Nhà chật vẫn làm được một góc đọc sách tử tế. Nó không cần phòng riêng hay giá sách cao tới trần, chỉ cần một chỗ ngồi mình thích, một nguồn sáng đủ cho mắt, vài cuốn sách trong tầm tay, và một quy ước nhỏ với người cùng nhà.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Hãy hình dung một căn phòng trọ chừng hai chục mét vuông, một đôi vợ chồng trẻ, một cái giường, một cái bàn vừa ăn cơm vừa làm việc, quần áo phơi ngay cửa sổ. Người vợ thích đọc nhưng cứ cầm sách lên là thấy không có chỗ nào để ngồi cho ra ngồi. Tập này kể chuyện họ tìm ra một góc trong căn phòng ấy.
Vì sao cần một chỗ riêng để đọc
Khi không có chỗ cố định, mình đọc ở đâu cũng được, mà rốt cuộc chẳng đọc ở đâu. Ngồi trên giường thì buồn ngủ, ngồi bàn ăn thì nhìn thấy chén bát chưa rửa, ngồi sofa thì cái ti vi chiếm mắt.
Một góc riêng giống như một tín hiệu. Mỗi lần ngồi vào đó, cơ thể và đầu óc hiểu rằng giờ là lúc đọc. Lâu dần, chỉ cần ngồi xuống là đã muốn mở sách, giống như ngồi vào bàn ăn thì thấy đói.
Góc ấy cũng là tín hiệu cho người cùng nhà. Thấy mình ngồi ở đó với cuốn sách, người ta biết mình đang cần yên một lúc.
Vì thế đừng coi góc đọc là chuyện trang trí. Nó là một công cụ nhỏ để giữ thói quen, và công cụ thì không cần đẹp, chỉ cần dùng được.
Tìm ra góc trong một căn phòng chật
Đôi vợ chồng trong phòng trọ bắt đầu bằng cách đứng giữa phòng và nhìn quanh xem chỗ nào đang bị bỏ phí. Họ thấy góc cạnh cửa sổ, sau cái tủ nhựa, đang để một chồng thùng các tông.
Dọn chồng thùng đi, góc ấy rộng đúng bằng một người ngồi. Có ánh sáng tự nhiên ban ngày, có chút gió, và quay lưng vào phòng nên không thấy bừa bộn. Đó là một góc đọc hoàn hảo, chỉ là trước giờ bị dùng làm kho.
Nhà bạn cũng có những chỗ như vậy: đầu giường cạnh cửa sổ, chân cầu thang, một góc ban công nhỏ, khoảng trống cạnh tủ lạnh. Tiêu chí chỉ có ba: ngồi được thoải mái, có ánh sáng, và không nhìn thẳng vào thứ khiến mình muốn đứng dậy làm việc khác.
Không cần cả góc phải dành riêng. Một chiếc ghế xếp mở ra khi đọc, gấp lại khi cần chỗ, cũng đủ.
Ánh sáng và chỗ ngồi
Ánh sáng là điều nhiều người bỏ qua. Đọc dưới bóng đèn trần chiếu từ sau lưng, bóng của chính mình đổ lên trang sách, mắt phải căng ra mà không biết vì sao mỏi. Một ngọn đèn nhỏ chiếu từ phía bên cạnh, hơi chếch từ trên xuống, dễ chịu hơn nhiều.
Ban ngày, ánh sáng cửa sổ là tốt nhất, nhưng tránh để nắng chiếu thẳng vào trang giấy. Ngồi nghiêng một chút so với cửa sổ thay vì ngồi đối diện.
Chỗ ngồi cần đỡ được lưng. Một tấm đệm dày tựa vào tường, một chiếc ghế có lưng tựa, hay một cái gối kê sau lưng khi ngồi trên giường. Quá êm thì ngủ, quá cứng thì đau lưng sau nửa tiếng. Cứ thử vài kiểu xem mình hợp kiểu nào.
Người vợ trong phòng trọ chọn một tấm đệm ngồi và một chiếc đèn đứng mảnh mua lại của người chuyển nhà. Tổng cộng không đắt hơn một bữa ăn ngoài cho hai người.
Kệ nhỏ, sách ít mà vừa tay
Nhà chật không chứa nổi cả thư viện, và cũng không cần. Một kệ treo tường mỏng hoặc một cái giỏ đặt cạnh chỗ ngồi đủ chứa những cuốn đang đọc và sắp đọc. Sách đã đọc xong mà không định đọc lại thì cho đi, nhường chỗ.
Để sách đang đọc ngay trong tầm tay là mẹo quan trọng nhất. Phải đứng lên, mở tủ, lục tìm thì nhiều khi lười. Sách nằm sẵn bên cạnh thì tay tự với tới.
Bên cạnh kệ có thể để thêm vài thứ nhỏ khiến góc đọc dễ chịu: một cái cốc cho trà, một cây bút chì, một tấm chăn mỏng cho ngày lạnh. Đừng để điện thoại ở đó.
Một góc đọc tốt là góc mà mọi thứ mình cần đã có sẵn, và những thứ làm mình xao nhãng thì không có mặt.
Quy ước với người cùng nhà
Sống chung một phòng thì góc đọc chỉ thật sự là góc đọc khi người kia đồng ý. Đôi vợ chồng kia ngồi nói chuyện với nhau một tối: mỗi ngày người vợ cần chừng nửa tiếng yên ở góc ấy, người chồng thì cần một khoảng tương tự để chơi đàn ở ban công.
Họ quy ước rằng ai ngồi ở góc của mình thì người kia không gọi, trừ chuyện gấp. Đơn giản vậy thôi, nhưng từ hôm đó cả hai đều có thời gian riêng trong một căn phòng chung, và cãi nhau ít hơn hẳn.
Nếu nhà có trẻ nhỏ, góc đọc có thể thành góc đọc chung. Con ngồi cạnh với cuốn truyện tranh, bố mẹ với cuốn sách của mình. Trẻ con học đọc bằng mắt trước khi học bằng sách.
Một góc nhỏ trong căn nhà chật không chỉ là chỗ để đọc. Nó là lời nhắc rằng trong ngày bận rộn, mình vẫn xứng đáng có một khoảng cho riêng mình.
Câu hỏi thường gặp
Đọc sách trên giường có tốt không?
Đọc vài trang trước khi ngủ thì dễ chịu, nhưng nếu muốn đọc tỉnh táo lâu hơn thì nên có chỗ ngồi khác, vì giường gắn với giấc ngủ nên dễ buồn ngủ.
Đèn đọc sách nên là ánh sáng vàng hay trắng?
Ánh vàng ấm dễ chịu vào buổi tối và trước khi ngủ, ánh trắng trung tính hợp khi cần đọc kỹ vào ban ngày. Quan trọng là đủ sáng và chiếu từ bên cạnh, không đổ bóng lên trang sách.
Phòng ồn thì làm sao có góc đọc yên?
Chọn góc quay lưng về phía ồn nhất, dùng nút tai hoặc nhạc không lời nhỏ, và thoả thuận giờ yên với người cùng nhà. Nếu vẫn không được, thư viện hay quán cà phê yên tĩnh là góc đọc thay thế.
Nên giữ bao nhiêu sách khi nhà chật?
Giữ những cuốn đang đọc, sắp đọc và vài cuốn thật sự quý muốn đọc lại. Sách đã đọc xong không định đọc lại thì cho đi hoặc đổi.
Làm góc đọc có tốn nhiều tiền không?
Không cần. Một tấm đệm, một chiếc đèn nhỏ và một cái giỏ hoặc kệ treo là đủ, có thể mua lại đồ cũ hoặc tận dụng đồ trong nhà.
