Chuyển nghề ở tuổi ngoài ba mươi lăm hoàn toàn làm được, miễn là đi từng bước: tìm hiểu kỹ nghề mới qua chính người đang làm nghề, thử làm một phần trước khi bỏ hẳn việc cũ, dùng những kỹ năng mình đã có làm cầu nối, và chuẩn bị tài chính cho giai đoạn thu nhập có thể giảm.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Nhiều người ngoài ba mươi lăm ngồi trong văn phòng và tự hỏi liệu mình có phải làm việc này thêm hai mươi năm nữa không. Câu hỏi đó không có gì sai. Tập này giúp biến nó thành một kế hoạch thay vì một nỗi day dứt.
Ở tuổi này, mình có gì và thiếu gì?
Ở tuổi ngoài ba mươi lăm, bạn có nhiều thứ người hai mươi hai tuổi không có: kinh nghiệm làm việc với người, khả năng chịu áp lực, hiểu cách doanh nghiệp vận hành, các mối quan hệ, và thường là sự tự biết mình rõ hơn.
Bạn cũng có những ràng buộc: gia đình, con cái, các khoản chi cố định, sức khoẻ không còn như xưa. Bạn không thể chấp nhận mức lương khởi điểm thấp trong nhiều năm như người mới ra trường.
Vì vậy chiến lược chuyển nghề ở tuổi này khác. Không phải bắt đầu lại từ số không, mà là tìm cách mang những gì mình có sang một hướng mới.
Hãy ngồi viết ra hai cột: những kỹ năng mình làm tốt và thích làm, những ràng buộc mình phải tính tới. Đó là nền cho mọi quyết định sau.
Tìm hiểu nghề mới qua người trong nghề
Nghề mới thường được nhìn qua lớp kính màu hồng. Làm bánh nghe thơm tho, làm thiết kế nghe sáng tạo, mở quán cà phê nghe thư thái. Thực tế mỗi nghề đều có phần vất vả mà người ngoài không thấy.
Hãy tìm gặp ít nhất ba người đang làm nghề bạn muốn chuyển sang. Mời họ ly cà phê, hỏi một ngày làm việc của họ thế nào, phần nào khó nhất, thu nhập ở các giai đoạn ra sao, người mới vào nghề hay vấp ở đâu.
Hỏi cả những người đã rời nghề đó. Lý do họ rời đi cho bạn thấy mặt trái rõ nhất. Đừng ngại làm phiền, phần lớn người làm nghề lâu năm rất sẵn lòng kể chuyện nghề cho người thật lòng muốn học, nhất là khi bạn hỏi cụ thể và tôn trọng thời gian của họ.
Sau những buổi nói chuyện này, có người càng quyết tâm hơn, có người nhận ra nghề đó không hợp và tiết kiệm được cả năm thử sai.
Thử làm một phần trước khi bỏ việc cũ
Cách an toàn nhất là bắt đầu nghề mới song song với việc cũ. Học một khoá buổi tối, nhận vài việc nhỏ cuối tuần, làm tình nguyện, phụ việc cho người quen trong nghề.
Thử nghiệm này trả lời được những câu mà tưởng tượng không trả lời được: mình có thật sự thích làm việc này mỗi ngày không, mình có đủ năng lực không, có ai sẵn sàng trả tiền cho mình không.
Một anh làm kế toán mười hai năm muốn chuyển sang làm vườn rau sạch. Anh thuê một mảnh đất nhỏ gần nhà, làm vào cuối tuần suốt một năm, bán cho đồng nghiệp và hàng xóm. Tới khi có đủ khách quen và hiểu rõ mùa vụ, anh mới nghỉ việc. Anh nói nhờ một năm thử đó mà không phải hoảng khi lứa rau đầu tiên của mùa mưa bị hỏng.
Thử nghiệm cũng cho bạn bằng chứng để thuyết phục gia đình, thay vì chỉ có một ước mơ.
Dùng kỹ năng cũ làm cầu nối
Thay vì nhảy thẳng sang một nghề hoàn toàn khác, hãy tìm những vị trí nằm ở giao điểm giữa nghề cũ và nghề mới. Người làm kế toán muốn sang công nghệ có thể bắt đầu ở mảng phần mềm kế toán. Giáo viên muốn sang kinh doanh có thể bắt đầu ở mảng đào tạo nội bộ của doanh nghiệp.
Ở giao điểm, kinh nghiệm cũ của bạn có giá trị ngay, nên bạn không phải bắt đầu từ vị trí thấp nhất. Từ đó bạn học dần phần mới và dịch chuyển tiếp.
Khi viết hồ sơ, hãy kể câu chuyện kết nối: vì sao bạn chuyển, kỹ năng nào mang theo, đã chuẩn bị những gì. Nhà tuyển dụng thường quan tâm tới người có câu chuyện rõ ràng.
Mạng lưới quan hệ cũ cũng là cầu nối. Nhiều cơ hội đầu tiên trong nghề mới đến từ người quen cũ biết bạn đáng tin cậy. Hãy cho những người đó biết bạn đang chuyển hướng, vì họ không thể giới thiệu điều họ không biết.
Chuẩn bị tài chính và gia đình
Giai đoạn đầu của nghề mới thu nhập thường thấp hơn hoặc không đều. Hãy tính trước: gia đình cần bao nhiêu mỗi tháng, mình có thể sống bằng khoản để dành trong bao lâu, có khoản nào cắt giảm được.
Nếu được, xây một quỹ đủ cho vài tháng tới một năm tuỳ nghề, và giảm bớt các khoản nợ trước khi chuyển.
Nói chuyện thẳng thắn với vợ hoặc chồng. Chuyển nghề ở tuổi này là quyết định của cả nhà. Chia sẻ kế hoạch cụ thể, các mốc đánh giá, và phương án nếu không thành.
Chuyển nghề không đảm bảo hạnh phúc hơn. Nhưng một quyết định được chuẩn bị kỹ, dù kết quả ra sao, thường để lại ít hối tiếc hơn nhiều so với cả đời tự hỏi giá như.
Câu hỏi thường gặp
Ba mươi lăm tuổi chuyển nghề có muộn không?
Không muộn. Bạn còn nhiều năm làm việc phía trước và có lợi thế kinh nghiệm. Điều quan trọng là chuẩn bị kỹ, thử trước và tận dụng những kỹ năng đã có.
Có nên nghỉ việc để đi học nghề mới?
Nếu có thể, hãy học song song với việc cũ trước. Chỉ nghỉ hẳn khi đã thử nghiệm, có chút thu nhập hoặc khách hàng từ nghề mới và đủ tiền dự phòng.
Làm sao biết nghề mới có hợp với mình?
Gặp người trong nghề, làm thử một thời gian ngắn và để ý xem mình có thích công việc hằng ngày chứ không chỉ thích hình ảnh của nghề.
Chuyển nghề có phải chấp nhận lương thấp?
Có thể giảm trong giai đoạn đầu, nhưng nếu tìm được vị trí giao điểm với nghề cũ, mức giảm có thể ít hơn. Hãy chuẩn bị tài chính cho khả năng này.
Gia đình phản đối chuyển nghề thì làm sao?
Chia sẻ kế hoạch cụ thể, các bước thử nghiệm và phương án dự phòng. Lắng nghe nỗi lo của gia đình vì đôi khi họ thấy rủi ro mà mình bỏ qua.
