Chỗ đẹp nhất chưa chắc là chỗ yên nhất, và điều làm người khác trầm trồ chưa chắc là điều giữ mình qua giông bão. Câu chuyện hôm nay là một ngụ ngôn về hai con chim sẻ cùng làm tổ đầu mùa, một con chọn chiếc đèn lồng rực rỡ, một con chọn góc mái ngói cũ. Đây là ngụ ngôn do Kho Sách Nói viết, nhân vật là loài vật được nhân hoá.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Mời bạn tới một con phố nhỏ có hàng đèn lồng nhiều màu treo ngang qua, và những mái nhà ngói cũ đã xỉn màu rêu.
Hai chị em chim sẻ
Trên con phố ấy có hai chị em chim sẻ cùng một lứa. Mùa xuân tới, hai con đều tới tuổi làm tổ. Chim sẻ chị tính cẩn thận, hay quan sát. Chim sẻ em hoạt bát, thích những gì sáng sủa, rực rỡ.
Đầu mùa, người ta treo một dãy đèn lồng ngang qua phố cho ngày hội. Đèn lồng nhiều màu, đỏ, vàng, tím, xanh, đêm thắp lên lung linh. Người qua lại ai cũng ngước nhìn, chụp ảnh, trầm trồ.
Chim sẻ em mê ngay chiếc đèn lồng đỏ lớn nhất, treo ngay giữa phố. Nó bảo chị: em sẽ làm tổ trong đó. Đẹp nhất phố, ai đi qua cũng nhìn thấy nhà em.
Chim sẻ chị thì bay một vòng quanh phố mấy ngày liền. Rồi nó chọn một góc khuất dưới mái ngói của một ngôi nhà cũ, chỗ hai viên ngói gối lên nhau tạo thành một hốc nhỏ.
Tổ trong đèn lồng và tổ dưới mái ngói
Chim sẻ em làm tổ nhanh. Đèn lồng có sẵn khung, sẵn khoảng trống, chỉ cần tha rơm vào lót. Tối đến, đèn thắp lên, tổ của nó sáng rực như một cung điện. Các loài chim khác bay qua đều ngoái lại nhìn. Chim sẻ em sung sướng lắm.
Chim sẻ chị làm tổ lâu hơn nhiều. Hốc ngói hẹp, phải tha từng cọng rơm, từng sợi lông, nhét chặt vào khe. Tổ của nó tối, nằm khuất, chẳng con chim nào để ý. Có lần chim sẻ em bay qua, cười: chị chọn chỗ gì mà u ám thế, ai mà biết chị ở đâu.
Chim sẻ chị chỉ cười. Nó nói với em: đèn lồng đẹp thật, nhưng nó treo bằng một sợi dây, gió thổi là đung đưa. Còn mái ngói này đã đứng qua không biết bao nhiêu mùa mưa.
Chim sẻ em bảo chị lo xa. Trời đang đẹp thế này cơ mà.
Cơn giông đầu hạ
Hai con đều đẻ trứng, rồi ấp. Chim sẻ em ngày nào cũng được ngắm, được khen. Chim sẻ chị thì lặng lẽ, ngày nào cũng tha thêm vài cọng rơm chèn khe.
Rồi đầu hạ, một buổi chiều, trời bỗng tối sầm. Gió nổi lên, mây đen kéo tới, giông ập về. Cả dãy đèn lồng giữa phố đung đưa dữ dội. Chiếc đèn lồng đỏ lớn nhất, nặng nhất, quay tít, chao nghiêng, nước mưa xối vào trong.
Chim sẻ em hoảng loạn, xoè cánh che trứng. Nhưng gió quá mạnh, đèn lồng nghiêng hẳn, tổ rơm trôi ra một nửa. Rồi sợi dây treo đứt một đầu, chiếc đèn lồng rủ xuống, lắc lư trong mưa.
Dưới mái ngói cũ, chim sẻ chị ngồi trên ổ trứng, nghe gió rít ngoài kia. Nước mưa chảy qua mái, nhưng hốc ngói vẫn khô. Tổ không nhúc nhích.
Sau cơn giông
Giông tạnh, chim sẻ chị bay ra tìm em. Nó thấy em đậu trên sợi dây điện, lông ướt sũng, run lẩy bẩy. Chiếc đèn lồng đỏ rách tả tơi, tổ rơm bên trong chỉ còn vài cọng. May sao, hai quả trứng còn lại em đã kịp ngậm ra đặt tạm vào một hốc tường.
Chim sẻ chị không nói câu nào kiểu chị đã bảo mà. Nó dẫn em về góc mái ngói, chỉ cho em một hốc ngói bên cạnh, cũng khuất gió, cũng chắc chắn. Hai chị em cùng tha rơm, làm lại tổ, đặt hai quả trứng vào.
Chim sẻ em hỏi: sao chị biết. Chim sẻ chị bảo: chị không biết sẽ có giông. Chị chỉ biết giông thì năm nào cũng có, chỉ không biết hôm nào. Nên chị chọn chỗ đứng được qua giông, chứ không chọn chỗ đẹp nhất hôm nay.
Mấy tuần sau, dưới mái ngói cũ có bốn chú chim sẻ con ló đầu ra kêu chiêm chiếp. Người ta tháo dãy đèn lồng rách xuống, treo dãy mới. Không con chim nào làm tổ trong đó nữa.
Chỗ đẹp và chỗ yên
Ngụ ngôn này không chê cái đẹp. Đèn lồng đẹp thật, và muốn được ngắm nhìn cũng chẳng có gì sai. Chim sẻ em không ngốc, nó chỉ chọn theo điều nó thấy trong những ngày trời đẹp.
Điều chim sẻ chị biết là trời không đẹp mãi. Khi chọn một chỗ để dựng điều quan trọng, như một cái tổ, nó hỏi câu hỏi khác: chỗ này có đứng được qua cơn giông không.
Ngoài đời, mình cũng chọn tổ nhiều lần: chọn một công việc, một nơi ở, một người bạn đời, một cách tiêu tiền. Có những lựa chọn lấp lánh như đèn lồng, được khen, được ngưỡng mộ. Có những lựa chọn lặng lẽ như mái ngói, chẳng ai trầm trồ, nhưng chịu được mưa gió.
Không phải lúc nào cũng phải chọn mái ngói. Nhưng với những thứ mình muốn giữ lâu, bạn thử hỏi thêm câu của chim sẻ chị: nếu mai có giông, chỗ này còn đứng được không.
Câu hỏi thường gặp
Ngụ ngôn hai con chim sẻ dạy điều gì?
Ngụ ngôn dạy rằng khi chọn điều quan trọng nên nghĩ tới độ bền qua khó khăn, không chỉ vẻ đẹp lúc thuận lợi. Chỗ được trầm trồ chưa chắc là chỗ giữ mình qua giông bão.
Đây có phải ngụ ngôn dân gian không?
Không. Đây là ngụ ngôn mới do Kho Sách Nói viết, hai con chim sẻ được nhân hoá để kể một bài học.
Vì sao chim sẻ chị không trách em sau cơn giông?
Vì trách lúc người khác đang khốn khó không giúp được gì. Chị chọn giúp em làm lại tổ, đó là cách dạy thấm hơn mọi lời nói.
Áp dụng bài học này khi chọn việc làm thế nào?
Ngoài mức lương hay danh tiếng, nên hỏi thêm công việc đó có ổn định, có phù hợp sức mình và có giúp mình học được gì lâu dài không. Mỗi người có hoàn cảnh riêng nên cân nhắc kỹ trước khi quyết định.
Kể ngụ ngôn này cho trẻ nhỏ thì hỏi con điều gì?
Có thể hỏi con nếu là chim sẻ con chọn chỗ nào và vì sao, rồi hỏi con có món đồ hay việc gì trông đẹp nhưng không bền. Câu hỏi giúp trẻ tự rút ra bài học.
