Đầu óc đông cứng trước kỳ thi là phản ứng của cơ thể khi căng thẳng vượt quá mức chịu đựng, chứ không có nghĩa là bạn học kém hay đã quên hết. Ôn bài theo nhịp có nghỉ, giữ giấc ngủ, có sẵn vài cách trấn tĩnh trong phòng thi, và nhớ rằng một kỳ thi không quyết định giá trị con người mình sẽ giúp bạn làm bài bằng đúng sức của mình.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình nói thẳng với bạn, người đang ôn thi chuyển cấp, thi tốt nghiệp hay thi đại học, có thể đang nghe trong giờ nghỉ giữa hai đề. Nếu bạn là bố mẹ đang nghe cùng, cứ nghe tiếp, vì có một đoạn dành cho bạn.
Vì sao càng gần thi càng học không vào?
Một chút căng thẳng giúp mình tỉnh táo và tập trung hơn. Nhưng khi căng thẳng quá nhiều, cơ thể chuyển sang chế độ báo động, và phần đầu óc lo suy nghĩ, ghi nhớ bị lấn át. Đó là lúc bạn đọc một trang ba lần mà không nhớ chữ nào.
Thiếu ngủ làm mọi thứ tệ hơn. Nhiều bạn thức tới hai ba giờ sáng để ôn, nghĩ rằng càng học nhiều càng tốt. Nhưng giấc ngủ chính là lúc đầu óc sắp xếp lại những gì đã học. Bỏ ngủ là bỏ đi bước cất bài vào trí nhớ.
Còn một lý do nữa: những suy nghĩ tiêu cực như mình sẽ trượt, mình làm bố mẹ thất vọng, chiếm mất chỗ trong đầu. Học trong khi đầu đang chạy những câu ấy giống như nghe giảng trong phòng có tivi bật to.
Hiểu như vậy để bạn bớt hoảng khi thấy mình đông cứng. Nó là tín hiệu cơ thể cần được nghỉ và được trấn an, không phải bằng chứng bạn không đủ giỏi.
Ôn theo nhịp, có lúc nghỉ thật
Thay vì ngồi lì nhiều giờ liền, hãy chia thời gian ôn thành những khúc khoảng bốn mươi lăm phút, nghỉ mười phút. Trong lúc nghỉ, đứng dậy, uống nước, vươn vai, nhìn ra xa, đừng cầm điện thoại lướt mạng.
Tự kiểm tra hiệu quả hơn đọc đi đọc lại. Gấp sách lại và thử viết ra những gì mình nhớ về một bài, hoặc làm đề cũ trong thời gian giới hạn. Khi thấy mình nhớ được, sự tự tin tăng lên.
Mỗi ngày nên có ít nhất một khoảng vận động ngoài trời, dù chỉ đi bộ quanh nhà hai mươi phút. Vận động giúp xả căng thẳng và giúp ngủ ngon hơn.
Ngủ đủ, nhất là những đêm sát ngày thi. Đêm trước ngày thi, hãy ôn nhẹ phần tóm tắt rồi đi ngủ đúng giờ. Cố nhồi thêm vào lúc ấy thường làm mình rối hơn là nhớ thêm.
Trong phòng thi khi đầu óc bỗng trống trơn
Có lúc bạn nhìn đề và đầu óc bỗng trống trơn. Đừng cố ép mình nhớ ngay. Hãy đặt bút xuống, thở ra thật chậm vài lần, cảm nhận bàn chân đặt trên sàn, lưng tựa vào ghế.
Rồi đọc lướt cả đề, tìm câu dễ nhất và làm trước. Làm được một câu, cơ thể nhận được tín hiệu an toàn, và trí nhớ thường quay lại dần.
Nếu một câu khó làm bạn kẹt, đánh dấu lại và đi tiếp. Quay lại sau khi đã làm xong các câu khác, nhiều khi câu trả lời tự hiện ra.
Hãy để ý giờ, nhưng đừng nhìn đồng hồ liên tục. Chia thời gian từ đầu cho từng phần, và chỉ kiểm tra giờ khi xong một phần.
Một kỳ thi không quyết định con người bạn
Nghe có vẻ khó tin khi bạn đang ở giữa mùa thi, nhưng một kỳ thi chỉ là một cánh cửa trong rất nhiều cánh cửa. Rất nhiều người đã đi những con đường khác nhau sau một kỳ thi không như ý, và vẫn có một cuộc sống tốt đẹp.
Điều đó không có nghĩa kỳ thi không quan trọng. Nó có nghĩa là bạn quan trọng hơn kỳ thi. Bạn đáng được ăn ngon, ngủ đủ, được cười đùa với bạn bè, ngay cả trong mùa thi.
Nếu áp lực đến từ kỳ vọng của gia đình, hãy thử nói với bố mẹ cảm giác của mình, rằng con đang cố hết sức và con sợ làm bố mẹ buồn. Nhiều bố mẹ không biết con đang gánh nặng tới vậy cho đến khi con nói ra.
Còn với bố mẹ đang nghe: điều con cần nhất lúc này là một bữa ăn ngon, một lời nói tin tưởng, và sự bình tĩnh của bố mẹ. Hãy hỏi con cần gì thay vì hỏi con được mấy điểm.
Khi áp lực vượt quá sức
Nếu bạn mất ngủ nhiều đêm liền, ăn không được, khóc thường xuyên, đau đầu đau bụng kéo dài, hoặc có lúc nghĩ tới chuyện làm hại bản thân vì thi cử, đừng giữ một mình.
Hãy nói ngay với bố mẹ, thầy cô chủ nhiệm, hoặc người lớn mà bạn tin. Nhiều trường có phòng tư vấn học đường, đó là nơi an toàn để nói chuyện.
Không có kỳ thi nào đáng để bạn đánh đổi sức khoẻ và tính mạng. Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân, hãy tới cơ sở y tế gần nhất hoặc nhờ người lớn đưa đi ngay.
Và khi kỳ thi qua đi, dù kết quả thế nào, hãy cho mình một khoảng nghỉ thật sự. Bạn đã đi qua một chặng dài.
Câu hỏi thường gặp
Học thâu đêm trước ngày thi có tốt không?
Không nên. Thiếu ngủ làm trí nhớ và khả năng tập trung giảm. Đêm trước ngày thi nên ôn nhẹ phần tóm tắt và ngủ đúng giờ.
Vào phòng thi quên hết bài thì làm sao?
Đặt bút xuống, thở ra chậm vài lần, đọc lướt đề và làm câu dễ nhất trước. Trí nhớ thường quay lại khi bạn bình tĩnh hơn.
Bố mẹ nên nói gì với con trong mùa thi?
Những lời tin tưởng và trấn an, như bố mẹ biết con đang cố gắng, kết quả thế nào bố mẹ vẫn ở bên con. Tránh so sánh với con nhà khác.
Ăn uống mùa thi cần lưu ý gì?
Ăn đủ bữa, đủ rau, uống đủ nước, tránh lạm dụng cà phê và nước tăng lực. Với chế độ ăn đặc biệt hay bệnh lý, hãy hỏi bác sĩ.
Khi nào học sinh cần gặp chuyên gia tâm lý vì áp lực thi?
Khi mất ngủ, chán ăn, khóc nhiều kéo dài, có triệu chứng cơ thể dai dẳng, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân. Phòng tư vấn học đường hoặc bác sĩ là nơi nên tìm tới.
