Nếu bạn hay lo mình mắc bệnh, cách sống nhẹ nhàng hơn là thay việc tra mạng mỗi lần có triệu chứng bằng thói quen khám sức khoẻ định kỳ, tin vào bác sĩ sau khi đã được khám, ghi lại triệu chứng một cách bình tĩnh để mang đi hỏi, và đặt giới hạn cho việc đọc thông tin bệnh trên mạng.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Một cơn đau đầu, một nốt nhỏ trên da, tim đập hơi nhanh, và chỉ sau mười phút đọc trên mạng, bạn đã tin mình mắc bệnh hiểm nghèo. Đêm đó mất ngủ, ngày hôm sau lại tra tiếp. Nếu bạn thấy quen, tập này dành cho bạn.
Vì sao tra mạng làm mình lo hơn?
Khi gõ một triệu chứng lên mạng, kết quả hiện ra thường gồm đủ mọi khả năng, từ chuyện bình thường nhất tới bệnh nặng nhất. Mắt mình sẽ dừng lại ở cái đáng sợ nhất, vì bộ não được dựng để chú ý tới nguy hiểm.
Thông tin trên mạng không biết gì về mình: tuổi, tiền sử, lối sống, những triệu chứng khác. Bác sĩ khi khám sẽ xem xét tất cả những điều đó, còn trang mạng chỉ đưa ra danh sách chung chung.
Mỗi lần tra, mình thấy yên tâm được một lúc, rồi lại nảy ra câu hỏi mới, lại tra tiếp. Vòng lặp này nuôi dưỡng nỗi lo thay vì làm dịu nó. Càng tra, càng thấy nhiều thứ đáng lo hơn.
Thêm vào đó, càng chú ý tới cơ thể, mình càng nhận ra nhiều cảm giác nhỏ mà bình thường không để ý. Một nhịp tim lệch, một cơn nhói thoáng qua, tất cả đều trở thành dấu hiệu đáng ngờ.
Khám định kỳ thay vì khám theo nỗi lo
Một cách giúp đầu óc yên hơn là có lịch khám sức khoẻ định kỳ. Hỏi bác sĩ về tần suất khám và những xét nghiệm phù hợp với tuổi, giới tính và tiền sử gia đình của mình.
Khi đã có lịch khám đều, mỗi lần một triệu chứng nhỏ xuất hiện, mình có thể tự nhắc: mình đã khám gần đây, nếu không có dấu hiệu nguy hiểm, mình sẽ ghi lại và hỏi bác sĩ lần tới.
Tất nhiên, có những triệu chứng cần đi khám ngay, không chờ lịch định kỳ: đau ngực dữ dội, khó thở, yếu liệt đột ngột, chảy máu nhiều, sốt cao kéo dài. Biết rõ những dấu hiệu cần cấp cứu giúp mình bớt lo với những dấu hiệu nhẹ hơn.
Nên có một bác sĩ quen hoặc một nơi khám quen. Bác sĩ hiểu tiền sử của mình sẽ đánh giá chính xác hơn, và mình cũng dễ tin tưởng hơn khi họ bảo không có gì đáng lo.
Ghi lại triệu chứng một cách bình tĩnh
Thay vì tra mạng khi có triệu chứng, hãy ghi lại vào một cuốn sổ hoặc ghi chú điện thoại: triệu chứng gì, bắt đầu khi nào, kéo dài bao lâu, xảy ra lúc nào trong ngày, có gì làm nó nặng hơn hay nhẹ đi.
Việc ghi chép có hai tác dụng. Thứ nhất, nó cho mình một việc cụ thể để làm với nỗi lo, thay vì để nó xoáy trong đầu. Thứ hai, khi đi khám, bác sĩ có thông tin rõ ràng để đánh giá.
Sau vài tuần ghi chép, nhiều người nhận ra những triệu chứng làm mình lo hôm trước đã tự hết, hoặc chỉ xuất hiện khi mình căng thẳng, thiếu ngủ. Sổ ghi chép trở thành bằng chứng giúp mình bình tĩnh hơn.
Khi đi khám, mang theo sổ và hỏi bác sĩ những câu mình thật sự lo. Đừng ngại hỏi lại khi chưa hiểu. Hiểu rõ tình trạng của mình là cách tốt nhất để bớt tưởng tượng.
Tin vào bác sĩ và đặt giới hạn cho việc tìm kiếm
Với người hay lo về sức khoẻ, có một bẫy quen thuộc: đi khám, được bác sĩ bảo không sao, yên tâm được vài ngày, rồi lại nghi ngờ, đi khám chỗ khác, làm thêm xét nghiệm. Vòng lặp này tốn kém, mệt mỏi và không làm nỗi lo dịu đi.
Sau khi đã được khám kỹ, hãy cố gắng tin vào kết luận của bác sĩ. Nếu còn băn khoăn, hỏi thẳng bác sĩ những dấu hiệu nào thì cần quay lại khám. Có danh sách đó rồi, ngoài những dấu hiệu đó thì cho phép mình yên tâm.
Đặt giới hạn cho việc tìm kiếm thông tin bệnh trên mạng. Có thể tự hứa không tra triệu chứng sau tám giờ tối, hoặc chỉ đọc từ một hai nguồn chính thống. Nếu thấy mình đang tra, dừng lại và ghi vào sổ thay vì đọc tiếp.
Nói với người thân về nỗi lo của mình. Người nghe có thể giúp mình nhìn sự việc cân bằng hơn, nhắc mình những lần trước lo rồi không có gì.
Khi nỗi lo trở nên quá lớn
Lo về sức khoẻ ở mức vừa phải giúp mình chăm sóc bản thân tốt hơn. Nhưng khi nỗi lo chiếm phần lớn suy nghĩ mỗi ngày, ảnh hưởng tới giấc ngủ, công việc, các mối quan hệ, khiến mình đi khám liên tục hoặc ngược lại sợ tới mức tránh hẳn bệnh viện, đó là lúc cần được hỗ trợ.
Lo âu quá mức về sức khoẻ là điều có thể được chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa giúp đỡ. Nói với bác sĩ đang khám cho mình về nỗi lo này, họ có thể giới thiệu tới nơi phù hợp.
Chăm sóc sức khoẻ tinh thần cũng là chăm sóc sức khoẻ. Ngủ đủ, vận động nhẹ, có những hoạt động khiến mình vui và quên đi cơ thể một lúc, đều giúp giảm bớt sự chú ý quá mức vào từng cảm giác nhỏ.
Cơ thể con người có những cảm giác lạ lúc này lúc khác, và phần lớn chúng vô hại. Học cách sống chung với một chút không chắc chắn là một phần của việc sống khoẻ, cả thân lẫn tâm.
Câu hỏi thường gặp
Tra triệu chứng trên mạng có nên không?
Đọc thông tin từ nguồn chính thống để hiểu chung thì có thể, nhưng không nên dùng để tự chẩn đoán. Nếu tra làm mình lo hơn, hãy dừng lại, ghi triệu chứng và hỏi bác sĩ.
Bao lâu nên khám sức khoẻ định kỳ một lần?
Tùy tuổi, tiền sử bản thân và gia đình. Hãy hỏi bác sĩ để có lịch khám và các xét nghiệm phù hợp với mình, thay vì tự làm nhiều xét nghiệm không cần thiết.
Đi khám nhiều nơi để chắc chắn có nên không?
Hỏi ý kiến thứ hai là hợp lý với những chẩn đoán quan trọng. Nhưng nếu đã khám nhiều nơi mà vẫn không yên tâm, có thể nỗi lo đang cần được hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý.
Lo lắng có gây ra triệu chứng cơ thể thật không?
Có. Lo âu có thể gây tim đập nhanh, khó thở, đau đầu, đau bụng, căng cơ. Những triệu chứng này có thật nhưng vẫn cần bác sĩ kiểm tra để loại trừ nguyên nhân khác.
Làm sao giúp người thân hay lo mình bị bệnh?
Lắng nghe mà không chế giễu, khuyến khích họ khám định kỳ với một bác sĩ quen, và nhẹ nhàng gợi ý gặp chuyên gia tâm lý nếu nỗi lo ảnh hưởng nhiều tới cuộc sống.
