Bớt thông tin là dọn những nguồn đang đổ vào đầu mình mỗi ngày: rời hoặc tắt thông báo những nhóm chat không cần, đọc tin tức vào vài giờ cố định thay vì cập nhật liên tục, và bỏ theo dõi những trang làm mình mệt hơn là vui hơn. Đầu óc cũng là một căn nhà, và nó cũng cần được dọn.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Bạn có bao nhiêu nhóm chat. Nhóm gia đình nội, nhóm gia đình ngoại, nhóm lớp con, nhóm phụ huynh, nhóm cơ quan, nhóm dự án, nhóm bạn đại học, nhóm chung cư, nhóm hội đồng hương. Mỗi nhóm vài chục tin một ngày. Tập này mình nói về căn nhà vô hình nhưng chật chội nhất: đầu óc mình.
Thông tin cũng là một loại đồ đạc
Mỗi tin nhắn, mỗi bản tin, mỗi bài đăng là một món nhỏ đi vào đầu mình. Phần lớn chúng ta đọc rồi quên. Nhưng như đồ đạc trong nhà, quá nhiều món nhỏ cộng lại làm không gian chật chội. Đầu óc đầy thì khó tập trung, khó nghỉ ngơi, dễ bồn chồn.
Khác với đồ đạc, thông tin đến mà không cần mình mua. Nó tự đổ vào qua điện thoại, mỗi lần màn hình sáng lên. Và vì miễn phí, mình ít khi nghĩ tới việc từ chối.
Một chị trưởng phòng kể rằng chị ở trong hơn hai mươi nhóm chat. Mỗi sáng mở máy là mấy trăm tin chưa đọc. Chị dành nửa tiếng đầu ngày chỉ để lướt qua, sợ bỏ sót điều gì. Tới khi vào việc thật thì đầu đã mỏi.
Bớt thông tin không phải là sống tách biệt. Nó là chọn những gì đáng để vào đầu, như chọn những gì đáng để vào nhà. Câu hỏi để chọn cũng giống câu hỏi khi dọn tủ: thông tin này có giúp mình sống tốt hơn, làm việc tốt hơn, gần người thân hơn không. Nếu không, nó chỉ đang chiếm chỗ của những điều khác đáng nghĩ hơn.
Dọn nhóm chat
Hãy mở danh sách nhóm chat ra, xem từng nhóm. Với mỗi nhóm, hỏi: nhóm này còn cần không, mình có cần đọc mọi tin không. Nhóm nào đã xong việc, như nhóm tổ chức một sự kiện đã qua, thì rời đi.
Nhóm nào còn cần nhưng không cần đọc ngay, thì tắt thông báo. Bạn vẫn ở trong nhóm, vẫn đọc được khi muốn, nhưng điện thoại không còn rung mỗi lần có người gửi ảnh chúc buổi sáng.
Chỉ để thông báo cho những nhóm thật sự quan trọng và cần phản hồi nhanh, như nhóm công việc chính hay nhóm gia đình có người già. Những nhóm còn lại, đọc vào giờ mình chọn.
Chị trưởng phòng kể trên rời bảy nhóm đã hết việc, tắt thông báo mười nhóm khác. Chị bảo buổi sáng nhẹ hẳn, và lạ là chị không bỏ sót điều gì quan trọng.
Đọc tin tức vào giờ cố định
Tin tức cập nhật liên tục làm mình có cảm giác phải theo dõi liên tục. Nhưng thật ra phần lớn tin không thay đổi gì trong đời sống của mình nếu mình đọc nó muộn vài tiếng.
Hãy chọn một hai thời điểm trong ngày để đọc tin, như sau bữa sáng và sau giờ làm. Mỗi lần mười lăm, hai mươi phút. Ngoài những giờ đó, không mở trang tin.
Chọn vài nguồn tin đáng tin cậy, thay vì đọc mọi thứ trôi qua mạng xã hội. Tin trên mạng xã hội thường được chọn để gây cảm xúc mạnh, không phải để giúp mình hiểu.
Nếu gặp tin buồn, tin gây lo lắng, cho phép mình dừng lại. Không cần đọc hết mọi chi tiết của một vụ việc đau lòng để là người có trách nhiệm.
Bỏ theo dõi những trang làm mình mệt
Lướt qua danh sách những trang, những người mình theo dõi. Có những trang làm mình vui, học được điều mới, thấy được truyền cảm hứng. Có những trang làm mình ghen tị, lo lắng, muốn mua sắm, hay bực bội.
Hãy bỏ theo dõi những trang thuộc nhóm sau. Không cần lý do gì khác ngoài cảm giác của chính mình. Bạn không nợ ai việc phải theo dõi họ.
Với người quen mà ngại bỏ theo dõi, nhiều mạng xã hội có chức năng tạm ẩn bài đăng mà không huỷ kết bạn. Như vậy giữ được quan hệ mà không phải đọc những gì làm mình nặng lòng.
Sau khi dọn, bảng tin của bạn sẽ ít hơn, và phần còn lại là những thứ bạn thật sự muốn thấy. Lướt ít hơn mà vui hơn.
Giữ đầu óc gọn mỗi ngày
Giống như nhà cửa, đầu óc cần những khoảng trống. Thử để điện thoại ở phòng khác trong bữa cơm, trong giờ đầu sau khi thức dậy, hay giờ cuối trước khi ngủ. Những khoảng không có thông tin đó giúp đầu óc nghỉ.
Khi chờ đợi, như xếp hàng hay ngồi xe, thử không mở điện thoại một lần. Nhìn quanh, nghĩ vẩn vơ. Đầu óc cần những lúc lang thang như vậy để sắp xếp lại những gì đã nhận.
Mỗi tháng một lần, xem lại nhóm chat, trang theo dõi, ứng dụng tin tức. Những nguồn mới thêm vào có đáng giữ không. Dọn đều đặn thì không bao giờ phải dọn lớn.
Nếu cảm thấy lo âu, bồn chồn kéo dài, khó ngủ, khó tập trung ngay cả khi đã bớt thông tin, hãy nói chuyện với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Bớt thông tin giúp được nhiều, nhưng không thay được sự hỗ trợ chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao bớt nhóm chat mà không bị mất lòng?
Rời những nhóm đã hết việc, còn nhóm vẫn cần thì tắt thông báo thay vì rời. Bạn vẫn đọc được khi muốn mà không bị làm phiền liên tục.
Có nên đọc tin tức mỗi ngày không?
Có thể đọc, nhưng nên vào một hai giờ cố định, từ vài nguồn đáng tin cậy, thay vì cập nhật liên tục cả ngày.
Bỏ theo dõi người quen trên mạng có bất lịch sự không?
Nhiều mạng xã hội cho phép tạm ẩn bài đăng mà không huỷ kết bạn, giúp giữ quan hệ mà không phải đọc nội dung làm mình nặng lòng.
Quá tải thông tin có ảnh hưởng gì?
Nhiều người thấy khó tập trung, mệt mỏi, bồn chồn. Nếu tình trạng kéo dài kèm mất ngủ hay lo âu, nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Làm sao có khoảng trống cho đầu óc mỗi ngày?
Để điện thoại ở phòng khác trong bữa cơm, giờ đầu sau khi thức dậy và giờ cuối trước khi ngủ, và thử không mở máy khi chờ đợi.
