Kiên nhẫn với người già là trả lại một phần sự kiên nhẫn mà họ đã từng dành cho mình khi mình còn bé. Câu chuyện hôm nay kể về cô cháu gái mười sáu tuổi dạy bà ngoại dùng điện thoại để gọi video, một buổi chiều mất kiên nhẫn, và một kỷ niệm bỗng hiện về. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, bà cháu và gia đình đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Nếu nhà bạn có ông bà đang tập dùng điện thoại, chắc bạn sẽ thấy câu chuyện này quen quen, có khi còn hơi ngượng một chút.
Chiếc điện thoại mới của bà
Bà ngoại của Linh bảy mươi tư tuổi, sống cùng nhà Linh từ khi ông mất. Năm ấy, anh họ của Linh, đứa cháu bà thương nhất, đi học ở nước ngoài. Bà nhớ cháu tới mất ngủ. Mẹ Linh mua cho bà một chiếc điện thoại thông minh để bà gọi video cho anh.
Mẹ đi làm cả ngày, nên việc dạy bà rơi vào tay Linh. Linh mười sáu tuổi, dùng điện thoại nhanh như gió, nghĩ dạy bà chắc mất mười phút là xong.
Buổi đầu tiên, Linh chỉ bà cách mở máy, cách vuốt màn hình, cách tìm biểu tượng ứng dụng gọi video. Bà đeo kính lão, cúi sát vào màn hình, ngón tay run run chạm vào. Chạm nhẹ quá thì không ăn, chạm mạnh quá thì mở nhầm thứ khác.
Linh chỉ một lần, hai lần, ba lần. Bà gật đầu, bảo bà hiểu rồi. Tối ấy bà thử tự làm, rồi gọi Linh: cháu ơi, cái màn hình nó đen thui rồi.
Buổi chiều mất kiên nhẫn
Những ngày sau đó, bà hỏi đi hỏi lại. Hôm nay bà quên cách mở khoá. Hôm sau bà bấm nhầm, xoá mất biểu tượng. Có hôm bà gọi nhầm cho một người lạ trong danh bạ, hoảng hốt tắt máy, rồi lo cả buổi.
Một buổi chiều, Linh đang ôn bài cho kỳ thi sắp tới thì bà lại gọi. Bà đứng ở cửa phòng, tay cầm điện thoại, ngập ngừng: cháu ơi, chỉ bà cái chỗ bấm gọi lại một lần nữa.
Linh bực. Linh nói to hơn cần: bà ơi, cháu chỉ bà cả chục lần rồi. Bấm vào cái hình máy quay ấy, có gì khó đâu mà bà không nhớ.
Bà đứng im. Rồi bà cười gượng, bảo thôi bà làm phiền cháu, cháu học đi. Bà quay ra, đóng cửa phòng nhẹ nhàng. Linh nghe tiếng dép bà lẹp xẹp ngoài hành lang, chậm hơn mọi khi.
Chiếc nơ buộc tóc
Linh cúi xuống bài vở, nhưng chẳng đọc được chữ nào. Linh ngẩng lên, nhìn tấm ảnh cũ dán trên bàn học: Linh hồi năm tuổi, tóc buộc hai chỏm, đứng cạnh bà trước cửa nhà cũ.
Linh bỗng nhớ ra. Hồi ấy Linh học buộc nơ giày. Bố mẹ đi làm, bà dạy. Linh vụng lắm, buộc mãi không được, lần nào cũng tuột. Linh khóc, ném giày đi. Bà nhặt giày lên, ngồi xuống bậc thềm, buộc lại thật chậm, bảo Linh nhìn tay bà.
Bà dạy Linh buộc nơ giày cả tuần. Rồi buộc tóc, rồi cầm đũa, rồi đọc chữ cái, rồi cài cúc áo. Có những thứ bà dạy cả tháng. Linh không nhớ bà đã bao giờ nói câu có gì khó đâu mà cháu không nhớ.
Linh ngồi lặng một lúc lâu. Rồi Linh đứng dậy, đi tìm bà.
Tờ giấy hướng dẫn chữ to
Bà đang ngồi ở hiên, chiếc điện thoại úp trên đùi, nhìn ra sân. Linh ngồi xuống cạnh bà, ôm lấy tay bà, nói khẽ: cháu xin lỗi bà. Bà xoa đầu Linh, bảo bà già rồi, đầu óc lẩn thẩn, cháu đừng buồn.
Lần này Linh dạy khác. Linh không chỉ bằng ngón tay nhanh nhanh nữa. Linh lấy một tờ giấy, viết chữ thật to từng bước một: một, bấm nút bên cạnh. Hai, vuốt lên. Ba, chạm vào hình máy quay màu xanh. Bốn, chạm vào tên anh. Linh còn vẽ hình từng biểu tượng bên cạnh.
Linh vào cài đặt, phóng to chữ trên màn hình, xếp ứng dụng gọi video ra giữa màn hình chính, xoá bớt những thứ bà không dùng. Rồi Linh để bà tự làm, tay Linh không chạm vào máy, chỉ ngồi bên nhắc khẽ khi bà ngập ngừng.
Bà làm sai hai lần. Lần thứ ba, màn hình hiện lên gương mặt anh họ Linh ở bên kia trái đất, đang cười. Bà reo lên như đứa trẻ, rồi bật khóc. Linh ngồi bên cạnh, cũng khóc.
Sự kiên nhẫn được trả lại
Tờ giấy hướng dẫn chữ to giờ được dán trên tường cạnh chỗ bà ngồi. Mỗi tối chủ nhật, bà tự gọi cho anh họ Linh, không cần ai giúp. Thỉnh thoảng bà vẫn bấm nhầm, nhưng bà không sợ hỏi Linh nữa, và Linh cũng không còn thở dài.
Mình nghĩ câu chuyện này chạm tới một điều khá nhiều người trẻ từng trải qua. Dạy ông bà, cha mẹ dùng công nghệ, mình hay mất kiên nhẫn, vì với mình điều đó quá dễ. Mình quên rằng mắt họ đã kém, tay đã run, trí nhớ đã chậm, và những biểu tượng nhỏ xíu kia với họ là một ngôn ngữ hoàn toàn lạ.
Mình cũng quên rằng có một thời, chính mình là người hỏi đi hỏi lại. Có người đã ngồi bên mình hàng giờ để dạy những điều bây giờ mình làm mà không cần nghĩ: buộc dây giày, cầm đũa, đọc chữ.
Lần tới khi ông bà hay cha mẹ hỏi bạn lần thứ mười một điều gì đó, bạn thử viết ra một tờ giấy chữ to. Và nhớ rằng mình chỉ đang trả lại một chút kiên nhẫn đã từng được cho.
Câu hỏi thường gặp
Câu chuyện bà học gọi video dạy điều gì?
Câu chuyện dạy sự kiên nhẫn với người già, những người từng kiên nhẫn dạy mình khi mình còn nhỏ. Dạy người lớn tuổi cần chậm, rõ ràng và để họ tự làm.
Truyện có phải chuyện thật không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết. Bà ngoại, cô cháu và gia đình đều được dựng lên.
Dạy ông bà dùng điện thoại thông minh thế nào cho hiệu quả?
Phóng to chữ, đưa ứng dụng hay dùng ra màn hình chính, viết hướng dẫn từng bước bằng chữ to kèm hình vẽ và để ông bà tự bấm. Dạy từng việc một, lặp lại nhiều lần mà không vội.
Người già dùng điện thoại cần chú ý gì về an toàn?
Nên dặn ông bà không bấm vào đường dẫn lạ, không đọc mã xác nhận cho ai qua điện thoại và gọi hỏi con cháu khi có cuộc gọi đòi tiền hay chuyển khoản. Có thể cài đặt chặn số lạ nếu cần.
Lỡ nói nặng với ông bà thì nên làm gì?
Xin lỗi sớm và thật lòng, rồi làm lại việc đang dang dở với thái độ kiên nhẫn hơn. Người già thường không giận lâu, nhưng họ nhớ cách mình đối xử với họ.
