Chuẩn bị tiền cho tuổi già nên bắt đầu càng sớm càng tốt, kể cả khi mỗi tháng chỉ để ra được một khoản nhỏ, vì thời gian là thứ không mua lại được. Cùng với đó là tìm hiểu quyền lợi bảo hiểm xã hội của mình, giữ sức khoẻ như giữ một khoản để dành, và hỏi người có chuyên môn trước mọi quyết định tài chính lớn.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Ở tuổi hai mươi, ba mươi, tuổi già nghe xa lắm. Tiền nhà, tiền con, tiền sinh hoạt đã đủ làm mình mệt, ai còn nghĩ tới chuyện mấy chục năm sau. Tập này không đưa ra con số hay sản phẩm nào, chỉ nói về cách nghĩ và những bước đầu đơn giản.
Vì sao nên nghĩ tới tuổi già từ bây giờ?
Lý do đơn giản nhất là thời gian. Một khoản nhỏ để dành đều đặn trong ba mươi năm khác rất xa một khoản lớn dồn trong mười năm cuối. Bắt đầu sớm cho phép mình mỗi tháng bỏ ra ít hơn mà vẫn tích được nhiều hơn.
Lý do thứ hai là cuộc sống thay đổi. Ngày xưa, cha mẹ già thường sống cùng con cháu và được con cháu lo. Ngày nay, con cái có thể đi làm xa, sống ở thành phố khác, có gánh nặng riêng. Nhiều người không muốn trở thành gánh nặng cho con, và muốn tuổi già được tự chủ.
Lý do thứ ba là tuổi thọ dài hơn. Người ta sống lâu hơn sau khi nghỉ làm, có khi hai mươi năm hoặc hơn. Hai mươi năm không có thu nhập từ công việc là một quãng dài cần được chuẩn bị.
Nghĩ sớm không có nghĩa là lo âu. Nó giống như trồng một cái cây: trồng từ bây giờ, chăm đều, rồi tới lúc cần bóng mát thì đã có.
Bắt đầu sớm, dù ít
Nhiều người trẻ nghĩ thu nhập còn ít, đợi lương cao hơn rồi mới để dành. Nhưng khi lương tăng, chi tiêu thường tăng theo, và cái ngày đủ tiền để dành không bao giờ tới.
Cách thực tế là bắt đầu bằng một khoản nhỏ, nhỏ tới mức mình không thấy đau. Ngay khi nhận lương, chuyển khoản đó sang một tài khoản riêng, coi như một khoản chi cố định không được đụng tới. Quan trọng là đều đặn, không phải số tiền.
Mỗi lần được tăng lương, tăng khoản này lên một chút. Mình vẫn cảm thấy thu nhập tăng, mà khoản cho tuổi già cũng lớn dần theo.
Tách khoản cho tuổi già khỏi quỹ dự phòng. Quỹ dự phòng dùng cho những biến cố trước mắt như mất việc, ốm đau. Khoản cho tuổi già là để rất lâu sau mới dùng. Giữ chung một chỗ thì rất dễ rút tiêu mất.
Tìm hiểu bảo hiểm xã hội của mình
Với người đi làm có hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội bắt buộc là một trong những nền tảng cho tuổi già. Nhưng nhiều người đóng nhiều năm mà không biết mình đã đóng bao lâu, quyền lợi sau này thế nào.
Hãy dành thời gian tìm hiểu: mình đã tham gia được bao nhiêu năm, cần bao nhiêu năm để được hưởng lương hưu, nếu nghỉ việc giữa chừng thì sao. Các quy định có thể thay đổi theo thời gian, nên thông tin chính xác nhất là từ cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc trang thông tin chính thức của họ.
Với người làm tự do, buôn bán nhỏ, không có hợp đồng lao động, có thể tìm hiểu hình thức bảo hiểm xã hội tự nguyện. Hãy hỏi trực tiếp cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình sống để biết điều kiện và quyền lợi cụ thể.
Cân nhắc kỹ trước khi rút bảo hiểm xã hội một lần khi nghỉ việc. Khoản tiền nhận ngay có vẻ hấp dẫn, nhưng có thể làm mất đi quyền lợi lương hưu về sau. Hỏi kỹ cơ quan bảo hiểm trước khi quyết định.
Sức khoẻ là khoản tiết kiệm lớn nhất
Một trong những khoản chi lớn nhất của tuổi già là chi phí y tế. Người giữ được sức khoẻ tốt không chỉ sống vui hơn mà còn tiết kiệm được rất nhiều tiền thuốc men, viện phí.
Những thói quen nhỏ từ hôm nay là khoản đầu tư cho tương lai: vận động đều, ăn uống điều độ, ngủ đủ, hạn chế rượu bia và thuốc lá, khám sức khoẻ định kỳ. Phát hiện bệnh sớm thường giúp điều trị dễ hơn và ít tốn kém hơn.
Bảo hiểm y tế cũng quan trọng. Hãy đảm bảo mình và gia đình luôn có bảo hiểm y tế, và hiểu nó chi trả những gì. Khi cần tới bệnh viện, có bảo hiểm sẽ đỡ một phần gánh nặng đáng kể.
Ngoài sức khoẻ thể chất, đừng quên các mối quan hệ và những sở thích. Người già có bạn bè, có việc mình thích làm, thường vui khoẻ hơn. Đó cũng là một loại tài sản cho tuổi già, dù không đo bằng tiền.
Tránh những lời hứa làm giàu nhanh
Khi nghĩ tới chuyện tích lũy cho tuổi già, mình dễ bị hấp dẫn bởi những lời mời hứa hẹn sinh lời cao, nhanh, chắc chắn. Hãy nhớ một điều đơn giản: lời hứa nào nghe quá tốt để là thật thì thường không thật.
Đặc biệt cẩn thận với những lời mời từ người quen, trong các nhóm trên mạng, hoặc những mô hình yêu cầu mình rủ thêm người tham gia. Mất khoản tích lũy cả đời ở tuổi trung niên là điều rất khó gượng dậy.
Trước bất kỳ quyết định lớn nào về tiền tích lũy, hãy hỏi ý kiến người có chuyên môn và được cấp phép, đọc kỹ giấy tờ, hiểu rõ mình có thể mất gì. Không hiểu thì không bỏ tiền vào.
Tích lũy cho tuổi già là một hành trình chậm và đều. Không có đường tắt, nhưng mỗi bước nhỏ từ hôm nay đều đang giúp con người mình của nhiều năm sau có một cuộc sống thong thả hơn.
Câu hỏi thường gặp
Bao nhiêu tuổi nên bắt đầu lo tiền cho tuổi già?
Càng sớm càng tốt, ngay từ khi có thu nhập đều đặn. Bắt đầu sớm cho phép mỗi tháng để ra ít hơn mà vẫn tích lũy được nhiều hơn nhờ thời gian.
Có nên trông cậy vào con cái khi về già?
Nhiều gia đình Việt vẫn giữ nếp con cháu chăm lo cho cha mẹ, nhưng hoàn cảnh mỗi nhà khác nhau. Có sự chuẩn bị riêng giúp mình tự chủ hơn và giảm gánh nặng cho con.
Người làm tự do lo cho tuổi già thế nào?
Có thể tìm hiểu bảo hiểm xã hội tự nguyện tại cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình sống, tự để dành đều đặn mỗi tháng và giữ quỹ dự phòng riêng. Nên hỏi trực tiếp cơ quan chức năng để có thông tin chính xác.
Có nên rút bảo hiểm xã hội một lần khi nghỉ việc?
Cần cân nhắc rất kỹ vì rút một lần có thể làm mất quyền lợi lương hưu về sau. Hãy hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội về quyền lợi cụ thể của mình trước khi quyết định.
Đang có nợ thì có nên để dành cho tuổi già không?
Nên ưu tiên trả những khoản nợ có chi phí cao trước, đồng thời giữ một quỹ dự phòng nhỏ. Khi nợ đã giảm, chuyển dần phần tiền trả nợ sang khoản tích lũy cho tuổi già.
