Có những đứa trẻ không cần thêm quà, chỉ cần thêm vài ngày có bố mẹ ở nhà. Câu chuyện hôm nay kể về ông bố làm công nhân ở một khu công nghiệp xa, Tết nào về cũng mang theo thật nhiều quà, và điều đứa con trai mười tuổi nói vào một tối mùng ba. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, gia đình và nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có rất nhiều gia đình mà bố hay mẹ phải đi làm xa, một năm chỉ về được một lần. Mình kể câu chuyện này với tất cả sự trân trọng cho những người cha người mẹ ấy.
Một năm một lần về
Anh Quang làm công nhân ở một khu công nghiệp cách quê mấy trăm cây số. Vợ anh ở quê làm ruộng, nuôi hai đứa con, đứa lớn mười tuổi, đứa nhỏ năm tuổi. Anh đi làm từ hồi đứa lớn mới biết đi. Mỗi năm, anh chỉ về được một lần, dịp Tết, ở nhà chừng năm sáu ngày.
Cả năm anh làm tăng ca, tiết kiệm từng đồng. Anh ăn cơm hộp, ở phòng trọ ghép bốn người, ít khi đi đâu. Tiền lương anh gửi về cho vợ phần lớn, giữ lại một ít. Cái phần giữ lại ấy, anh để dành mua quà Tết cho con.
Năm nào cũng vậy. Ngày về, anh tay xách nách mang: áo mới, giày mới, đồ chơi điều khiển, bánh kẹo, có năm còn mua cả chiếc xe đạp mới, buộc lên nóc xe khách chở về. Hai đứa con reo hò, khoe khắp xóm.
Anh thấy con vui thì vui. Anh nghĩ cả năm mình không ở bên con, thì ít nhất Tết cũng phải cho con thật đầy đủ.
Những ngày Tết bận rộn
Nhưng mấy ngày Tết của anh cũng bận. Về tới nhà là dọn dẹp, sửa lại cái mái bếp dột, đi chúc Tết họ hàng, đi thăm ông bà ngoại, tiếp khách tới chơi. Bạn bè cũ rủ đi uống rượu, anh không nỡ từ chối.
Có hôm anh đi từ sáng tới tối mới về, con đã ngủ. Có hôm anh ở nhà mà ngồi tiếp khách, con chạy ra chạy vào, anh xoa đầu rồi lại quay sang nói chuyện. Thằng con lớn có mấy lần cầm chiếc xe đạp ra, bảo bố ơi xích xe bị tuột, anh bảo để lát bố sửa. Rồi lát ấy không tới.
Năm ấy, chiều mùng ba, anh đi chúc Tết về, thấy thằng con lớn ngồi một mình ở bậc thềm, bên cạnh là chiếc ô tô điều khiển anh mới mua, vẫn còn trong hộp, chưa bóc.
Anh ngồi xuống cạnh con, hỏi sao không chơi ô tô. Thằng bé không trả lời ngay.
Điều con nói tối mùng ba
Một lúc sau, thằng bé mới nói, mắt nhìn ra sân: con không cần ô tô đâu bố. Anh ngạc nhiên, hỏi thế con thích gì, bố mua cho. Thằng bé lắc đầu.
Rồi nó nói, giọng nhỏ, như sợ bố buồn: con chỉ muốn bố ở nhà thêm mấy ngày. Bố về thì bận suốt, con chưa được đi đâu với bố. Năm ngoái bố bảo sửa xe cho con, rồi bố đi luôn.
Anh Quang ngồi lặng. Anh nhớ lại năm ngoái, năm kia, năm kia nữa. Năm nào cũng nhiều quà, năm nào cũng bận. Anh tính ra, mấy năm qua, thời gian anh thật sự ngồi một mình với con, không có khách, không có điện thoại, có lẽ cộng lại chưa được một ngày.
Anh ôm con vào lòng, không nói được gì. Thằng bé cũng ôm lại bố, rồi bật khóc, cái khóc của đứa trẻ đã giữ điều ấy trong lòng rất lâu.
Những ngày còn lại của Tết
Hôm sau, anh từ chối mấy cuộc rượu. Anh nhắn tin xin lỗi bạn bè, bảo năm nay anh ở nhà với con. Buổi sáng mùng bốn, hai bố con ngồi giữa sân, dưới gốc mai, cùng sửa chiếc xe đạp. Anh chỉ cho con cách lắp xích, cách tra dầu. Tay hai bố con đen nhẻm, cười như được mùa.
Chiều ấy, anh đạp xe chở cả hai đứa con ra đê thả diều. Tối, anh ngồi nghe thằng lớn kể chuyện ở lớp, chuyện bạn bè, chuyện cô giáo. Có những chuyện anh chưa từng biết, như thằng bé được giải kể chuyện, hay đứa nhỏ đã biết đọc chữ cái.
Hôm anh lên đường, thằng con lớn tiễn bố ra tận bến xe. Lần này nó không khóc. Nó bảo: Tết sau bố về, mình lại sửa xe nhé. Anh gật đầu.
Năm ấy, anh vẫn đi làm xa, vì cuộc sống chưa cho anh lựa chọn khác. Nhưng anh thay đổi vài thứ. Tối chủ nhật nào anh cũng gọi điện, không chỉ hỏi con có ngoan không, mà hỏi hôm nay con làm gì, con thích gì. Tết sau, anh mang về ít quà hơn, và ở nhà lâu hơn hai ngày.
Quà và sự có mặt
Câu chuyện này không trách người cha. Anh Quang đi làm xa vì thương con, mua quà vì thương con, cả năm tằn tiện cũng vì thương con. Nhiều gia đình không có lựa chọn nào khác ngoài việc bố hay mẹ đi xa kiếm sống. Đó là một sự hy sinh rất lớn.
Điều câu chuyện muốn nói là đôi khi người lớn đo tình thương bằng thứ mình mua được, còn trẻ con thì đo bằng thời gian mình ở bên chúng. Một chiếc ô tô điều khiển không thay được một buổi sáng sửa xe cùng bố.
Sự có mặt cũng không nhất thiết phải là ở cạnh nhau cả ngày. Có thể là một cuộc gọi đều đặn mỗi tuần, hỏi đúng những chuyện con quan tâm. Có thể là một buổi chiều cất điện thoại đi, chỉ ngồi với con. Có thể là một lời hứa nhỏ như sửa chiếc xe, và giữ đúng lời.
Nếu bạn đang ở xa những người mình thương, bạn thử hỏi họ một câu như anh Quang đã được hỏi: điều gì mình cần nhất từ bạn. Câu trả lời có khi rẻ hơn mọi món quà, nhưng quý hơn tất cả.
Câu hỏi thường gặp
Câu chuyện ông bố mua quà Tết dạy điều gì?
Câu chuyện dạy rằng với trẻ con, thời gian và sự có mặt của cha mẹ thường quý hơn quà cáp. Tình thương đo bằng những lúc thật sự ở bên nhau.
Truyện có trách người cha đi làm xa không?
Không. Câu chuyện trân trọng sự hy sinh của những người cha người mẹ phải đi xa kiếm sống. Nó chỉ gợi ý cách để những ngày ngắn ngủi bên con trọn vẹn hơn.
Đây có phải chuyện thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Anh Quang, gia đình và quê nhà đều được dựng lên.
Cha mẹ đi làm xa giữ gắn bó với con bằng cách nào?
Gọi điện hoặc gọi video đều đặn vào một giờ cố định, hỏi cụ thể về ngày của con, nhớ những chuyện con kể để lần sau hỏi tiếp. Khi về nhà, dành riêng một khoảng thời gian chỉ cho con, cất điện thoại đi.
Trẻ có bố mẹ đi làm xa cần được quan tâm thế nào?
Người chăm sóc ở nhà nên giúp trẻ giữ liên lạc với bố mẹ và để ý khi trẻ buồn, thu mình. Nếu trẻ có dấu hiệu buồn kéo dài, nên trao đổi với thầy cô hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em.
