Nhớ tên người mới gặp không cần trí nhớ đặc biệt, chỉ cần ba việc nhỏ làm ngay trong lúc chào: nhắc lại tên đó thành tiếng, gắn nó với một chi tiết của người ấy, và ghi lại trước khi ngày trôi qua. Còn nếu lỡ quên, hỏi lại lần hai là chuyện bình thường, miễn hỏi cho khéo.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Chắc bạn từng rơi vào cảnh này: vừa bắt tay, nghe rõ ràng người kia nói tên, vậy mà năm phút sau đã trống trơn. Rồi cả buổi cứ phải nói trống không, gọi anh ơi chị ơi, trong lòng thì ngượng. Tập này mình kể vì sao chuyện đó xảy ra với gần như tất cả mọi người, và cách để nó bớt xảy ra.
Vì sao vừa nghe tên đã quên ngay?
Lý do phổ biến nhất là lúc người kia nói tên, đầu mình đang bận việc khác. Mình đang lo tự giới thiệu cho trôi chảy, đang để ý tay mình có ướt không, đang nghĩ câu tiếp theo sẽ nói gì. Cái tên lọt vào tai nhưng chưa bao giờ thật sự được nghe.
Lý do thứ hai là tên người là thứ rất khó bám. Nghề nghiệp, quê quán hay sở thích của một người thường gợi ra hình ảnh, còn một cái tên như Hà, Minh, Tuấn thì trơn tuột, không móc vào được đâu. Vì vậy mình hay nhớ người kia làm ngân hàng mà quên họ tên gì.
Lý do thứ ba là mình chỉ nghe tên đúng một lần. Thứ gì chỉ đi qua một lần thì rất khó ở lại, dù là số điện thoại, địa chỉ hay một câu nói. Không phải trí nhớ bạn kém, chỉ là cái tên chưa được cho cơ hội thứ hai.
Hiểu được ba lý do này thì cách sửa cũng hiện ra: dành cho cái tên vài giây chú ý thật sự, cho nó một chỗ để bám, và cho nó được lặp lại thêm vài lần.
Nhắc lại tên ngay trong câu trả lời
Việc đơn giản và hiệu quả nhất là dùng tên người kia ngay trong câu đáp đầu tiên. Người ta nói em là Thảo, bạn đáp chào Thảo, mình là An. Chỉ một chữ thêm vào, nhưng mình vừa nghe lại tên đó bằng chính giọng mình, và người kia cũng thấy mình được chú ý.
Nếu tên lạ hoặc nghe chưa rõ, hỏi ngay lúc đó là lúc dễ nhất. Xin lỗi, bạn tên là Khuê hay Khuyên nhỉ. Câu hỏi này không hề thất lễ, ngược lại cho thấy mình muốn gọi cho đúng. Để qua mười phút mới hỏi thì khó hơn nhiều.
Trong câu chuyện sau đó, hãy tìm thêm một hai chỗ tự nhiên để gọi tên. Lúc hỏi ý kiến, lúc chào ra về. Đừng gọi tên ở mọi câu, nghe sẽ giống người bán hàng qua điện thoại. Hai ba lần trong một cuộc trò chuyện là vừa.
Một mẹo nhỏ khi giới thiệu người này với người khác: nói tên người mới thêm một lần nữa. Đây là anh Quang, anh Quang mới chuyển về phòng kỹ thuật. Mình vừa giúp người ta hòa nhập, vừa có thêm một lần lặp lại cho chính mình.
Gắn tên với một chi tiết để có chỗ bám
Cái tên trơn thì phải cho nó một cái móc. Cách làm là nối tên với một điều mình vừa biết về người đó. Chị Mai làm ở tiệm hoa, anh Sơn quê miền núi, bạn Đông nói giọng Nghệ. Càng là chi tiết mình thấy thú vị, móc càng chắc.
Có người thích tạo hình ảnh hơi buồn cười trong đầu. Anh Bình cầm cái bình nước to, chị Hương đi ngang qua mang theo mùi hương. Nghe thì trẻ con, nhưng não mình nhớ hình ảnh lạ tốt hơn nhiều so với một âm tiết trơn. Miễn là giữ hình ảnh đó trong đầu, đừng nói ra.
Một cách khác là nối với người quen cùng tên. Cô này tên giống đứa em họ của mình, anh này trùng tên thầy dạy toán cấp hai. Cái tên mới được treo lên một cái móc cũ đã có sẵn trong trí nhớ.
Điều cần nhớ là chi tiết phải được chọn ngay trong cuộc trò chuyện, khi mặt người và giọng nói còn rõ. Đợi về nhà mới cố gắn thì cái tên đã bay mất rồi, không còn gì để gắn nữa.
Ghi vào danh bạ trước khi ngày trôi qua
Với những người mình sẽ gặp lại, như đồng nghiệp mới, phụ huynh cùng lớp con, khách hàng, hãy lưu số kèm một dòng ghi chú ngắn. Không chỉ lưu Hằng, mà lưu Hằng, mẹ bé Na lớp lá, hay nói chuyện vui. Lần sau gặp, chỉ cần liếc lại là nhớ cả người.
Nếu không xin số, tối về có thể ghi vào sổ tay hay ghi chú điện thoại: hôm nay gặp ai, ở đâu, nói chuyện gì. Năm phút ghi lại giúp mình nhớ tốt hơn nhiều so với cố nhớ trong đầu, vì lúc viết, mình phải nhớ lại một lần nữa.
Người làm nghề bán hàng hay chăm sóc khách lâu năm thường có thói quen này. Họ không có trí nhớ siêu phàm, họ chỉ chịu khó ghi. Khách thấy được nhớ tên thì quý, và chính cái quý đó làm nên mối quan hệ lâu dài.
Trước một buổi gặp lại, như họp phụ huynh hay họp lớp, đọc lướt ghi chú cũ vài phút. Đó là cách ôn bài đơn giản nhất, và giúp mình bước vào phòng tự tin hơn hẳn.
Lỡ quên tên rồi thì hỏi lại thế nào?
Ai cũng có lúc quên, kể cả người rất giỏi giao tiếp. Điều khiến mình ngượng không phải là quên, mà là cố giấu chuyện quên suốt cả buổi. Càng giấu càng căng, càng nói vòng vo.
Cách thẳng thắn nhất là nhận luôn: mình xin lỗi, lúc nãy mình nghe chưa kỹ, bạn nhắc lại tên giúp mình nhé. Hầu hết mọi người đều thông cảm, vì chính họ cũng từng quên tên người khác. Hỏi sớm trong buổi thì càng nhẹ nhàng.
Nếu đã gặp vài lần mà vẫn quên, có thể khéo hơn một chút. Tự giới thiệu lại tên mình trước, người kia thường sẽ đáp lại bằng tên họ. Hoặc nhờ một người thứ ba giới thiệu. Nhưng đừng biến chuyện này thành trò đoán mò, vì gọi sai tên còn khó xử hơn hỏi lại.
Điều quan trọng là sau khi hỏi lại, hãy làm ngay các bước nhắc tên, gắn chi tiết và ghi lại. Lần thứ hai được nghe tên mà vẫn để trôi thì lần thứ ba mới thật sự khó mở lời.
Câu hỏi thường gặp
Hay quên tên người khác có phải trí nhớ kém không?
Thường là không. Quên tên vừa nghe là chuyện rất phổ biến vì lúc đó mình đang mải nghĩ việc khác và tên chỉ được nghe một lần. Nếu quên cả những việc quen thuộc hằng ngày và tình trạng nặng dần, khi đó nên hỏi ý kiến bác sĩ.
Có nên gọi tên người khác nhiều lần trong cuộc nói chuyện?
Hai ba lần là vừa đủ để mình nhớ và người kia thấy được chú ý. Gọi tên ở mọi câu dễ nghe như đang đọc kịch bản bán hàng, làm câu chuyện mất tự nhiên.
Làm sao nhớ tên cả nhóm người gặp cùng lúc?
Đừng cố nhớ hết một lượt. Hãy chọn hai ba người mình sẽ nói chuyện nhiều nhất, nhớ kỹ tên họ trước, rồi hỏi dần tên những người còn lại trong lúc trò chuyện riêng với từng người.
Người lớn tuổi quên tên mình thì nên làm gì?
Chủ động nhắc lại tên mình ngay khi chào, kiểu dạ cháu là Linh, con cô Hoa đây ạ. Cách này giúp người lớn đỡ ngượng và cuộc trò chuyện bắt đầu thoải mái hơn.
Có ứng dụng nào giúp nhớ tên người mới gặp không?
Không cần ứng dụng riêng, phần ghi chú trong danh bạ điện thoại là đủ dùng. Điều quan trọng là ghi ngay trong ngày, kèm một chi tiết giúp nhận ra người đó lần sau.
