Một con lân không múa được nếu chỉ có cái đầu, và một nhóm không đi được xa nếu chỉ có người đứng đầu. Câu chuyện hôm nay kể về đội múa lân của bọn trẻ trong một xóm nhỏ chuẩn bị cho đêm Trung thu, và cậu đầu đàn chỉ muốn được cầm đầu lân. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, xóm nhỏ và bọn trẻ đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Nếu ngày nhỏ bạn từng nghe tiếng trống tùng tùng cắc vang lên mỗi tối tháng tám, chắc bạn sẽ thấy lòng rộn ràng một chút khi nghe câu chuyện này.
Chiếc đầu lân mới
Năm ấy, các bác trong xóm góp tiền mua cho bọn trẻ một chiếc đầu lân mới, màu đỏ vàng, mắt chớp được, có râu trắng. Cả xóm có bảy đứa trẻ được chọn vào đội lân. Còn hơn ba tuần nữa là Trung thu, đêm ấy đội lân sẽ đi múa quanh xóm và múa ở sân nhà văn hoá.
Thằng Bin mười hai tuổi, lớn nhất, khoẻ nhất, được bầu làm đội trưởng. Việc đầu tiên Bin làm là tuyên bố: tao cầm đầu lân. Không ai cãi. Cầm đầu lân là oai nhất, là đứa được mọi người nhìn vào.
Rồi Bin chia việc. Thằng Cò gầy nhom giữ đuôi lân, chui dưới tấm vải. Hai đứa đánh trống, đánh thanh la. Một đứa đóng ông Địa. Hai đứa nhỏ nhất cầm đèn ông sao đi trước.
Cò nhận việc mà không vui. Giữ đuôi lân phải cúi lom khom suốt, không ai thấy mặt. Nhưng Cò ít nói, nên chỉ gật đầu.
Đầu lân và cái đuôi
Những buổi tập đầu tiên, Bin chỉ tập phần của mình. Bin tập nhảy, tập lắc đầu lân, tập chớp mắt lân cho thật điệu. Còn Cò ở phía sau, Bin chẳng mấy khi để ý. Có lúc Cò bước chậm, tấm vải bị kéo căng, Bin quay lại quát: mày theo tao chứ.
Mấy đứa khác cũng hay trêu Cò là cái đuôi. Cò không cãi, chỉ lặng lẽ tập. Tối nào Cò cũng ở lại sau giờ tập, cúi người đi đi lại lại trong sân, tập bước theo nhịp trống.
Bác Tư hàng xóm, hồi trẻ từng múa lân cho đội của làng, thỉnh thoảng đứng xem. Bác không nói gì, chỉ cười cười.
Rồi tới buổi tập tổng duyệt, các bác trong xóm ra xem. Bin hăm hở muốn trình diễn một màn lân nhảy lên ghế đẩu thật ngoạn mục.
Con lân ngã sụp
Trống nổi lên. Bin cầm đầu lân nhảy một bước lên ghế, lắc đầu thật mạnh. Nhưng Bin nhảy nhanh quá, không theo nhịp đã tập, Cò ở phía sau không kịp theo. Tấm vải căng ra, giật ngược Bin lại. Bin mất thăng bằng, cả đầu lân lẫn đuôi lân đổ nhào xuống sân.
Cả xóm ồ lên. Bin ngồi bệt dưới đất, mặt đỏ tía. Chiếc đầu lân mới bị sứt một miếng giấy ở tai. Bin quay lại, định quát Cò.
Bác Tư bước ra trước. Bác nhặt đầu lân lên, phủi bụi, rồi bảo Bin: con có biết vì sao người ta gọi là múa lân, chứ không phải múa đầu lân không. Bin im. Bác nói tiếp: con lân là một con vật. Đầu muốn đi đâu, đuôi phải biết. Đuôi bước sai, đầu cũng ngã. Hai đứa phải nghe nhịp nhau.
Rồi bác kể hồi trẻ bác giữ đuôi lân tới ba năm mới được cầm đầu. Bác bảo người giữ đuôi giỏi là người làm con lân trông như đang sống, vì cái đuôi mới là chỗ uốn lượn.
Đổi chỗ một buổi tối
Tối hôm ấy bác Tư bắt hai đứa đổi chỗ. Bin chui xuống giữ đuôi, Cò cầm đầu lân. Bin mới cúi người đi được mấy vòng sân đã mỏi nhừ lưng, mồ hôi nhễ nhại dưới tấm vải nóng hầm hập, không nhìn thấy gì phía trước, chỉ thấy đôi chân của Cò.
Bin phải căng tai nghe tiếng trống, nhìn từng bước chân của Cò để đoán Cò sắp đi đâu. Lần đầu tiên Bin hiểu những buổi tập Cò phải theo mình vất vả thế nào, trong khi mình chỉ lo nhảy cho đẹp.
Xong buổi, Bin ngồi bệt xuống sân, thở dốc. Cò ngồi bên cạnh, đưa cho Bin chai nước. Bin cầm lấy, ngập ngừng một lúc rồi nói: hôm trước tao quát mày, tao sai. Cò cười, bảo: thì mai mình tập lại, mày đi chậm hơn tí là được.
Từ hôm ấy, hai đứa tập cùng nhau. Bin đếm nhịp to lên trước mỗi bước nhảy, Cò bước theo. Có hôm Bin còn ở lại tập với Cò sau giờ.
Đêm Trung thu và bài học của con lân
Đêm Trung thu, đội lân của xóm múa trước sân nhà văn hoá. Con lân đỏ vàng nhảy lên ghế, lắc đầu, chớp mắt, cái đuôi uốn lượn mềm mại như thật. Tiếng trống, tiếng thanh la rộn ràng, bọn trẻ con xóm bên vây kín. Cuối buổi, Bin kéo Cò chui ra khỏi tấm vải, giơ tay Cò lên cho mọi người vỗ tay.
Câu chuyện nhỏ này có một điều người lớn hay quên. Trong mọi nhóm, luôn có những vị trí được nhìn thấy và những vị trí khuất. Người được nhìn thấy dễ tưởng mình là cả con lân, còn người khuất dễ tưởng mình không quan trọng.
Ở chỗ làm, đó có thể là người lo giấy tờ, người trực điện thoại, người dọn kho. Trong nhà, đó có thể là người nấu bữa cơm mà không ai nhắc tới. Khi họ bước lệch, cả nhóm mới ngã, và lúc ấy người ta mới nhận ra họ đã giữ thăng bằng cho tất cả.
Nếu bạn đang cầm đầu lân, thử một lần chui xuống giữ đuôi. Còn nếu bạn đang giữ đuôi, hãy biết rằng không có bạn, con lân không thể nhảy được.
Câu hỏi thường gặp
Câu chuyện đội lân Trung thu dạy điều gì?
Câu chuyện dạy rằng trong một nhóm, vị trí khuất cũng quan trọng như vị trí được nhìn thấy. Người dẫn đầu phải nghe nhịp của cả nhóm thì nhóm mới đi được cùng nhau.
Truyện này có thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Xóm nhỏ, bác Tư và bọn trẻ đều được dựng lên để kể một bài học về làm việc nhóm.
Vì sao bác Tư bắt hai đứa đổi chỗ?
Để Bin tự cảm nhận được sự vất vả của vị trí giữ đuôi. Hiểu công việc của người khác bằng trải nghiệm thật thường thấm hơn mọi lời giảng.
Cho trẻ múa lân cần chú ý an toàn gì?
Nên có người lớn hướng dẫn, tập ở sân rộng bằng phẳng, không cho trẻ nhỏ nhảy lên chỗ cao khi chưa quen và cho nghỉ uống nước thường xuyên. Đầu lân nặng nên chọn cỡ vừa sức trẻ.
Người trưởng nhóm có thể học gì từ câu chuyện?
Người trưởng nhóm nên hiểu công việc của từng thành viên, giữ nhịp chung thay vì chạy theo phần nổi bật của mình, và ghi nhận công khai những người làm ở vị trí khuất.
