Ba tháng đầu ở chỗ làm mới nên dành để nghe và học nhiều hơn là sửa: hỏi cho rõ người quản lý mong gì ở mình, làm được vài kết quả nhỏ thật sớm, và xây quan hệ với đồng nghiệp trước khi đề xuất thay đổi lớn. Lòng tin được xây trong những tuần này sẽ quyết định bạn được giao gì về sau.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Ngày đầu ở chỗ làm mới ai cũng hồi hộp: chưa biết ai với ai, chưa biết máy in ở đâu, chưa biết nên ăn trưa với ai. Tập này kể những việc nhỏ giúp ba tháng đầu suôn sẻ hơn, dù bạn mới ra trường hay đã đi làm mười năm.
Hỏi cho rõ: người quản lý mong gì ở mình
Trong tuần đầu tiên, hãy xin một buổi nói chuyện riêng với người quản lý trực tiếp. Hỏi ba câu: sau ba tháng, anh chị mong em làm được gì; điều gì quan trọng nhất trong công việc này; anh chị muốn em báo cáo thế nào, bao lâu một lần.
Câu trả lời giúp bạn biết đâu là việc cần ưu tiên. Rất nhiều người mới làm việc chăm chỉ nhưng vào những thứ không phải điều sếp thật sự cần, và tới cuối kỳ thử việc mới biết.
Hỏi cả về cách làm việc của sếp: họ thích nhận tin nhắn hay email, thích báo cáo ngắn hay chi tiết, có giờ nào không nên làm phiền. Những điều nhỏ này tránh được nhiều hiểu lầm.
Sau một tháng, hẹn thêm một buổi ngắn để hỏi: em đang đi đúng hướng chưa, có điều gì em nên làm khác. Hỏi sớm thì sửa sớm. Phần lớn người quản lý rất quý nhân viên mới chủ động hỏi phản hồi, vì nó cho thấy bạn quan tâm tới kết quả chứ không chỉ chờ hết kỳ thử việc.
Nghe và học trước khi sửa
Người mới thường thấy ngay nhiều điều có vẻ chưa hợp lý: quy trình rườm rà, công cụ cũ, cách họp mất thời gian. Phản xạ tự nhiên là muốn đề xuất sửa ngay để chứng tỏ năng lực.
Nhưng nhiều thứ có lý do mà người mới chưa biết. Một quy trình rườm rà có khi được đặt ra sau một sự cố lớn. Một công cụ cũ có khi vì đang chờ ngân sách. Đề xuất sửa quá sớm dễ làm người cũ thấy bị phán xét.
Hãy ghi lại những điều bạn thấy chưa hợp lý vào một cuốn sổ, kèm câu hỏi: vì sao lại làm thế này. Hỏi đồng nghiệp một cách tò mò, không phải chất vấn. Câu hỏi kiểu chị ơi, sao mình lại làm bước này vậy, em muốn hiểu thêm, thường mở ra những câu chuyện rất đáng nghe về lịch sử của nhóm.
Sau khoảng hai ba tháng, khi đã hiểu bối cảnh và có chút lòng tin, bạn sẽ biết đề xuất nào thật sự đáng đưa ra, và đưa ra theo cách người khác dễ đón nhận.
Có vài kết quả nhỏ thật sớm
Lòng tin trong công việc được xây bằng những lần làm đúng hẹn, đúng chất lượng. Trong tháng đầu, hãy tìm một vài việc nhỏ mà bạn có thể làm tốt và hoàn thành sớm.
Đó có thể là sắp xếp lại một bộ tài liệu đang lộn xộn, xử lý dứt điểm một danh sách việc tồn đọng, hay hỗ trợ đồng nghiệp một việc gấp. Không cần lớn, chỉ cần rõ ràng là xong.
Giữ lời trong những việc nhỏ quan trọng hơn hứa hẹn những việc lớn. Nói chiều thứ năm em gửi, thì chiều thứ năm gửi. Nếu có trở ngại, báo trước chứ không im lặng.
Một chị chuyển sang làm ở một công ty mới kể rằng tuần đầu chị chỉ làm một việc là đọc lại toàn bộ thư khách hàng chưa trả lời và xử lý hết. Việc đó không ai giao, nhưng cả phòng nhớ tới chị từ đó.
Xây quan hệ với đồng nghiệp
Công việc trôi chảy phần lớn nhờ quan hệ. Hãy dành thời gian làm quen: ăn trưa với nhóm, hỏi mỗi người họ làm gì, cần gì từ vị trí của mình.
Đặc biệt, làm quen với những người không có chức vụ cao nhưng nắm rất nhiều việc: chị kế toán, anh phụ trách kho, bạn hành chính. Họ thường là người giúp bạn gỡ rối nhanh nhất.
Nhớ tên người khác, cảm ơn cụ thể khi được giúp, và giúp lại khi có thể. Những điều nhỏ đó tạo nên tiếng tốt nhanh hơn bất kỳ báo cáo nào.
Tránh đứng về phe nào trong những căng thẳng cũ giữa các nhóm. Người mới dễ bị kéo vào, và rất khó gỡ ra sau đó.
Những sai lầm người mới hay mắc
Ngại hỏi vì sợ bị coi là kém. Thực tế, trong ba tháng đầu, hỏi là chuyện được chờ đợi. Hỏi muộn sau khi đã làm sai mới tốn kém hơn. Một mẹo là gom câu hỏi lại, hỏi một lần thay vì hỏi rải rác cả ngày.
Nhắc mãi tới chỗ làm cũ. Câu ở công ty cũ của em làm thế này nói một hai lần thì có ích, nói nhiều thì nghe như chê chỗ mới.
Nhận quá nhiều việc để tỏ ra nhiệt tình, rồi làm không xuể. Tốt hơn là nhận vừa đủ và làm tốt.
Và quên chăm sóc bản thân. Ba tháng đầu tốn năng lượng hơn bạn tưởng, vì mọi thứ đều mới. Ngủ đủ, ăn đúng bữa, và cho mình thời gian để quen dần. Không ai trở thành người cũ chỉ sau một tuần.
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên mới nên hỏi sếp những gì?
Hỏi về kỳ vọng sau ba tháng, điều quan trọng nhất của vị trí, cách sếp muốn nhận báo cáo và những người nên làm quen. Hẹn lại sau một tháng để hỏi mình đang đi đúng hướng chưa.
Có nên đề xuất thay đổi ngay khi mới vào?
Nên chờ tới khi hiểu bối cảnh và có chút lòng tin, thường sau vài tháng. Trong lúc đó ghi lại những điều muốn đề xuất và tìm hiểu lý do của cách làm hiện tại.
Làm sao vượt qua kỳ thử việc?
Hiểu rõ tiêu chí đánh giá, có kết quả cụ thể sớm, giữ đúng hẹn, chủ động hỏi phản hồi và xây quan hệ tốt với đồng nghiệp.
Người mới bị đồng nghiệp cũ xa lánh thì sao?
Kiên nhẫn, lịch sự và chủ động giúp đỡ khi có thể. Tìm một hai người cởi mở để làm quen trước. Nếu bị đối xử thiếu tôn trọng kéo dài, hãy trao đổi với quản lý.
Chuyển việc ở tuổi lớn có khó hoà nhập hơn?
Có thể khác vì đồng nghiệp trẻ hơn hoặc cách làm khác, nhưng kinh nghiệm là lợi thế. Giữ thái độ học hỏi, tránh so sánh với chỗ cũ sẽ giúp hoà nhập nhanh.
