Mua trả góp hợp lý khi món đồ thật sự cần thiết, giúp bạn kiếm thêm tiền hoặc tiết kiệm được chi phí lâu dài, và khoản trả mỗi tháng nằm thoải mái trong ngân sách kể cả khi có tháng khó khăn. Không nên trả góp cho những món tiêu dùng mau cũ chỉ vì thấy mỗi tháng trả có chút ít.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Đi qua cửa hàng điện thoại nào cũng thấy dòng chữ trả góp không đồng, mua ngay hôm nay. Nghe rất nhẹ nhàng. Tập này không bảo bạn đừng bao giờ trả góp, mà giúp bạn biết lúc nào nó là công cụ tốt và lúc nào nó là cái bẫy.
Câu mỗi tháng chỉ trả chút ít đánh lừa ta thế nào?
Bộ não con người rất kém trong việc cộng dồn những khoản nhỏ trong tương lai. Một chiếc điện thoại có giá lớn làm ta chần chừ. Nhưng cùng chiếc điện thoại đó, chia ra mười hai tháng, mỗi tháng trả một khoản nhỏ, nghe như không đáng gì.
Người bán biết điều này, nên họ luôn nói về khoản trả hằng tháng chứ ít khi nói tổng số tiền bạn sẽ trả. Khi tính tổng, có khi bạn trả nhiều hơn đáng kể so với mua thẳng.
Cái bẫy lớn hơn là trả góp chồng trả góp. Điện thoại một khoản, xe máy một khoản, tủ lạnh một khoản. Mỗi khoản đều nhỏ, nhưng cộng lại chiếm một phần lớn thu nhập, và bạn bị khoá chặt suốt nhiều năm.
Thử một thói quen đơn giản: trước khi trả góp, luôn hỏi tổng cộng mình sẽ trả bao nhiêu tiền sau khi hết kỳ hạn, và so với giá mua thẳng.
Khi nào trả góp là công cụ tốt?
Trả góp có thể là lựa chọn tốt khi món đồ giúp bạn làm ra tiền. Một chiếc xe máy để chạy giao hàng, một chiếc máy may cho người làm nghề may, một chiếc máy tính cho người làm thiết kế. Thu nhập tăng thêm nhờ món đồ đó có thể đủ trả góp.
Nó cũng hợp lý khi món đồ thật sự cần ngay và giúp tiết kiệm chi phí lâu dài, như một chiếc tủ lạnh thay cái cũ đã hỏng hẳn, khi gia đình có con nhỏ.
Điều kiện thứ hai là khoản trả hằng tháng phải thoải mái. Một cách tự kiểm tra là: nếu tháng tới thu nhập giảm một phần, mình có còn trả được không. Nếu câu trả lời là khó, khoản trả góp đó quá sức.
Điều kiện thứ ba là bạn đã có quỹ dự phòng. Không có quỹ thì một tháng ốm đau có thể làm bạn trễ hạn, kéo theo phí phạt và ảnh hưởng tới lịch sử tín dụng.
Trả góp không lãi có thật không?
Có những chương trình trả góp không lãi thật. Nhưng nhiều khi chi phí được đặt ở chỗ khác: phí hồ sơ, phí bảo hiểm khoản vay bắt buộc, giá bán cao hơn giá mua thẳng, hoặc không được hưởng khuyến mãi dành cho người trả tiền một lần.
Vì vậy, đừng chỉ nghe chữ không lãi. Hãy hỏi: tổng số tiền mình trả sau tất cả các kỳ là bao nhiêu, có phí nào khác ngoài khoản trả hằng tháng không, nếu trả trễ thì phạt thế nào, có được trả trước hạn không và có mất phí không.
Ghi lại các con số đó, hoặc yêu cầu được xem trên hợp đồng. Nếu nhân viên không trả lời rõ ràng, đó là tín hiệu nên dừng lại.
Một chị nhân viên văn phòng kể rằng chị từng ký trả góp một chiếc máy tính vì nghe không lãi. Về nhà đọc kỹ mới thấy khoản bảo hiểm khoản vay bắt buộc cộng vào khá lớn. Từ đó chị luôn xin mang hợp đồng về đọc trước một ngày.
Những điều cần đọc kỹ trước khi ký
Đọc kỹ tổng số tiền phải trả, số kỳ, ngày đến hạn mỗi tháng và cách thanh toán. Ngày đến hạn nên gần ngày nhận lương để đỡ quên.
Đọc kỹ phần phạt trả chậm. Có nơi tính phí phạt khá cao, và khoản trễ hạn có thể được ghi lại trong lịch sử tín dụng, ảnh hưởng tới việc vay mua nhà hay vay kinh doanh sau này.
Đọc kỹ các khoản bảo hiểm đi kèm: có bắt buộc không, có huỷ được không. Hỏi rõ điều kiện trả trước hạn, vì nhiều người có tiền thưởng muốn trả sớm nhưng lại bị tính phí.
Đừng ký khi đang vội, đang mệt hay đang bị thúc giục. Một lời mời chỉ có hôm nay thường là cách để bạn không kịp suy nghĩ. Món đồ đó vẫn sẽ còn vào ngày mai.
Giữ giới hạn an toàn cho cả nhà
Hãy đặt cho mình một giới hạn: tổng các khoản trả góp và trả nợ mỗi tháng không vượt quá một phần nhỏ của thu nhập mà cả nhà thấy thoải mái. Con số cụ thể tuỳ hoàn cảnh, nhưng việc có một con số giúp bạn dừng lại trước khi ký thêm.
Trước khi trả góp món mới, hãy xem danh sách các khoản đang trả. Nếu còn nhiều, hãy chờ khoản cũ kết thúc.
Với đồ tiêu dùng không cần gấp, một cách khác là tự trả góp cho chính mình: mỗi tháng để dành đúng khoản bạn định trả góp, vài tháng sau mua thẳng. Bạn vừa tránh được phí, vừa có thời gian xem mình có thật sự cần món đó không.
Nhiều người sau vài tháng để dành phát hiện ra mình không còn muốn món đồ đó nữa. Đó cũng là một món lời.
Câu hỏi thường gặp
Trả góp có ảnh hưởng tới lịch sử tín dụng không?
Có. Trả đúng hạn giúp xây dựng lịch sử tín dụng tốt, còn trả trễ có thể được ghi nhận và ảnh hưởng tới các khoản vay sau này như vay mua nhà.
Có nên trả góp điện thoại đời mới?
Chỉ nên nếu điện thoại cũ đã hỏng hoặc bạn cần nó cho công việc, và khoản trả hằng tháng thoải mái. Trả góp chỉ để có máy mới nhất thường không đáng.
Trả trước hạn có bị phạt không?
Tuỳ hợp đồng. Một số nơi cho trả trước miễn phí, một số tính phí. Hãy hỏi và đọc rõ điều khoản này trước khi ký.
Nhiều khoản trả góp cùng lúc thì xử lý ra sao?
Liệt kê tất cả, ưu tiên trả dứt khoản có chi phí cao nhất, không mở thêm khoản mới cho tới khi danh sách ngắn lại, và giữ đủ để trả đúng hạn mọi khoản.
Tự trả góp cho chính mình là gì?
Là mỗi tháng để dành khoản tiền định dùng trả góp, đến khi đủ thì mua thẳng. Cách này tránh phí, tránh nợ và cho bạn thời gian suy nghĩ có thật sự cần món đồ không.
