Nghỉ việc khi chưa có việc mới chỉ nên làm khi hội đủ ba điều: bạn có đủ tiền sống ít nhất vài tháng, bạn biết rõ mình nghỉ để làm gì, và môi trường hiện tại đang thật sự gây hại cho sức khoẻ hay danh dự của bạn. Thiếu một trong ba, tìm việc mới trong lúc vẫn đi làm thường là con đường an toàn hơn.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có những sáng thứ hai bạn chỉ muốn viết đơn nghỉ việc ngay lập tức. Cảm giác đó đáng được lắng nghe, nhưng cũng đáng được cân nhắc. Tập này giúp bạn phân biệt lúc nào nên đi ngay, lúc nào nên ở lại thêm một chút để đi cho vững.
Lý do muốn nghỉ: chạy khỏi hay chạy tới?
Hãy hỏi mình: mình muốn nghỉ để thoát khỏi điều gì, hay để đến với điều gì. Cả hai đều chính đáng, nhưng dẫn tới những kế hoạch khác nhau.
Nếu bạn đang chạy khỏi một ông sếp khó chịu, một dự án quá tải, có khi vấn đề có thể giải quyết mà không cần nghỉ: xin chuyển nhóm, nói chuyện về khối lượng việc. Nếu nghỉ, bạn cũng cần chắc rằng chỗ mới không lặp lại đúng vấn đề đó.
Nếu bạn chạy tới một điều cụ thể, như học thêm, chuyển nghề, khởi nghiệp, chăm con nhỏ, thì kế hoạch rõ hơn. Bạn biết khoảng trống sắp tới dùng để làm gì.
Nghỉ việc vì một ngày tệ là quyết định dễ hối hận. Nghỉ việc vì sáu tháng tệ liên tục, đã thử điều chỉnh mà không được, là quyết định có cơ sở.
Khi nào nên đi ngay, không chờ
Có những trường hợp ở lại gây hại nhiều hơn rủi ro không có việc. Khi bị quấy rối, bị xúc phạm thường xuyên. Khi bị yêu cầu làm điều sai trái, vi phạm pháp luật. Khi sức khoẻ thể chất hay tinh thần đang sa sút rõ rệt vì công việc.
Trong những trường hợp đó, sự an toàn của bạn quan trọng hơn một bản lý lịch không có khoảng trống. Hãy lưu lại bằng chứng nếu có, tìm hiểu quyền lợi của mình theo hợp đồng và luật lao động, và nhờ người tin cậy hỗ trợ.
Ngay cả khi phải đi gấp, vẫn nên chuẩn bị tối thiểu: xem lại số tiền mình có, các khoản phải trả hằng tháng, và ai có thể giúp đỡ trong thời gian đầu.
Đi khỏi một nơi gây hại không phải là thất bại. Nó là một cách bảo vệ mình, và nhà tuyển dụng tử tế sẽ hiểu.
Chuẩn bị tiền và kế hoạch trước khi nghỉ
Nếu không phải tình huống khẩn cấp, hãy chuẩn bị trước. Tính chi tiêu thiết yếu mỗi tháng và để dành đủ cho một khoảng thời gian, thường ít nhất ba tới sáu tháng tuỳ ngành nghề và độ khó tìm việc.
Trong lúc vẫn đi làm, bắt đầu tìm hiểu thị trường: cập nhật hồ sơ, liên lạc lại với người quen trong ngành, đi phỏng vấn thử vài nơi để biết mình đang ở đâu. Tìm việc khi đang có việc cũng giúp bạn thương lượng ở thế vững hơn.
Đặt ra một kế hoạch cho khoảng trống: tuần nào làm gì, học gì, nộp bao nhiêu hồ sơ. Không có kế hoạch, ba tháng nghỉ dễ trôi qua trong bối rối.
Bàn với gia đình. Quyết định nghỉ việc ảnh hưởng tới cả nhà, nhất là khi bạn là nguồn thu chính. Khi mọi người cùng hiểu kế hoạch, bạn bớt áp lực hơn nhiều.
Nghỉ sao cho êm
Dù rời đi vì lý do gì, hãy cố gắng rời đi đàng hoàng. Ngành nghề nào cũng nhỏ hơn bạn nghĩ, và người sếp cũ có thể là người được hỏi ý kiến khi bạn ứng tuyển nơi mới.
Đọc kỹ hợp đồng về thời hạn báo trước và các quy định liên quan. Mỗi loại hợp đồng có thể có yêu cầu khác nhau, nếu chưa rõ hãy hỏi phòng nhân sự.
Nói với quản lý trực tiếp trước, gặp mặt nếu được, rồi mới gửi đơn. Lý do có thể nói ngắn gọn, trung thực mà không cần kể tội: em muốn thử sức ở lĩnh vực khác, em cần thời gian cho gia đình.
Bàn giao kỹ: viết lại công việc đang làm, mật khẩu, đầu mối liên hệ, việc còn dở. Một bản bàn giao tốt là lời chào tạm biệt để lại ấn tượng lâu nhất.
Dùng khoảng trống giữa hai công việc
Nếu đã nghỉ mà chưa có việc mới, hãy giữ nhịp sinh hoạt như đi làm: dậy đúng giờ, có giờ làm việc cho việc tìm việc, có giờ nghỉ. Không có nhịp, ngày dễ trôi trong mệt mỏi và lo âu.
Dùng khoảng trống để học một kỹ năng còn thiếu, làm một dự án nhỏ, nhận việc tự do ngắn hạn. Khi đi phỏng vấn, bạn có câu chuyện rõ ràng về thời gian đó.
Đừng ngại giải thích khoảng trống trong hồ sơ. Nói thật ngắn gọn: em nghỉ để chăm bố ốm, em nghỉ để học thêm, em nghỉ để tìm hướng đi phù hợp. Nhà tuyển dụng quan tâm bạn đã làm gì và học được gì hơn là việc có khoảng trống.
Và hãy tử tế với mình. Tìm việc có những tuần chẳng có hồi âm nào. Đó là chuyện của thị trường, không phải bằng chứng bạn kém cỏi.
Câu hỏi thường gặp
Nghỉ việc rồi mới tìm việc có bất lợi không?
Có thể bất lợi về tài chính và tâm lý, và đôi khi khó thương lượng lương hơn. Nhưng nếu có kế hoạch rõ, đủ tiền dự phòng và lý do hợp lý, khoảng trống không phải điều đáng sợ.
Cần để dành bao nhiêu trước khi nghỉ việc?
Nhiều người nhắm khoảng ba tới sáu tháng chi tiêu thiết yếu, nhiều hơn nếu ngành nghề khó tìm việc hoặc bạn là nguồn thu chính của gia đình.
Giải thích khoảng trống trong hồ sơ thế nào?
Nói ngắn gọn, trung thực lý do và những gì bạn đã làm trong thời gian đó như học thêm, chăm người thân, làm dự án nhỏ. Tránh giải thích dài dòng hay phàn nàn về nơi cũ.
Có nên nói thật lý do nghỉ việc với sếp cũ?
Nên trung thực nhưng khéo léo, tập trung vào hướng đi của mình hơn là kể lỗi của công ty. Nếu có góp ý xây dựng, có thể chia sẻ trong buổi trao đổi riêng.
Bị ép nghỉ việc thì nên làm gì?
Bình tĩnh, đọc kỹ hợp đồng, lưu lại giấy tờ và trao đổi bằng văn bản, tìm hiểu quyền lợi theo luật lao động và có thể hỏi ý kiến luật sư hoặc tổ chức công đoàn.
