Vận động nhẹ như đi bộ, giãn cơ hay làm vườn giúp nhiều người thấy đầu óc thư thái hơn, bớt căng thẳng và ngủ ngon hơn. Không cần tập nặng hay tới phòng tập đắt tiền; điều quan trọng là chọn việc vừa sức, làm đều đặn, và nhớ rằng vận động là một phần chăm sóc bản thân, không thay được lời khuyên của bác sĩ khi tinh thần có vấn đề.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có lẽ bạn từng để ý: sau một buổi đi dạo chiều, cái bực bội trong ngày như vơi đi phần nào. Hoặc sau mấy ngày ngồi lì trong nhà, người cứ uể oải, đầu nặng trịch. Tập này mình nói về sợi dây nối giữa cơ thể và tinh thần.
Cơ thể và tinh thần không tách rời
Chúng ta hay nghĩ tinh thần là chuyện của đầu óc, còn cơ thể là chuyện của chân tay. Nhưng thực tế hai thứ gắn chặt với nhau. Khi căng thẳng, vai cứng lại, hơi thở gấp. Khi cơ thể mệt mỏi, đầu óc cũng chậm chạp, dễ buồn.
Vận động giúp cơ thể giải toả một phần căng thẳng tích tụ. Nhiều người kể rằng sau khi đi bộ hay giãn cơ, họ thấy đầu óc sáng ra, nhìn vấn đề nhẹ nhàng hơn. Cảm giác này không phải tưởng tượng, nó là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi được hoạt động.
Vận động đều cũng giúp nhiều người ngủ ngon hơn. Một ngày cơ thể có hoạt động thì tối dễ buồn ngủ, ngủ sâu hơn. Và giấc ngủ tốt lại giúp tinh thần ổn định hơn vào ngày hôm sau.
Ngoài ra, việc tự mình hoàn thành một buổi đi bộ, một bài giãn cơ, dù nhỏ, cũng cho mình cảm giác làm chủ được điều gì đó trong ngày. Cảm giác ấy rất quý những lúc mọi thứ khác có vẻ rối ren.
Những vận động nhẹ hợp với người bận
Đi bộ là lựa chọn đơn giản nhất. Không cần dụng cụ, không cần học, làm được ở bất cứ đâu. Đi bộ tới chỗ làm nếu gần, xuống xe buýt sớm một trạm, đi bộ quanh khu nhà sau bữa tối.
Giãn cơ vài phút buổi sáng hoặc giữa giờ làm giúp cơ thể bớt cứng sau nhiều giờ ngồi. Vươn tay, xoay cổ, xoay vai, cúi người nhẹ nhàng. Chỉ năm phút cũng đủ để thấy khác.
Làm vườn, chăm cây trên ban công cũng là vận động. Cúi xuống, nhổ cỏ, tưới cây, xới đất, tay chân hoạt động mà đầu óc được nghỉ ngơi. Nhiều người thấy việc chăm một chậu cây lớn lên mỗi ngày mang lại niềm vui nhẹ nhàng.
Leo cầu thang thay vì đi thang máy, đạp xe đi chợ, chơi đùa với con ngoài công viên, dọn dẹp nhà cửa cũng đều là vận động. Không cần coi vận động là một việc riêng, có thể lồng nó vào những việc thường ngày.
Vận động cho người lớn tuổi và người ít vận động
Với người lớn tuổi, những bài tập nhẹ như đi bộ chậm, tập dưỡng sinh, giãn cơ, đi bộ trong nước giúp giữ sự linh hoạt và tinh thần vui vẻ. Tập cùng nhóm bạn ở công viên buổi sáng còn có thêm niềm vui gặp gỡ.
Người lâu ngày không vận động nên bắt đầu thật chậm. Vài phút đi bộ mỗi ngày, tăng dần theo từng tuần. Cố quá ngay từ đầu dễ bị đau mỏi, mệt, rồi bỏ cuộc.
Nếu đang có bệnh mãn tính như tim mạch, huyết áp, xương khớp, tiểu đường, hoặc đang mang thai, hãy hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu một chế độ vận động mới. Bác sĩ có thể gợi ý những hình thức phù hợp và an toàn.
Lắng nghe cơ thể là nguyên tắc quan trọng nhất. Nếu thấy đau ngực, chóng mặt, khó thở bất thường khi vận động, hãy dừng lại ngay và đi khám.
Làm sao để giữ đều đặn?
Vận động chỉ giúp được tinh thần khi làm đều đặn, không phải một lần thật nhiều rồi bỏ cả tháng. Hãy chọn việc mình thấy dễ chịu, vì việc mình thích thì mình mới làm lâu.
Gắn vận động vào một thời điểm cố định trong ngày. Đi bộ sau bữa tối, giãn cơ ngay khi thức dậy. Khi đã thành nếp, mình không cần phải quyết định mỗi ngày nữa.
Rủ thêm người cùng làm. Đi bộ với vợ chồng, với con, với hàng xóm. Có người chờ mình thì khó bỏ hơn, và việc vận động trở thành thời gian trò chuyện.
Đừng tự trách khi có ngày bỏ lỡ. Mệt quá, mưa to, bận việc, bỏ một hai ngày là chuyện thường. Quan trọng là quay lại vào ngày hôm sau, không để một ngày bỏ lỡ thành một tháng.
Vận động không thay được lời bác sĩ
Vận động có thể giúp nhiều người thấy dễ chịu hơn, nhưng nó không phải là cách chữa cho mọi vấn đề tinh thần. Nếu bạn đang buồn kéo dài nhiều tuần, mất hứng thú với mọi thứ, lo âu nặng, mất ngủ triền miên, hãy đi gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Đôi khi người xung quanh nói cứ đi tập thể dục là hết buồn. Câu nói đó, dù có ý tốt, có thể làm người đang khó khăn thấy mình có lỗi vì không tự khỏe lên được. Vận động là một phần của sự chăm sóc, không phải toàn bộ.
Với người đang điều trị, vận động có thể đi cùng với điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ. Hãy trao đổi với bác sĩ về mức độ phù hợp.
Và nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy nói ngay với người thân và tìm tới cơ sở y tế. Đó là lúc cần sự giúp đỡ chuyên môn, không phải lúc tự cố gắng một mình.
Câu hỏi thường gặp
Đi bộ bao lâu mỗi ngày là đủ để thấy tác dụng?
Không có con số chung cho mọi người. Nhiều người thấy dễ chịu chỉ sau mười lăm đến ba mươi phút đi bộ. Quan trọng là đi đều đặn và vừa sức, tăng dần theo thời gian.
Tập thể dục buổi sáng hay buổi tối tốt hơn?
Thời điểm tốt nhất là thời điểm mình duy trì được. Một số người thấy vận động mạnh sát giờ ngủ làm khó ngủ, khi đó nên chọn vận động nhẹ như giãn cơ vào buổi tối.
Người đang buồn chán có nên ép mình đi tập không?
Bắt đầu thật nhẹ, như đi bộ năm phút quanh nhà, thường dễ hơn là ép mình tập nặng. Nếu buồn chán kéo dài và không thể làm gì, hãy tìm tới bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Làm vườn có được coi là vận động không?
Có. Làm vườn giúp tay chân hoạt động, cơ thể ra ngoài trời và đầu óc được nghỉ ngơi. Với nhiều người, đó là hình thức vận động nhẹ dễ duy trì nhất.
Người có bệnh mãn tính có nên vận động không?
Nhiều người có bệnh mãn tính vẫn vận động được và có lợi, nhưng cần hỏi bác sĩ trước để chọn hình thức và mức độ an toàn với tình trạng của mình.
