Một việc nhìn từ chân thì thấy không thể làm nổi, nhưng chia thành từng đoạn nhỏ thì lại đi được tới cuối. Câu chuyện hôm nay kể về cậu bé chín tuổi đứng trước bảy trăm bậc đá lên một ngôi chùa trên núi, và người bố dạy con cách đếm từng mười bậc một. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, ngọn núi, ngôi chùa và hai bố con đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có lẽ ai cũng từng đứng dưới chân một con dốc nào đó trong đời, ngẩng lên mà thấy chân mình mỏi trước khi bước. Mình kể chuyện này cho những lúc như thế.
Đứng dưới chân núi
Năm ấy, nhà bé Minh về quê nội ăn Tết. Sáng mùng ba, bố rủ Minh lên ngôi chùa nhỏ trên đỉnh núi sau làng, nơi bà nội ngày trước hay lên thắp hương đầu năm. Bà giờ đã yếu, không đi được nữa, nên bố muốn thay bà đi một chuyến, mang theo cả Minh.
Tới chân núi, Minh ngẩng lên nhìn. Con đường bậc đá xếp từ đời nào, phủ rêu xanh, uốn lượn giữa rừng cây, đi mãi lên tận chỗ mây trắng lững lờ. Một bác bán nước ở chân núi bảo có tới bảy trăm bậc.
Minh lùi lại một bước. Ở thành phố, nhà Minh ở tầng hai, mỗi lần leo cầu thang đã thấy mệt. Bảy trăm bậc nghe như một con số không có thật.
Minh nói nhỏ: con không lên được đâu bố. Bố không ép. Bố ngồi xuống bậc đá đầu tiên, vỗ vỗ chỗ bên cạnh, bảo Minh ngồi đã.
Chỉ mười bậc thôi
Bố hỏi: con có đi được mười bậc không. Minh nhìn mười bậc trước mặt, gật đầu, mười bậc thì được. Bố bảo: vậy mình đi mười bậc, rồi ngồi nghỉ. Không cần nghĩ tới bảy trăm.
Hai bố con đi mười bậc. Minh đếm to từng bậc, tới mười thì ngồi xuống. Bố đưa nước cho Minh uống một ngụm. Rồi bố lại hỏi: mười bậc nữa được không. Minh lại gật.
Cứ thế, mười bậc, nghỉ, mười bậc, nghỉ. Bố còn bày thêm một trò. Mỗi lần nghỉ, hai bố con phải tìm được một thứ gì đó thú vị quanh mình: một bông hoa dại màu tím, một con thằn lằn nằm phơi nắng trên đá, một tiếng chim lạ, một cái lá to hơn bàn tay.
Minh mải tìm những thứ ấy tới mức quên cả việc đếm xem mình đã đi được bao nhiêu. Có lúc Minh còn giục bố: đi tiếp đi bố, con muốn xem bậc tiếp theo có gì.
Chặng khó nhất ở giữa đường
Đi được khoảng một nửa, tới một đoạn dốc đứng, bậc cao, Minh mệt thật. Chân run, mồ hôi ướt lưng áo. Minh ngồi phịch xuống, bảo không đi nữa, mình về đi bố.
Bố không nói gì về đỉnh núi. Bố chỉ quay lại, chỉ xuống phía dưới. Từ chỗ ấy nhìn xuống, cả làng nội hiện ra nhỏ xíu, mái nhà, cánh đồng, dòng sông uốn cong như sợi chỉ bạc. Minh há hốc mồm.
Bố bảo: con thấy không, mình đã đi được từng ấy, bằng mười bậc một. Giờ mình nghỉ lâu hơn chút, ăn cái bánh, rồi lại mười bậc. Nếu tới đoạn kia mà con vẫn mệt quá thì mình về, bố không giận.
Hai bố con ngồi ăn bánh chưng mang theo, gió núi thổi mát rượi. Một lúc sau, Minh tự đứng dậy trước, bảo: mười bậc nữa bố.
Trên đỉnh núi
Gần trưa, hai bố con lên tới nơi. Ngôi chùa nhỏ xíu, mái ngói cũ, sân lát gạch, có một cây đại già nở hoa trắng. Một sư bà tóc bạc đang quét lá, thấy có trẻ con lên thì cười, mời vào uống nước.
Bố thắp hương thay bà nội. Minh đứng ở mép sân nhìn xuống con đường mình vừa leo, giờ chỉ còn thấy từng đoạn lấp ló giữa rừng. Minh không tin nổi là mình đã đi hết.
Sư bà hỏi Minh leo có mệt không. Minh kể chuyện mười bậc, chuyện bông hoa tím, chuyện con thằn lằn. Sư bà gật gù, bảo: người lớn nhiều khi leo mệt hơn con, vì cứ nhìn mãi lên đỉnh mà quên nhìn bậc dưới chân.
Lúc xuống núi, Minh đi nhanh hơn, vừa đi vừa chỉ cho bố những chỗ hồi nãy hai bố con đã ngồi nghỉ, nhớ từng chỗ một.
Mười bậc của người lớn
Nhiều năm sau, Minh đã là một chàng trai, phải ôn thi một kỳ thi rất lớn. Có những tối nhìn chồng sách mà muốn bỏ cuộc. Minh nhớ tới bảy trăm bậc đá, tự hỏi: hôm nay mười bậc của mình là gì. Rồi làm đúng một phần ấy, nghỉ, làm tiếp.
Câu chuyện này nói về một cách nhìn việc lớn mà ai cũng nghe, nhưng ít khi làm: chia nhỏ ra. Nhưng có hai điều tinh tế hơn trong cách người bố dạy con. Thứ nhất, mỗi lần nghỉ đều có một niềm vui nhỏ, để con đường không chỉ là chịu đựng.
Thứ hai, bố cho con quyền dừng lại. Khi biết mình được phép quay về, đứa trẻ lại tự đứng dậy đi tiếp. Nỗi sợ thất bại đôi khi nặng hơn cả con dốc, và bỏ được nỗi sợ ấy thì chân nhẹ hơn nhiều.
Bạn đang đứng trước con dốc nào. Có lẽ hôm nay bạn chưa cần nhìn tới đỉnh. Chỉ cần mười bậc trước mặt, và một bông hoa nhỏ bên đường để dừng lại ngắm.
Câu hỏi thường gặp
Câu chuyện bảy trăm bậc đá dạy điều gì?
Câu chuyện dạy cách chia một việc lớn thành những bước nhỏ vừa sức, có nghỉ và có niềm vui xen giữa. Nhìn mãi lên đích dễ làm mình nản, còn tập trung vào bước trước mặt thì đi được xa hơn.
Truyện có thật không, ngôi chùa ở đâu?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Ngọn núi, ngôi chùa và hai bố con đều được dựng lên, không gắn với địa danh có thật.
Vì sao người bố cho con quyền bỏ cuộc giữa chừng?
Vì khi không bị ép, nỗi sợ thất bại giảm đi và đứa trẻ tự tìm thấy động lực. Cho phép dừng lại không có nghĩa là khuyến khích bỏ cuộc, mà là để con tự chọn đi tiếp.
Áp dụng cách đếm mười bậc vào học tập thế nào?
Chia bài vở thành những phần nhỏ có thể làm xong trong một khoảng ngắn, làm xong thì nghỉ một chút rồi làm tiếp. Ghi lại phần đã xong cũng giống như nhìn xuống con đường đã leo, giúp mình thấy mình đã tiến bao xa.
Đưa trẻ đi leo núi cần lưu ý gì?
Chọn đường vừa sức, đi chậm, mang đủ nước và đồ ăn nhẹ, nghỉ thường xuyên và luôn có người lớn đi kèm. Trẻ có bệnh về tim mạch hay hô hấp thì nên hỏi bác sĩ trước khi đi.
