Mưa chiều miền Nam là cơn mưa ào tới rất nhanh, gõ rầm rầm trên mái tôn, tràn xuống máng xối, đổ đầy những cái lu đặt quanh nhà, rồi tạnh ngang như chưa từng có. Người miền Nam quen nó như quen một người khách ghé chơi mỗi chiều suốt mùa mưa.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình kể về những cơn mưa chiều ở một xóm nhỏ ven kênh, về cái mái tôn, mấy cái lu nước, và tiếng má gọi vô nhà mà tới giờ mình vẫn còn nghe.
Trời đang nắng bỗng tối sầm
Mùa mưa ở quê mình, buổi sáng thường nắng chang chang, trời xanh, mây trắng. Tới đầu giờ chiều, gió bắt đầu nổi, lá dừa xào xạc, lá chuối lật ngửa. Rồi một khối mây đen từ phía chân trời kéo tới, nhanh tới mức nhìn thấy nó trôi.
Trời tối sầm như sắp tới đêm. Gà vịt chạy vô chuồng, chó nằm sát chân cột. Má la lớn, tụi nhỏ ơi lấy đồ vô, mưa tới rồi. Cả nhà chạy ra sân gom quần áo phơi, gom mấy nong cá khô, đậy nắp lu.
Rồi giọt mưa đầu tiên rơi xuống, to như hạt đậu, lộp độp trên mái tôn. Chỉ vài giây sau, mưa ào xuống như ai đổ nước từ trên trời. Tiếng mưa trên mái tôn rầm rầm, ồn tới mức trong nhà nói gì cũng phải hét.
Mình ngồi trên bộ ván, nhìn ra cửa. Mưa trắng xoá, không thấy nhà bên kia kênh. Nước từ mái tôn chảy thành dòng, rơi xuống sân thành những cái hố nhỏ. Mùi đất bốc lên, ngai ngái, nồng nồng, mùi mà ai lớn lên ở quê cũng nhớ.
Mấy cái lu hứng nước mưa
Nhà mình có năm cái lu, mấy cái khạp sành, đặt dọc theo hiên. Ba làm máng xối bằng tôn, dẫn nước từ mái xuống từng cái lu. Mùa mưa là mùa trữ nước, nước mưa trong vắt, mát lạnh, dùng để nấu cơm, pha trà, uống quanh năm.
Mỗi lần mưa xuống, nghe tiếng nước chảy ồ ồ vô lu là má vui. Má đứng ở hiên, nhìn nước dâng dần trong lu, gật gù. Lu nào đầy, má lấy nắp đậy lại, xoay máng xối sang lu khác.
Má dặn mưa đầu mùa không hứng, phải để mưa rửa mái tôn cho sạch bụi rồi mới hứng. Má thả vô mỗi lu một cục phèn nhỏ để lắng cặn. Lu nào cũng có cái gáo dừa úp trên nắp.
Tới giờ, mỗi lần uống một ly nước lọc ở thành phố, mình vẫn thấy thiếu cái vị mát mát, ngòn ngọt của nước mưa trong lu. Có lẽ không phải vì nước, mà vì mình đã uống nó trong tiếng mưa trên mái tôn và tiếng má đi qua đi lại.
Tụi nhỏ tắm mưa
Mưa xuống được một lúc, nếu không có sấm sét, má cho tụi nhỏ ra tắm mưa. Đó là phần thưởng lớn nhất của mùa mưa. Mình với mấy đứa em cởi áo, chạy ào ra sân, ngửa mặt lên trời cho mưa quất vô mặt.
Nước mưa lạnh, hạt mưa to quất rát da. Tụi mình chạy vòng vòng trong sân, đứng dưới máng xối cho nước đổ ào xuống đầu, la hét, cười giỡn. Mấy đứa nhỏ nhà hàng xóm cũng chạy qua, cả xóm thành một cái sân chơi.
Có lần trời có sấm, má không cho ra. Tụi mình đứng trong cửa nhìn ra, tiếc rẻ. Má nói sét đánh không có giỡn được, đứng ngoài trống trải là nguy hiểm. Lớn lên mình mới biết má nói đúng, và má sợ thật.
Tắm mưa xong, má bắt đi tắm lại nước lu, thay đồ khô, uống ly nước gừng nóng. Mình ngồi trên ván, run cầm cập, ôm ly nước gừng, nhìn mưa ngớt dần. Cái lạnh sau khi tắm mưa ấm áp lạ lùng.
Mưa tạnh như chưa từng mưa
Mưa chiều miền Nam tới nhanh, đi cũng nhanh. Chỉ chừng nửa tiếng, một tiếng, mưa ngớt hột, rồi tạnh hẳn. Mây đen trôi đi, trời sáng trở lại, có hôm còn kịp có nắng chiều vàng vọt chiếu xiên qua hàng dừa.
Cả xóm như vừa được tắm rửa. Lá cây xanh bóng, đường đất ướt sẫm, mặt kênh dâng lên một chút, đục ngầu. Ếch nhái bắt đầu kêu. Mấy con gà lục tục chui ra khỏi chuồng, rũ lông, mổ giun trên sân ướt.
Má ra sân, dọn lại mọi thứ. Ba ra ngó cái mái tôn coi có dột chỗ nào không. Tụi nhỏ chạy ra kênh coi nước. Bà con hàng xóm đứng ở đầu ngõ hỏi nhau, mưa lớn ha, nhà có dột hông.
Mình thích cái khoảnh khắc sau mưa ấy. Mọi thứ tươi mới, mát mẻ, và người ta có cớ để hỏi han nhau. Như thể cơn mưa là một cái cớ để cả xóm dừng lại, nhìn nhau một chút, rồi mới tiếp tục ngày của mình.
Tiếng má gọi vô nhà
Bây giờ mình sống trong một căn hộ có mái bê tông, cửa kính cách âm. Mưa ngoài kia chỉ còn là tiếng rì rào xa xa. Không còn tiếng rầm rầm trên mái tôn, không còn tiếng nước chảy ồ ồ vô lu.
Có những chiều mưa, mình mở hé cửa sổ, đứng nghe. Thành phố mưa cũng có mùi đất, nhưng là đất lẫn mùi khói xe. Mình nhắm mắt, cố nghe thêm một tiếng nữa, tiếng má gọi tụi nhỏ ơi lấy đồ vô.
Má bây giờ ở quê một mình, ba mất mấy năm rồi. Mỗi lần nghe đài báo miền Tây mưa lớn, mình gọi về. Má nói mưa thì mưa, có gì đâu con, nhà có lu đầy nước rồi. Giọng má vẫn vậy, bình thản như mỗi chiều mưa ngày xưa.
Mình nghĩ, có những tiếng gọi người ta nghe suốt đời. Tiếng má gọi vô nhà mỗi khi mưa tới là một tiếng như vậy. Nó không chỉ gọi vô nhà, nó gọi về một chỗ an toàn, có mái che, có người đợi.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao miền Nam hay có mưa vào buổi chiều?
Vào mùa mưa, buổi sáng nắng làm không khí nóng ẩm bốc lên, tới chiều hình thành mây dông và đổ mưa rào. Kiểu mưa này thường tới nhanh, mạnh và tạnh nhanh.
Mùa mưa ở miền Nam kéo dài bao lâu?
Mùa mưa ở Nam Bộ thường kéo dài từ khoảng tháng năm tới tháng mười một, xen giữa là những ngày nắng. Thời gian cụ thể thay đổi theo từng năm.
Ngày xưa người miền Tây trữ nước mưa thế nào?
Nhiều gia đình đặt lu, khạp sành quanh nhà, làm máng xối dẫn nước từ mái xuống để hứng nước mưa dùng quanh năm. Người ta thường bỏ đi những trận mưa đầu mùa để mái được rửa sạch.
Trẻ con tắm mưa có an toàn không?
Tắm mưa có thể vui nhưng không nên cho trẻ ra ngoài khi có sấm sét, gió mạnh hoặc ở gần dây điện, cây to. Sau khi tắm mưa nên tắm lại nước sạch và giữ ấm cho trẻ.
Vì sao sau cơn mưa lại có mùi đất đặc trưng?
Mùi đất sau mưa được tạo ra khi nước mưa rơi xuống đất khô, giải phóng một số chất do vi sinh vật và cây cỏ tạo ra vào không khí. Nhiều người thấy mùi này dễ chịu và gợi nhớ.
