Khi con đi học xa, nhiều bố mẹ thấy trống trải lạ lùng, vì một vai trò chiếm gần trọn đời mình suốt mười mấy năm vừa đổi khác chỉ trong một ngày. Điều giúp đi qua giai đoạn này là cho phép mình buồn, giữ liên lạc với con mà không níu kéo, nhìn lại mối quan hệ vợ chồng, và dần lấp khoảng trống bằng những điều dành cho chính mình.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Một người mẹ kể rằng tuần đầu con lên thành phố học đại học, chị vẫn nấu cơm ba người, vẫn đi ngang phòng con và theo thói quen gõ cửa gọi dậy. Cái phòng im lặng tới mức chị phải bật đài cho có tiếng. Nếu bạn đang trong những ngày như thế, mình ngồi đây với bạn.
Vì sao nỗi trống lại lớn đến vậy?
Suốt nhiều năm, lịch sống của bố mẹ xoay quanh con: giờ đưa đón, bữa cơm, kỳ thi, họp phụ huynh. Khi con đi, những chiếc mốc ấy biến mất cùng lúc, và một ngày bỗng có quá nhiều khoảng trống.
Đó còn là cảm giác mất đi một vai trò. Mình vẫn là bố mẹ, nhưng không còn là người được cần đến mỗi ngày. Nhiều người lặng lẽ tự hỏi: giờ mình là ai, mình sống vì cái gì.
Nỗi lo cũng góp phần: con ăn uống thế nào, ngủ ra sao, có bị ai bắt nạt không, có biết tự lo không. Khi con ở nhà, mình thấy được; khi con đi, mọi thứ thành những dấu hỏi.
Cảm giác này thường được gọi là hội chứng tổ trống. Nó không phải bệnh, mà là một giai đoạn chuyển tiếp mà rất nhiều gia đình đi qua.
Giữ liên lạc mà không níu kéo
Hẹn với con một khung giờ gọi điện cố định trong tuần thường dễ chịu cho cả hai bên hơn là gọi bất chợt nhiều lần mỗi ngày. Con có không gian để làm quen với cuộc sống mới, bố mẹ có một điều để mong.
Khi gọi, hãy hỏi về những điều con thích kể, chứ không chỉ hỏi ăn chưa, học chưa, tiền còn không. Nghe con kể về một người bạn mới, một môn học thú vị, sẽ giúp bố mẹ yên tâm hơn mọi lời dặn dò.
Cố gắng không dồn nỗi buồn của mình lên con. Con cũng đang nhớ nhà và đang tập lớn. Nếu bố mẹ khóc mỗi lần gọi, con có thể thấy có lỗi khi vui ở nơi mới.
Gửi cho con một gói đồ ăn nhà làm, một tấm thiệp viết tay, là những cách thể hiện tình thương mà không làm con áp lực.
Và hãy tin con một chút. Những năm qua bố mẹ đã dạy con nhiều hơn mình nghĩ.
Vợ chồng nhìn lại nhau
Khi con còn ở nhà, nhiều cặp vợ chồng nói chuyện với nhau chủ yếu qua chuyện của con. Con đi rồi, bữa cơm chỉ còn hai người, và có khi không biết nói gì.
Đây có thể là lúc khó, nhưng cũng là một cơ hội. Hai người có thể làm lại những điều từng thích hồi mới cưới: đi dạo buổi tối, xem một bộ phim, đi một chuyến du lịch ngắn.
Nói với nhau về cảm giác trống trải cũng giúp. Có khi người kia cũng buồn mà không nói, và chia sẻ làm cả hai bớt cô đơn.
Với những bố mẹ đơn thân, khoảng trống có thể còn lớn hơn. Hãy chủ động tìm tới bạn bè, họ hàng, và những nhóm sinh hoạt để có người cùng đi qua giai đoạn này.
Tìm lại việc cho riêng mình
Hãy nhớ lại những điều mình từng muốn làm mà vì bận con nên gác lại: học một ngoại ngữ, tập một môn thể thao, trồng một vườn rau, đi tình nguyện, mở một quán nhỏ.
Không cần bắt đầu việc lớn. Một lớp học buổi tối, một nhóm đi bộ buổi sáng, một câu lạc bộ dưỡng sinh, đủ để tuần có thêm những chiếc mốc mới.
Giữ căn phòng của con gọn gàng, nhưng có thể dần biến một góc trong nhà thành không gian của mình, như một góc đọc sách, một bàn may vá.
Bạn không chỉ là bố mẹ của con. Bạn còn là một người với những sở thích, ước mơ, bạn bè riêng. Đây là lúc nhắc lại điều ấy.
Một người bố kể rằng sau khi con đi học, anh quay lại sân cầu lông bỏ dở hai mươi năm, và giờ tuần nào cũng có ba buổi tối hẹn với nhóm bạn mới. Con gọi về, anh có cả chuyện của mình để kể.
Khi nỗi buồn không chịu đi
Phần lớn bố mẹ thấy nhẹ dần sau vài tháng, khi nhịp sống mới hình thành. Nhưng nếu bạn buồn bã hầu như mỗi ngày, mất ngủ, chán ăn, không còn hứng thú với điều gì, thì đó có thể không chỉ là nhớ con.
Giai đoạn con đi học xa thường trùng với những thay đổi khác của tuổi trung niên: cơ thể thay đổi, công việc chững lại, bố mẹ già yếu. Những thứ ấy cộng lại có thể nặng hơn mình nghĩ.
Hãy nói với người thân và gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý nếu nỗi buồn kéo dài nhiều tuần. Tìm giúp đỡ là cách để bạn còn sức làm chỗ dựa cho con khi con cần.
Nếu có lúc bạn nghĩ tới chuyện làm hại bản thân, hãy tìm giúp đỡ ngay tại cơ sở y tế gần nhất.
Câu hỏi thường gặp
Hội chứng tổ trống là gì?
Đó là cách gọi cảm giác buồn, trống trải của bố mẹ khi con rời nhà đi học hay đi làm. Nó không phải là bệnh, mà là một giai đoạn chuyển tiếp thường gặp.
Nên gọi điện cho con đi học xa bao lâu một lần?
Không có con số chung. Hẹn một khung giờ cố định vài lần mỗi tuần thường dễ chịu cho cả hai. Hãy hỏi con xem con thấy thế nào là vừa.
Làm sao để không khóc mỗi lần nói chuyện với con?
Chia sẻ nỗi nhớ với người bạn đời hoặc bạn bè trước, chuẩn bị vài chuyện vui để kể và tập trung nghe con kể về cuộc sống mới.
Con đi rồi vợ chồng ít nói chuyện thì làm sao?
Thử làm lại những việc chung từng thích, đi dạo, nấu ăn cùng nhau và nói thật về cảm giác trống trải. Đây có thể là dịp để hai người gần lại.
Khi nào nỗi buồn khi con đi xa cần đi khám?
Khi buồn kéo dài nhiều tuần gần như mỗi ngày, kèm mất ngủ, chán ăn, mất hứng thú. Lúc ấy nên gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
