Để chuyện hiếu hỉ không làm vỡ ngân sách, hãy coi nó là một khoản chi đều đặn chứ không phải chuyện bất ngờ: lập một mục riêng mỗi tháng cho đám cưới, đám ma, mừng thọ, mừng nhà mới; mừng theo mức thân thiết và theo khả năng của chính mình; và không vay mượn để đi đám.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có những tháng mùa cưới, mở hộp thư ra là thấy ba bốn tấm thiệp, cộng thêm một đám giỗ, một đám mừng thọ ở quê. Lương chưa kịp về đã thấy lo. Chuyện tình nghĩa thì không thể cân đo, nhưng tiền thì có giới hạn. Tập này mình nói về cách giữ cả hai.
Vì sao mùa cưới làm ví mỏng đi nhanh?
Hiếu hỉ ở Việt Nam là một phần của nếp sống. Đi đám là giữ tình làng nghĩa xóm, tình bạn bè đồng nghiệp, tình họ hàng. Nhiều người coi việc vắng mặt hay mừng ít là thiếu tình nghĩa, nên rất khó cắt giảm.
Vấn đề là các khoản này thường không được tính trước. Mình lên ngân sách cho tiền nhà, tiền ăn, tiền xăng, nhưng hiếu hỉ thì để tới đâu hay tới đó. Rồi mùa cưới tới, nhiều đám dồn vào một tháng, cả khoản tiền ăn cũng bị kéo sang.
Ngoài tiền mừng, còn có những chi phí đi kèm ít ai tính: quần áo mới, tiền xe về quê, quà cáp, có khi cả tiền nghỉ làm. Một đám cưới ở quê xa có thể tốn gấp mấy lần tiền mừng.
Thêm vào đó là áp lực so sánh. Người khác mừng nhiều, mình mừng ít thấy ngại. Lần trước người ta mừng mình bao nhiêu, giờ phải mừng lại tương xứng. Những tính toán này khiến khoản chi đội lên.
Lập một mục chi hiếu hỉ riêng mỗi tháng
Cách hiệu quả nhất là biến hiếu hỉ từ chi phí bất ngờ thành chi phí có kế hoạch. Mỗi tháng, ngay khi nhận lương, để riêng một khoản nhỏ vào một phong bì hay một tài khoản gọi là quỹ hiếu hỉ.
Để biết nên để ra bao nhiêu, thử nhớ lại một năm qua mình đã đi bao nhiêu đám, tổng chi hết bao nhiêu, rồi chia đều cho mười hai tháng. Con số đó là điểm khởi đầu.
Tháng nào ít đám, tiền dư trong quỹ để lại cho tháng nhiều đám. Như vậy mùa cưới tới, mình đã có sẵn tiền, không phải lấy từ tiền ăn hay tiền học của con.
Có thể ghi lại các khoản mừng trong một cuốn sổ nhỏ: mừng ai, dịp gì, bao nhiêu. Nhiều gia đình Việt vẫn giữ thói quen này từ đời ông bà. Nó không chỉ giúp quản lý tiền mà còn giúp mình nhớ để đáp lễ cho chu đáo.
Mừng theo mức thân và khả năng
Không có con số chuẩn cho tiền mừng. Mỗi vùng miền, mỗi nhóm bạn, mỗi nơi tổ chức có mặt bằng khác nhau. Nhưng có hai nguyên tắc nên giữ: mức thân thiết và khả năng của mình.
Người thân trong nhà, bạn thân lâu năm, mình mừng nhiều hơn. Đồng nghiệp ít tiếp xúc, người quen xã giao, mình mừng ở mức vừa phải. Phân tầng như vậy là chuyện bình thường, không ai trách.
Khả năng của mình là giới hạn cứng. Người mới đi làm, thu nhập còn ít, không cần phải mừng bằng người đã có địa vị. Người hiểu chuyện sẽ trân trọng sự có mặt và tấm lòng hơn con số trong phong bì.
Về chuyện đáp lễ tương xứng, có thể linh hoạt. Nếu hoàn cảnh hiện tại khó khăn hơn lúc người kia mừng mình, mừng ít hơn một chút vẫn được, miễn là mình có mặt và có lời chúc chân thành.
Không vay mượn để đi đám
Đây là nguyên tắc quan trọng nhất. Vay tiền, quẹt thẻ tín dụng để đi đám cưới là bắt đầu một khoản nợ cho niềm vui của người khác. Sau đám, người ta hạnh phúc, còn mình ôm khoản nợ cả tháng.
Nếu quỹ hiếu hỉ đã hết mà vẫn còn đám, hãy chọn. Đám nào thật sự quan trọng thì đi, đám nào ít thân có thể gửi lời chúc, gửi quà nhỏ, hoặc gửi tiền mừng ít hơn qua người quen.
Không đi được đám cũng không phải là mất tình nghĩa. Một tin nhắn chúc mừng chân thành, một cuộc gọi hỏi thăm, hoặc mời cặp đôi một bữa cà phê sau đám cưới đều là cách giữ tình cảm mà không tốn kém.
Với đám tang, tinh thần chia buồn quan trọng hơn số tiền phúng viếng. Có mặt thắp nén nhang, nói một lời an ủi với gia đình là đủ ý nghĩa. Đừng vì áp lực mà vay mượn cho những dịp này.
Từ chối khéo và giữ lòng nhẹ nhàng
Nhiều người ngại từ chối vì sợ mất lòng. Nhưng từ chối đi một đám không đồng nghĩa với từ chối người ta. Có thể nói: hôm đó mình bận việc không về kịp, mình gửi lời chúc và chút quà mừng hai bạn.
Với những người chỉ quen sơ, nhận thiệp không bắt buộc phải đi. Nhiều người gửi thiệp theo danh sách rộng, không phải ai cũng mong mình nhất định có mặt.
Hãy nhớ rằng hiếu hỉ là để chia vui, chia buồn, không phải để chứng minh. Đi đám với một phong bì vừa sức và tấm lòng vui vẻ còn hơn đi với phong bì dày và nỗi lo trong lòng.
Và khi tới lượt nhà mình có việc, nhớ rằng người khác cũng có hoàn cảnh riêng. Đừng ghi nhớ ai mừng ít ai mừng nhiều. Tình nghĩa được nuôi bằng sự thông cảm hai chiều.
Câu hỏi thường gặp
Mừng cưới bao nhiêu là vừa?
Không có con số chung vì tùy vùng miền, nơi tổ chức và mức thân thiết. Nguyên tắc là mừng theo mức thân và trong khả năng của mình, không vay mượn. Người hiểu chuyện trân trọng sự có mặt hơn con số.
Không đi đám cưới thì có nên gửi tiền mừng?
Có thể gửi tiền mừng qua người quen hoặc chuyển khoản kèm lời chúc nếu là người thân thiết. Với người quen sơ, một tin nhắn chúc mừng chân thành đã là đủ lịch sự.
Một tháng có quá nhiều đám thì xử lý sao?
Dùng quỹ hiếu hỉ đã để dành, ưu tiên những đám thật sự quan trọng, với các đám còn lại thì gửi lời chúc hoặc quà nhỏ. Không nên lấy tiền sinh hoạt thiết yếu hay vay mượn để đi cho đủ.
Có nên ghi sổ tiền mừng hiếu hỉ không?
Ghi sổ giúp quản lý chi tiêu và nhớ để đáp lễ chu đáo. Tuy nhiên chỉ nên dùng như một lời nhắc, không nên dùng để tính toán thiệt hơn trong các mối quan hệ.
Đám tang nên phúng viếng thế nào cho phải?
Điều quan trọng nhất là có mặt, thắp nhang và chia buồn với gia đình. Tiền phúng viếng tùy mức thân thiết và khả năng, và với gia đình có tang, sự hiện diện của mình đã là niềm an ủi.
