Muốn cả đoàn cùng tới đích thì phải đi theo nhịp của người chậm nhất, chứ không phải của người nhanh nhất. Câu chuyện hôm nay kể bằng giọng một người trong đoàn bạn trẻ đi leo núi ở Tây Bắc, về người dẫn đường đã làm một việc mà lúc đầu cả nhóm thấy rất vô lý. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, đoàn leo núi và người dẫn đường đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Hôm nay mình kể ở ngôi thứ nhất, mình là một người trong nhóm bảy đứa bạn đại học, lần đầu rủ nhau đi chinh phục một đỉnh núi cao.
Bảy người và một ngọn núi
Nhóm mình có bảy người, quen nhau từ hồi đại học. Ra trường mỗi đứa một nơi, hẹn nhau mãi mới có một chuyến đi chung. Đứa nào cũng muốn chuyến này phải đáng nhớ, nên chọn leo một đỉnh núi cao ở Tây Bắc, hai ngày một đêm.
Trong nhóm có anh Phong chạy bộ đều đặn, leo dốc như đi bộ ngoài công viên. Có mình với mấy đứa khác thể lực tạm ổn. Và có Thảo, cô bạn nhỏ người nhất nhóm, làm kế toán, cả năm ngồi bàn giấy, tuần trước chuyến đi còn lo không biết có theo nổi không.
Người dẫn đường là một anh người địa phương, ít nói, da sạm nắng, đôi dép nhựa cũ mà bước chân rất chắc. Buổi sáng xuất phát, anh nhìn cả nhóm một lượt, hỏi mỗi người vài câu, rồi xếp hàng.
Anh xếp Thảo đi đầu, ngay sau anh. Anh Phong đi cuối cùng.
Một quyết định khó hiểu
Cả nhóm ngạc nhiên. Anh Phong hỏi lại: sao không để em đi đầu mở đường, em đi nhanh mà. Người dẫn đường chỉ cười: nhanh thì đi sau, đỡ người chậm nếu cần.
Đi được chừng một tiếng, mình bắt đầu thấy sốt ruột. Thảo đi chậm, cứ vài chục bước lại dừng thở. Cả đoàn phải dừng theo. Anh Phong ở cuối hàng không nói gì, nhưng mình nghe tiếng anh thở dài. Có đứa còn thì thầm: kiểu này tối mới lên tới lán.
Thảo biết hết. Mỗi lần dừng, Thảo lại nói xin lỗi, mặt đỏ bừng, có lúc rơm rớm nước mắt. Mình thấy thương, mà cũng thấy bực, rồi lại thấy có lỗi vì mình bực.
Giữa trưa, cả nhóm ngồi ăn cơm nắm bên một con suối. Anh Phong ngồi cạnh người dẫn đường, hỏi nhỏ, nhưng cả nhóm đều nghe: hay mình chia hai, ai nhanh đi trước lên lán chuẩn bị, ai chậm đi sau.
Điều người dẫn đường kể
Người dẫn đường im một lúc, rồi kể. Mấy năm trước anh dẫn một đoàn, cũng có người nhanh người chậm. Đoàn đòi chia hai. Nhóm nhanh lên trước, nhóm chậm đi sau với anh. Chiều xuống, sương mù dày đặc, nhóm nhanh đi lạc khỏi lối mòn, cả đêm anh phải đi tìm, may mà không ai làm sao.
Anh nói tiếp, chậm rãi: trên núi, người chậm đi đầu thì cả đoàn đi theo sức người ấy, không ai bị bỏ lại, không ai phải cố quá sức mà ngã. Người nhanh đi cuối thì thấy hết cả đoàn, ai mệt, ai trượt chân, đỡ được ngay.
Rồi anh nói một câu mình nhớ mãi: lên đỉnh mà thiếu người thì không phải là lên đỉnh.
Cả nhóm im lặng. Thảo cúi đầu nhìn bát cơm. Anh Phong gật đầu, đứng dậy, ra suối đổ đầy nước vào chai của Thảo.
Buổi chiều mọi thứ đổi khác
Buổi chiều, đoàn vẫn đi chậm như buổi sáng. Nhưng không khí khác hẳn. Không ai thở dài nữa. Mỗi lần Thảo dừng, cả đoàn dừng theo, có người chỉ cho nhau xem mây trôi dưới chân, có người chụp ảnh, có người kể chuyện cười.
Anh Phong từ cuối hàng gọi lên, dạy Thảo cách thở theo nhịp bước, cách đặt chân nghiêng khi dốc đứng. Mình đi giữa, chia bớt mấy chai nước trong ba lô của Thảo sang ba lô mình. Thảo bắt đầu đi đều hơn, dừng ít hơn.
Tối hôm ấy, đoàn tới lán trễ hơn dự kiến gần một tiếng. Trời đã tối, sương lạnh buốt. Nhưng bảy người tới đủ, không ai trẹo chân, không ai lạc. Cả nhóm ngồi quanh bếp lửa ăn mì, cười nói tới khuya.
Sáng hôm sau, cả đoàn lên đỉnh lúc mặt trời mọc. Biển mây trải trắng xoá dưới chân. Thảo đứng đó, nước mắt chảy dài, nói rằng chưa bao giờ nghĩ mình làm được. Anh Phong vỗ vai Thảo: em không làm một mình đâu, cả đoàn làm.
Đội của mình đi theo nhịp ai
Từ chuyến đi ấy, mình mang theo một câu hỏi vào đời sống hằng ngày: trong mỗi nhóm mình tham gia, nhóm đang đi theo nhịp của ai.
Ở chỗ làm, nhóm hay bị kéo theo nhịp người giỏi nhất, giao việc theo tốc độ của người nhanh nhất, rồi trách người chậm không theo kịp. Trong gia đình, đôi khi cả nhà đi theo nhịp của người lớn, quên mất ông bà đã yếu, con cái còn nhỏ. Kết quả là có người bị bỏ lại phía sau mà không ai để ý.
Đi theo nhịp người chậm nhất không có nghĩa là chiều theo sự lười biếng. Thảo đã cố hết sức. Đó là việc nhận ra mỗi người có một sức, và quyết định rằng tới đích cùng nhau quan trọng hơn tới sớm. Còn người nhanh thì không phải đứng không, họ ở cuối hàng để nhìn thấy cả đoàn và đỡ khi cần.
Nếu hôm nay bạn là người đi nhanh trong một nhóm nào đó, có lẽ chỗ quý nhất của bạn không phải ở đầu hàng. Mà là ở cuối, nơi bạn thấy được tất cả mọi người.
Câu hỏi thường gặp
Câu chuyện đoàn leo núi dạy điều gì?
Câu chuyện dạy rằng muốn cả nhóm cùng tới đích thì phải đi theo nhịp của người chậm nhất. Người giỏi hơn nên ở vị trí nhìn thấy cả đoàn để hỗ trợ, thay vì bỏ người khác lại phía sau.
Đây có phải chuyện có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Nhóm bạn, người dẫn đường và ngọn núi đều được dựng lên, không chỉ một đỉnh núi cụ thể nào.
Vì sao người nhanh nhất lại đi cuối đoàn?
Vì ở cuối đoàn mới thấy được hết mọi người, phát hiện ai mệt hay trượt chân để đỡ kịp. Đó là vị trí của người có sức nhất, chứ không phải chỗ kém quan trọng.
Leo núi lần đầu cần chuẩn bị những gì?
Nên đi cùng người dẫn đường có kinh nghiệm, tập thể lực vài tuần trước chuyến đi, mang giày bám tốt, áo ấm, nước và đồ ăn nhẹ. Người có bệnh về tim mạch, huyết áp hay hô hấp nên hỏi bác sĩ trước.
Áp dụng bài học này vào nhóm làm việc thế nào?
Khi giao việc, hãy hỏi mỗi người còn sức tới đâu thay vì chia đều theo tốc độ của người nhanh nhất. Người giỏi hơn có thể kèm người mới, để cả nhóm cùng về đích đúng hẹn.
