Lời mời làm giàu nhanh thường có chung vài dấu hiệu: hứa lợi nhuận cao mà lại chắc chắn, thúc giục phải quyết ngay, kiếm tiền chủ yếu nhờ kéo thêm người tham gia, và giải thích rất mơ hồ về chuyện tiền lời từ đâu ra. Gặp một trong những dấu hiệu đó, việc đúng nhất là dừng lại, không chuyển tiền, và hỏi thêm người hiểu biết.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Kho Sách Nói không khuyên đầu tư vào đâu cả. Tập này chỉ làm một việc: giúp bạn và người thân nhận ra những lời mời có mùi nguy hiểm, vì nhiều gia đình đã mất khoản tiền dành dụm cả đời chỉ sau một cuộc trò chuyện tưởng như rất thân tình.
Lời hứa lợi nhuận cao mà chắc chắn
Trong đời thật, lợi nhuận cao luôn đi kèm rủi ro cao. Không có chỗ nào vừa sinh lời rất nhiều, vừa an toàn tuyệt đối. Nếu có, những tổ chức lớn đã dồn hết tiền vào đó từ lâu, chứ không cần đi tìm bạn qua tin nhắn.
Vì vậy, khi nghe một lời mời nói về khoản lời đều đặn mỗi tháng, cao hơn hẳn gửi tiết kiệm, cam kết không lỗ, đó là dấu hiệu đầu tiên cần cảnh giác.
Những lời hứa thường đi kèm hình ảnh: người đã tham gia khoe xe mới, nhà mới, chuyến du lịch. Hình ảnh đó có thể thật với một số người vào sớm, nhưng không nói gì về những người vào sau.
Một câu tự hỏi đơn giản: nếu cơ hội này tốt như vậy, tại sao người ta cần mình.
Thúc giục quyết định ngay
Lời mời nguy hiểm hay đi kèm áp lực thời gian: chỉ còn vài suất, hôm nay là ngày cuối, giá sẽ tăng vào tuần sau. Mục đích là để bạn không kịp suy nghĩ, không kịp hỏi ai.
Một cơ hội thật sự tốt thường vẫn còn sau một tuần bạn tìm hiểu. Nếu nó biến mất chỉ vì bạn xin thời gian suy nghĩ, có lẽ bạn vừa thoát một rủi ro.
Áp lực cũng có thể đến từ tình cảm. Người mời là bạn thân, người họ hàng, người cùng nhóm sinh hoạt. Từ chối thì ngại, sợ mất lòng. Kẻ xấu hiểu rất rõ điều này, nên họ thường đi qua những mối quan hệ tin cậy.
Hãy tự đặt quy tắc: mọi khoản tiền lớn đều chờ ít nhất vài ngày và hỏi ý kiến ít nhất một người không liên quan tới lời mời.
Kiếm tiền chủ yếu nhờ kéo thêm người
Hãy hỏi thẳng: tiền lời đến từ đâu. Nếu câu trả lời là từ việc bán một sản phẩm thật cho khách thật, bạn có thể tìm hiểu tiếp. Nếu câu trả lời chủ yếu là từ việc giới thiệu người mới, từ hoa hồng các tầng dưới, đó là dấu hiệu rất đáng lo.
Mô hình dựa vào người mới chỉ chạy được khi người mới liên tục đổ vào. Khi dòng người chậm lại, những người vào sau thường mất tiền, và chính họ lại vừa kéo người thân, bạn bè vào cùng.
Một chị kể rằng chị được một người bạn cũ rủ tham gia một nhóm mua bán trên mạng, được hứa thưởng khi giới thiệu thêm người. Chị thấy lạ khi không ai nói nhiều về sản phẩm, chỉ nói về số người dưới nhánh. Chị dừng lại, và vài tháng sau nhóm đó tan, nhiều người mất tiền.
Nếu bạn không thể giải thích cho một người hàng xóm hiểu tiền lời từ đâu ra, thì có lẽ chính bạn cũng chưa hiểu.
Những dấu hiệu khác cần để ý
Rút tiền khó khăn. Nạp vào thì dễ, nhưng khi muốn rút thì phải đóng thêm phí, phải chờ, phải đạt điều kiện nào đó. Đây là dấu hiệu rất nguy hiểm.
Mượn danh người nổi tiếng hay cơ quan nhà nước. Ảnh người nổi tiếng, giấy tờ có con dấu trông rất thật có thể bị cắt ghép. Hãy tự tìm tới kênh chính thức để kiểm tra, không dùng đường dẫn hay số điện thoại người mời gửi.
Liên lạc chỉ qua tin nhắn, nhóm kín, không có địa chỉ rõ ràng, yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản của một tổ chức.
Ngôn ngữ quá phức tạp hoặc quá thần bí, dùng nhiều chữ nước ngoài, công nghệ mới, mà không trả lời được câu hỏi đơn giản. Sự phức tạp đôi khi là để che giấu.
Lỡ tham gia rồi thì làm gì?
Nếu đã chuyển tiền và bắt đầu nghi ngờ, việc đầu tiên là ngừng chuyển thêm, kể cả khi được bảo phải nộp thêm phí để rút tiền cũ ra. Đó thường là cách để lấy thêm tiền.
Lưu lại mọi bằng chứng: tin nhắn, biên lai chuyển khoản, tên tài khoản, đường dẫn. Liên hệ ngay ngân hàng của mình để hỏi về khả năng hỗ trợ, và trình báo với cơ quan công an nơi gần nhất.
Đừng giấu người thân vì xấu hổ. Rất nhiều người thông minh, có học, đã từng bị lừa. Nói ra giúp bạn có thêm người hỗ trợ, và giúp người khác tránh được.
Và hãy chia sẻ tập này với bố mẹ, ông bà. Người lớn tuổi thường là đối tượng bị nhắm tới, vì họ có tiền dành dụm và tin người. Một cuộc nói chuyện hôm nay có thể bảo vệ cả gia đình ngày mai.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết một lời mời đầu tư có phải lừa đảo?
Cảnh giác khi thấy hứa lợi nhuận cao và chắc chắn, thúc giục quyết ngay, kiếm tiền nhờ kéo người mới, rút tiền khó và không giải thích rõ tiền lời từ đâu. Hãy dừng lại và hỏi người hiểu biết.
Bị lừa chuyển tiền rồi có lấy lại được không?
Không có gì bảo đảm, nhưng báo ngân hàng và cơ quan công an càng sớm càng tốt sẽ tăng cơ hội. Lưu đầy đủ bằng chứng và tuyệt đối không chuyển thêm tiền.
Người thân đang tham gia mô hình đáng ngờ thì khuyên thế nào?
Hỏi bằng sự quan tâm thay vì chỉ trích, cùng họ đặt câu hỏi tiền lời từ đâu ra, rút tiền có dễ không. Người trong cuộc thường nghe câu hỏi tốt hơn nghe lời phản đối.
Vì sao người có học vẫn bị lừa?
Vì kẻ xấu đánh vào cảm xúc như lòng tin, nỗi sợ bỏ lỡ và áp lực thời gian, chứ không đánh vào kiến thức. Ai cũng có lúc mệt mỏi hay cả tin.
Có nên tin lời mời từ người nổi tiếng trên mạng?
Không nên tin ngay. Hình ảnh và lời nói của người nổi tiếng có thể bị cắt ghép hoặc giả mạo. Hãy kiểm tra qua kênh chính thức của họ.
