Có những lúc mình mải đi tìm ánh sáng ở bên ngoài mà quên mất chính mình cũng có thể soi đường. Câu chuyện hôm nay là một ngụ ngôn về con đom đóm nhỏ sợ bóng tối, đi tìm ánh sáng ở khắp nơi, cho tới một đêm không trăng. Đây là ngụ ngôn do Kho Sách Nói viết, nhân vật là loài vật được nhân hoá.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Câu chuyện này rất hợp để kể cho con trước giờ ngủ, nhất là những đứa trẻ sợ tắt đèn. Nhưng mình nghĩ người lớn cũng có những bóng tối của riêng mình.
Con đom đóm sinh ra lúc trời sáng
Ở rìa một cánh đồng lúa có một bụi tre, dưới bụi tre có một đám cỏ ẩm, và trong đám cỏ ấy có một con đom đóm nhỏ vừa nở. Nó nở vào lúc chiều tà, khi mặt trời còn đỏ ối phía chân trời, nên điều đầu tiên nó thấy trong đời là ánh sáng.
Nó yêu ánh sáng ngay lập tức. Nó bay vòng vòng, ngắm những vệt nắng cuối ngày trên lá lúa. Rồi mặt trời lặn. Trời tối dần, tối dần, và con đom đóm nhỏ hoảng sợ.
Nó chưa từng biết bóng tối. Nó không thấy đường, không thấy bụi tre, không thấy cánh đồng. Nó nép vào một cọng cỏ, run rẩy suốt đêm, chờ trời sáng.
Sáng ra, nó tự hứa: đêm nay mình sẽ đi tìm ánh sáng, để không bao giờ phải ở trong bóng tối nữa.
Ngọn đèn nhà người
Đêm thứ hai, khi trời vừa tối, con đom đóm thấy xa xa có một đốm sáng vàng. Đó là ngọn đèn của một ngôi nhà cuối làng. Nó bay tới, đậu lên khung cửa sổ, sưởi trong ánh đèn, thấy yên tâm hẳn.
Nhưng chẳng bao lâu, người trong nhà đi ngủ, đèn tắt phụt. Bóng tối lại ập xuống. Con đom đóm lại hoảng, lại nép vào khe cửa sổ, chờ trời sáng.
Đêm thứ ba, nó tìm tới đống lửa rơm người ta đốt ngoài đồng. Ánh lửa sáng rực, ấm áp. Nhưng lửa nóng quá, nó không dám lại gần, mà đứng xa thì vẫn thấy lạnh. Rồi lửa tàn, chỉ còn tro đỏ, rồi tro đen.
Đêm thứ tư, trăng lên tròn vành vạnh. Con đom đóm mừng lắm, bay lượn suốt đêm dưới ánh trăng. Nó nghĩ: đây rồi, ánh sáng không bao giờ tắt. Nhưng trăng cứ khuyết dần, mỗi đêm một mỏng hơn.
Đêm không trăng
Rồi tới đêm không trăng. Không đèn, không lửa, không trăng. Bầu trời chỉ có những vì sao nhỏ xíu, xa tít, không đủ soi đường. Con đom đóm bay lạc giữa cánh đồng, không biết đâu là bụi tre nhà mình.
Nó sợ tới mức không bay nổi nữa, đáp xuống một cọng lúa, co cánh lại. Nó nghĩ: thế là hết, mình sẽ phải ở trong bóng tối mãi mãi.
Lúc ấy, có một con đom đóm già bay ngang qua. Đom đóm già thấy nó co ro, đáp xuống bên cạnh, hỏi: sao con không bay. Đom đóm nhỏ nói: con sợ tối, con không tìm được ánh sáng nào cả.
Đom đóm già im một lúc, rồi bảo: con thử nhìn xuống bụng mình xem.
Ánh sáng ở chính mình
Đom đóm nhỏ cúi nhìn. Dưới bụng nó, có một đốm sáng xanh vàng nhỏ xíu, đang nhấp nháy. Nó sững sờ. Suốt mấy đêm qua nó mải nhìn ra ngoài, mải tìm đèn, tìm lửa, tìm trăng, mà chưa một lần nhìn xuống chính mình.
Hoá ra trong mấy đêm sợ hãi, nó đã luôn sáng. Chỉ là ánh sáng bên ngoài to hơn nên nó không thấy ánh sáng của mình. Phải tới đêm tối nhất, khi mọi thứ khác tắt hết, đốm sáng nhỏ ấy mới hiện rõ.
Đom đóm già bảo: ánh sáng của con nhỏ, không soi được cả cánh đồng. Nhưng đủ để con thấy cọng lúa trước mặt. Mà muốn về nhà, con chỉ cần thấy cọng lúa trước mặt thôi.
Đom đóm nhỏ cất cánh, bay chậm, từng chút một, nhìn từng cọng lúa dưới ánh sáng của chính mình. Gần sáng, nó về tới bụi tre. Ở đó, hàng trăm con đom đóm khác đang lấp lánh như một dải sao rơi xuống đất.
Bóng tối của người lớn
Từ đêm ấy, đom đóm nhỏ vẫn thích ánh trăng, vẫn hay ghé qua ngọn đèn cuối làng. Nhưng nó không còn sợ những đêm không trăng nữa. Có những đêm như thế, nó còn bay đi tìm những con đom đóm nhỏ khác đang co ro, đáp xuống bên cạnh, và hỏi: sao con không bay.
Ngụ ngôn này nói về một điều mà người lớn chúng ta cũng hay quên. Khi gặp chuyện khó, mình hay tìm ánh sáng ở bên ngoài: một người giỏi để dựa vào, một lời khuyên để làm theo, một hoàn cảnh tốt hơn để chờ. Những ánh sáng ấy có thật, và rất quý. Nhưng chúng đều có lúc tắt.
Khi chúng tắt, mình mới nhận ra mình cũng có một đốm sáng nhỏ: một chút kinh nghiệm, một chút kiên nhẫn, một chút can đảm đã từng giúp mình qua những lần khó trước. Đốm sáng ấy không soi được cả con đường, nhưng đủ để thấy bước tiếp theo.
Và nếu một ngày bạn đã quen bay trong đêm, hãy nhớ tới con đom đóm già. Có ai đó quanh bạn đang co ro trên một cọng lúa, chỉ chờ một người đáp xuống bên cạnh và bảo họ nhìn xuống chính mình.
Câu hỏi thường gặp
Ngụ ngôn con đom đóm sợ bóng tối muốn nói gì?
Ngụ ngôn nói rằng nhiều khi điều mình cần để vượt qua khó khăn đã có sẵn trong mình, chỉ là mình mải tìm ở bên ngoài. Ánh sáng nhỏ của mình đủ để thấy bước tiếp theo.
Đây có phải truyện dân gian không?
Không. Đây là ngụ ngôn mới do Kho Sách Nói viết. Đom đóm ngoài đời đúng là tự phát sáng, nhưng câu chuyện và nhân vật là hư cấu.
Kể chuyện này cho trẻ sợ bóng tối thế nào?
Có thể kể chậm, tắt bớt đèn ở đoạn đêm không trăng rồi bật một chiếc đèn ngủ nhỏ ở đoạn đom đóm thấy ánh sáng của mình. Sau đó hỏi con điều gì giúp con thấy can đảm.
Trẻ sợ ngủ một mình thì cha mẹ nên làm gì?
Tập dần dần, để đèn ngủ nhỏ, cho con ôm một món đồ quen và ở lại một lúc trước khi rời phòng. Nếu nỗi sợ kéo dài và ảnh hưởng nhiều tới giấc ngủ của con, nên hỏi bác sĩ nhi hoặc chuyên gia tâm lý trẻ em.
Người lớn có thể học gì từ con đom đóm già?
Khi đã vượt qua được nỗi sợ của mình, hãy để ý những người đang gặp điều tương tự và giúp họ nhận ra sức mạnh của chính họ, thay vì chỉ cho họ dựa vào mình.
