Khi chờ đèn đỏ hay kẹt xe, cách giữ bình tĩnh là thả lỏng vai, thở ra chậm và chấp nhận rằng đây là việc mình không đổi được, trong khi mắt vẫn tỉnh táo nhìn đường. Sốt ruột không làm đèn xanh sớm hơn một giây, nó chỉ làm mình mệt thêm.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Ngã tư lúc năm giờ chiều, đèn đỏ chín mươi giây, phía trước là một biển mũ bảo hiểm, phía sau có người bấm còi liên tục. Ai sống ở thành phố cũng thuộc lòng cảnh này. Hôm nay mình kể chuyện một anh giao hàng và cách anh học chung sống với những giây chờ đó.
Cơ thể mình làm gì khi kẹt xe?
Lần tới khi đứng chờ đèn, thử để ý cơ thể mình. Rất có thể vai đang nhô lên, tay siết chặt tay lái, hàm nghiến nhẹ, chân nhịp nhịp. Mình đang chuẩn bị chiến đấu với một thứ không thể đánh nhau được.
Cơ thể phản ứng như thể đang bị đe doạ, dù thật ra mình chỉ bị chậm. Năng lượng dồn lên mà không có chỗ thoát, nên nó biến thành bực bội, thành tiếng còi, thành câu chửi thầm.
Chánh niệm bắt đầu từ việc nhận ra những dấu hiệu nhỏ ấy. Không cần sửa ngay. Chỉ cần biết: vai mình đang căng, tay mình đang siết. Nhận ra đã là một nửa việc.
Nửa còn lại là để cơ thể buông bớt. Khi thở ra, thả vai xuống. Nới tay lái ra một chút, vừa đủ để vẫn cầm chắc. Chỉ vậy thôi đã khác.
Chuyện anh giao hàng và chiếc đồng hồ đếm ngược
Có một anh giao hàng, một ngày chạy hàng chục đơn. Anh kể trước đây mỗi lần gặp đèn đỏ là như bị ai giật tiền, vì mỗi phút chờ là mất một phần thu nhập. Anh hay vượt đèn vàng, len lách, có lần suýt va vào một bà cụ.
Lần đó làm anh sợ thật. Anh bắt đầu dùng đèn đỏ khác đi: khi chiếc đồng hồ đếm ngược hiện lên, anh coi đó là thời gian nghỉ được trả lương. Anh thở ra chậm, thả lỏng vai, uống một ngụm nước nếu có.
Anh bảo cuối ngày anh không giao được ít đơn hơn bao nhiêu, nhưng về nhà không còn đau lưng mỏi cổ như trước, và không còn những lần suýt gây tai nạn. Những giây chờ đèn trở thành mấy chục khoảng nghỉ nhỏ trong ngày.
Câu chuyện là hư cấu, nhưng cái chuyển đổi trong đầu anh thì ai cũng làm được: đổi tên cho cái chờ, từ bị mất thành được nghỉ.
Chấp nhận khác với buông xuôi
Nghe chữ chấp nhận, có người nghĩ là cam chịu. Không phải vậy. Chấp nhận ở đây chỉ là thôi đánh nhau với cái đang có. Đèn đang đỏ, đường đang kẹt, đó là sự thật lúc này.
Khi thôi đánh nhau với sự thật, bạn có thêm sức để làm những việc làm được. Bạn có thể nhắn cho người đang chờ rằng mình tới muộn mười phút. Bạn có thể tính lại đường đi cho ngày mai. Bạn có thể thở.
Còn nếu cứ đánh nhau với cái kẹt xe, bạn tới nơi trễ y như vậy, mà còn mang theo một bụng tức. Cái tức đó sẽ đổ lên người đầu tiên bạn gặp.
Mình nghĩ người xưa nói chuyện thuận theo tự nhiên cũng gần với ý này. Nước gặp đá thì chảy vòng, không đứng lại cãi nhau với hòn đá.
Tỉnh táo vẫn là việc số một
Mình phải nói thật rõ: chánh niệm trên đường không phải là nhắm mắt thiền khi đang ngồi trên xe. Đường phố có xe chạy, có người qua lại. Mắt bạn phải mở, tai bạn phải nghe.
Thật ra, có mặt trên đường chính là nhìn đường, nhìn gương, để ý người xung quanh. Khi đầu óc bớt sôi vì sốt ruột, bạn còn nhìn đường tốt hơn. Phần lớn những pha liều lĩnh trên đường đến từ một cái đầu đang nóng.
Cũng đừng dùng lúc chờ đèn để đọc tin nhắn. Đó là lúc đầu óc rời khỏi đường phố nhanh nhất, và đèn xanh bật lên thì mình lại vội.
Thở chậm, thả vai, mắt nhìn đường. Ba thứ đó đủ cho một lần chờ đèn có mặt.
Những người đang chờ cùng mình
Một điều nhỏ bạn có thể thử: khi chờ đèn, nhìn quanh một chút. Bên cạnh là một chị chở con đi học thêm, phía trước là một ông cụ chở bao gạo, đằng sau là một cậu thanh niên mặc đồng phục công ty.
Ai cũng đang vội về đâu đó, ai cũng có một người đang chờ. Nhìn như vậy, cái kẹt xe không còn là một kẻ thù mơ hồ, mà là một đám người giống mình, cùng mắc kẹt, cùng mệt.
Có khi chỉ một ý nghĩ như vậy cũng làm bạn bớt bấm còi, bớt chen lấn. Người khác cũng đỡ khổ vì bạn.
Lần sau gặp đèn đỏ, hãy coi nó là một lời nhắc: thở ra, thả vai, nhìn quanh. Chín mươi giây có thể là chín mươi giây bực bội, cũng có thể là chín mươi giây được sống.
Câu hỏi thường gặp
Thở sâu khi đang lái xe có an toàn không?
Thở chậm tự nhiên với mắt mở và tay giữ lái thì không ảnh hưởng gì. Điều không nên là nhắm mắt hay để tâm trí trôi đi xa khỏi đường. Có mặt trên đường nghĩa là chú ý vào đường.
Ngày nào cũng kẹt xe, chấp nhận mãi thì có phải cam chịu không?
Chấp nhận lúc đang kẹt khác với không làm gì để thay đổi. Bạn vẫn có thể đổi giờ đi, đổi tuyến đường, hoặc đi phương tiện công cộng. Chấp nhận chỉ giúp bạn không khổ thêm trong lúc chờ.
Bị người khác bấm còi giục thì giữ bình tĩnh thế nào?
Nhận ra cơn nóng đang lên trong người, thở ra một hơi dài, và nhớ rằng người kia đang vội chuyện của họ, không nhằm vào bạn. Đừng quay lại đáp trả, vì cãi nhau trên đường rất dễ thành chuyện lớn.
Có nên nghe nhạc thư giãn khi kẹt xe không?
Nếu đi ô tô, nhạc nhẹ có thể giúp dễ chịu, miễn âm lượng vừa đủ để vẫn nghe được còi xe. Đi xe máy thì không nên đeo tai nghe, vì bạn cần nghe xung quanh.
Làm sao để không sốt ruột khi sắp trễ hẹn?
Báo trước cho người đang chờ ngay khi dừng xe an toàn, rồi cho phép mình thôi lo vì đã làm hết những gì có thể. Lo thêm không làm bạn tới sớm hơn.
