Giữ hoà khí khi làm dâu, làm rể bắt đầu từ việc hiểu rằng mình đang bước vào một gia đình có nếp sống riêng từ trước, rồi giữ ba điều: vợ chồng luôn đứng cùng một phía, người con ruột là người nói chuyện khó với bố mẹ mình, và mọi ranh giới được đặt ra rõ ràng nhưng lễ phép. Phần lớn căng thẳng đến từ việc thiếu một trong ba điều đó.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Chuyện mẹ chồng nàng dâu là đề tài muôn thuở của người Việt, và chuyện bố vợ con rể cũng không kém. Tập này không đứng về phía nào, mà nói về cách để những người cùng thương một người có thể sống gần nhau cho êm.
Bước vào một gia đình có nếp riêng
Mỗi gia đình có một nếp sống được hình thành qua nhiều chục năm: giờ ăn cơm, cách nấu canh, cách thờ cúng, cách nói chuyện với nhau, ai quyết định việc gì. Người mới về không biết hết, và rất dễ va phải những điều người trong nhà coi là hiển nhiên.
Những tháng đầu, hãy để ý nhiều hơn là thay đổi. Quan sát cách gia đình bên kia làm việc, hỏi han khi chưa rõ: mẹ ơi, nhà mình cúng rằm thường chuẩn bị những gì. Câu hỏi thể hiện sự tôn trọng và giúp bạn tránh nhiều sơ suất.
Ngược lại, gia đình bên kia cũng cần hiểu rằng người mới về mang theo nếp của nhà mình. Một nàng dâu quen ăn sáng bằng bánh mì không có nghĩa là chê bữa cháo của mẹ chồng.
Hoà khí không đòi hỏi ai phải bỏ hết nếp cũ, mà đòi hỏi cả hai bên cùng mềm một chút để có chỗ cho nhau.
Vợ chồng đứng cùng một phía
Điều quan trọng nhất trong mọi căng thẳng với gia đình hai bên là vợ chồng phải là một đội. Khi có chuyện, hai người bàn với nhau trước, thống nhất với nhau trước, rồi mới nói chuyện với gia đình.
Người chồng hay người vợ đứng giữa thường thấy khó xử, sợ làm mất lòng bố mẹ. Nhưng đứng cùng phía với người bạn đời không có nghĩa là chống lại bố mẹ, mà là bảo vệ gia đình nhỏ mình vừa lập.
Đừng bao giờ kể xấu người bạn đời với bố mẹ mình, và đừng kể xấu bố mẹ người kia với bạn bè. Những lời đó lan nhanh và để lại vết rất lâu.
Khi người bạn đời than phiền về bố mẹ mình, hãy nghe trước khi bênh. Câu em thấy mệt khi mẹ cứ nhắc chuyện sinh con cần được nghe như một cảm xúc thật, không phải lời tấn công vào mẹ.
Ai nói chuyện với ai?
Một nguyên tắc giúp tránh nhiều xung đột: người con ruột nói chuyện khó với bố mẹ mình. Con trai nói với mẹ đẻ, con gái nói với bố đẻ. Lời nói từ con ruột dễ được đón nhận hơn, và nếu có giận thì cũng dễ bỏ qua hơn.
Ví dụ khi bố mẹ chồng muốn hai vợ chồng về quê ăn Tết cả tuần trong khi vợ muốn chia đôi hai bên nội ngoại, người chồng nên là người đi nói chuyện với bố mẹ mình, sau khi đã thống nhất với vợ.
Người dâu, người rể vẫn giữ quan hệ ấm áp hằng ngày với bố mẹ bên kia: hỏi han, chăm sóc, chia sẻ những chuyện vui. Chỉ những chuyện khó, những đề nghị thay đổi, mới để người con ruột lên tiếng.
Cách này không phải để đẩy việc cho nhau, mà để mỗi người nói ở vị trí mình có tiếng nói nhất.
Đặt ranh giới mà vẫn lễ phép
Ranh giới cần thiết là những điều gia đình nhỏ tự quyết: cách nuôi con, chi tiêu, sắp xếp nhà cửa, thời gian riêng của hai vợ chồng. Đặt ranh giới không có nghĩa là bất hiếu.
Hãy nói ranh giới bằng lời lẽ ấm áp và kèm sự ghi nhận: con cảm ơn mẹ lo cho cháu, vợ chồng con đã bàn và quyết cho cháu đi học gần nhà, mẹ yên tâm nhé.
Ranh giới cần được giữ đều đặn. Nếu hôm nay giữ, mai lại bỏ, người lớn sẽ khó biết đâu là điều thật sự quan trọng với các con.
Một chị kể rằng ban đầu chị rất ngại khi mẹ chồng hay tự ý mở tủ sắp xếp đồ đạc. Chị không nói thẳng mà nhờ chồng nói chuyện với mẹ, đồng thời chị chủ động mời mẹ cùng sắp xếp góc bếp theo ý mẹ. Mẹ có một chỗ của mình, chị có những chỗ của chị, hai bên dần êm.
Khi nào nên cân nhắc ở riêng?
Sống chung nhiều thế hệ có nhiều cái lợi: ông bà gần cháu, chia sẻ việc nhà, tiết kiệm chi phí, chăm sóc nhau khi ốm đau. Nhưng nó cũng đòi hỏi rất nhiều kiên nhẫn.
Nếu căng thẳng kéo dài, ảnh hưởng tới hạnh phúc vợ chồng, tới sức khoẻ tinh thần, hay tới cách nuôi dạy con, có thể đã tới lúc cân nhắc ở riêng hoặc ở gần nhưng không chung nhà.
Hãy trình bày quyết định với bố mẹ như một cách giữ tình cảm chứ không phải bỏ đi: chúng con ở gần, cuối tuần nào cũng về ăn cơm, mẹ cần gì gọi là có mặt.
Khoảng cách vừa đủ đôi khi lại làm tình cảm hai bên ấm hơn. Gặp nhau ít hơn nhưng vui hơn vẫn tốt hơn ngày nào cũng ở chung mà ai cũng nặng lòng.
Câu hỏi thường gặp
Mẹ chồng hay can thiệp chuyện nuôi con thì làm sao?
Vợ chồng thống nhất trước những nguyên tắc chính, rồi để người chồng nói chuyện với mẹ một cách nhẹ nhàng, cảm ơn sự quan tâm và giải thích quyết định của hai vợ chồng.
Con rể nên cư xử thế nào với bố mẹ vợ?
Lễ phép, hỏi han đều đặn, có mặt trong những dịp quan trọng và giúp đỡ khi có thể. Những chuyện khó nên để vợ nói với bố mẹ mình.
Có nên kể chuyện vợ chồng cãi nhau với bố mẹ?
Không nên kể chi tiết. Bố mẹ thường đứng về phía con mình và nhớ lâu hơn cả hai vợ chồng, khiến việc làm lành phức tạp hơn.
Chia Tết hai bên nội ngoại thế nào cho công bằng?
Vợ chồng bàn trước một cách luân phiên hoặc chia ngày rõ ràng, rồi mỗi người nói với bố mẹ mình. Quan trọng là cả hai cùng đồng ý và giữ đều qua các năm.
Sống chung với bố mẹ chồng có nên không?
Tuỳ hoàn cảnh từng nhà. Sống chung có nhiều lợi ích nhưng cần sự thống nhất của vợ chồng và ranh giới rõ ràng. Nếu căng thẳng kéo dài, ở riêng gần nhà có thể là cách giữ tình cảm.
