Vợ chồng bớt cãi nhau vì việc nhà khi hai người cùng ngồi liệt kê hết mọi việc, kể cả những việc vô hình như nhớ lịch tiêm của con hay biết lúc nào nhà hết gạo, rồi chia theo sức và thời gian của mỗi người, giao trọn từng việc chứ không phải nhờ giúp, và hẹn nhau xem lại sau vài tháng.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có những trận cãi nhau bắt đầu từ một chồng bát chưa rửa, một bao rác quên đổ, rồi lan sang cả chuyện ai thương ai hơn. Tập này mình nhìn vào chồng bát ấy, và vào những gì nằm bên dưới nó.
Không phải chuyện cái bát
Khi vợ chồng cãi nhau vì việc nhà, hiếm khi đó thật sự là chuyện một cái bát. Bên dưới thường là một cảm giác: mình làm nhiều mà không ai thấy, mình bị coi là chuyện đương nhiên, mình mệt mà người kia không hiểu.
Cảm giác không công bằng tích tụ âm thầm qua hàng trăm việc nhỏ, rồi bùng lên ở một việc rất nhỏ. Người kia ngơ ngác: chỉ một bao rác thôi mà. Nhưng với người đang nói, đó là bao rác thứ một nghìn.
Vì vậy, đừng cãi nhau về cái bát. Hãy hẹn một lúc cả hai bình tĩnh, không đói, không mệt, không có con đang chạy quanh, để nói về toàn bộ chuyện việc nhà.
Mở đầu bằng cảm nhận thay vì lời buộc tội. Dạo này em thấy rất đuối vì việc nhà, mình ngồi tính lại xem chia thế nào nhé. Câu ấy dễ nghe hơn nhiều so với anh chẳng bao giờ làm gì.
Liệt kê cả những việc không ai thấy
Hãy lấy một tờ giấy và cùng nhau viết ra mọi việc trong nhà. Không chỉ nấu ăn, rửa bát, giặt đồ, lau nhà, mà cả những việc ít ai đếm: đi chợ, nhớ đồ gì sắp hết, đóng tiền điện nước, đưa đón con, họp phụ huynh.
Rồi tới những việc vô hình hơn nữa: nhớ ngày giỗ bên nội bên ngoại, chuẩn bị quà khi nhà có đám, theo dõi lịch tiêm và lịch khám của con, biết con đang chơi với bạn nào, biết khi nào ông bà cần gọi điện hỏi thăm.
Phần việc vô hình này thường dồn lên một người, và người ấy mệt vì phải nghĩ suốt ngày, kể cả khi đang không làm gì. Người còn lại thường không nhận ra, vì họ chỉ thấy phần làm tay, không thấy phần nhớ và lo.
Nhìn danh sách đầy đủ lần đầu, nhiều cặp vợ chồng ngạc nhiên. Không phải vì ai đó lười, mà vì trước giờ chưa ai nhìn thấy toàn bộ.
Chia theo sức, theo giờ, và giao trọn từng việc
Công bằng không có nghĩa là chia đôi từng việc. Người đi làm về muộn có thể nhận việc buổi sáng. Người nấu ngon có thể nấu, người kia rửa và đi chợ. Người ghét giặt đồ có thể đổi lấy việc lau nhà.
Quan trọng là giao trọn. Nếu người chồng nhận việc đi chợ, thì là cả việc nghĩ xem cần mua gì, đi mua, cất vào tủ, chứ không phải chờ vợ viết danh sách rồi mới đi. Khi giao trọn, người kia được nghỉ cả phần nghĩ, không chỉ phần làm.
Cũng nên bỏ chữ giúp. Câu anh giúp em rửa bát nghe có vẻ tốt, nhưng ngầm nói rằng việc này là của em, anh chỉ đang giúp. Việc nhà là việc của cả nhà.
Với những việc không ai muốn làm, có thể thay phiên theo tuần. Và nếu ngân sách cho phép, máy rửa bát, người giúp việc theo giờ hay dịch vụ giặt ủi cũng là cách giảm tải đáng cân nhắc.
Đừng làm lại việc người kia vừa làm
Một cái bẫy hay gặp: người kia làm xong, mình thấy chưa vừa ý, lặng lẽ làm lại. Áo gấp chưa đúng kiểu, bát xếp chưa đúng chỗ. Người vừa làm thấy công sức của mình bị xoá, và lần sau sẽ ngại làm.
Mỗi người có một tiêu chuẩn sạch khác nhau. Hãy thống nhất mức cần thiết, như bát phải sạch dầu mỡ, còn xếp kiểu nào thì tuỳ người làm. Những chuyện không quan trọng, hãy để người làm được làm theo cách của họ.
Nếu thật sự cần góp ý, hãy góp ý một lần, rõ ràng, nhẹ nhàng, rồi tin người kia. Đứng sau lưng nhắc từng chút biến việc nhà thành một kỳ thi.
Và đừng quên nói cảm ơn, kể cả với việc đã được chia rõ là của người kia. Lời cảm ơn không làm việc nhà nhẹ hơn, nhưng làm người làm thấy mình được nhìn thấy.
Xem lại sau vài tháng
Cuộc sống thay đổi: có con nhỏ, một người đổi việc, ông bà ốm, chuyển nhà. Cách chia hôm nay có thể không còn hợp sau ba tháng.
Hãy hẹn nhau một buổi ngồi lại ngắn, như mỗi quý một lần, xem cách chia còn ổn không, ai đang quá tải, việc gì bị bỏ quên. Nói chuyện định kỳ như vậy dễ hơn nhiều so với chờ tới khi ai đó nổ tung.
Nếu nhà có con, hãy cho con tham gia những việc vừa sức. Con nhìn bố mẹ cùng làm việc nhà sẽ lớn lên với ý nghĩ việc nhà là của tất cả mọi người, không riêng ai.
Việc nhà sẽ không bao giờ hết. Nhưng khi hai người cùng gánh, cùng thấy nhau gánh, nó thôi là chuyện để cãi nhau, mà thành một phần bình thường của việc sống chung.
Câu hỏi thường gặp
Việc nhà vô hình là gì?
Là những việc cần nhớ, lo và sắp xếp mà ít ai thấy, như theo dõi đồ sắp hết, nhớ lịch khám của con, chuẩn bị quà cho các dịp. Chúng tốn sức nghĩ nhiều dù không mất nhiều sức làm.
Chia việc nhà thế nào là công bằng?
Công bằng không phải chia đôi từng việc, mà là tổng gánh nặng hợp lý với thời gian và sức của mỗi người, có tính cả phần việc vô hình, và cả hai cùng thấy ổn.
Chồng không chịu làm việc nhà thì nói thế nào?
Chọn lúc bình tĩnh, nói về cảm nhận của mình thay vì trách móc, cùng liệt kê việc và đề nghị người kia nhận trọn một vài việc cụ thể. Nếu bế tắc kéo dài, có thể tìm tới chuyên gia tư vấn hôn nhân.
Có nên thuê người giúp việc theo giờ không?
Nếu ngân sách cho phép và hai người đều quá tải, đó là cách giảm áp lực hợp lý. Tuy vậy vẫn cần chia những việc còn lại, nhất là phần việc vô hình.
Bao lâu nên xem lại cách chia việc nhà?
Nhiều gia đình xem lại vài tháng một lần hoặc mỗi khi cuộc sống có thay đổi lớn như có con, đổi việc hay chuyển nhà.
