Bài phát biểu ngắn ở đám cưới người nhà nên được viết ra trước, gói trong ba ý: một câu chào và giới thiệu mình, một câu chuyện thật về cô dâu chú rể, một lời chúc. Rồi tập đọc to vài lần để khi lên sân khấu không phải nhìn giấy nhiều. Ngắn, thật và ấm là đủ, không cần văn hay.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Có một anh trai sắp lên phát biểu trong đám cưới em gái. Bố anh đã có tuổi, ngại đứng trước đông người, nên giao cho anh thay mặt gia đình nói vài lời. Anh chưa từng cầm micro trước hàng trăm người. Còn mười ngày nữa là cưới, tối nào anh cũng mất ngủ vì chuyện ấy.
Vì sao nên viết ra trước
Nhiều người nghĩ phát biểu là chuyện nói tự nhiên, cứ lên rồi sẽ nói được. Nhưng khi đứng trước hàng trăm người, đèn chiếu, nhạc vừa tắt, đầu óc rất dễ trống rỗng. Người ít nói thì đứng im, người hay nói thì nói lan man mãi không dứt.
Viết ra trước giúp mình biết sẽ nói gì, nói bao lâu, kết ở đâu. Không phải để đọc nguyên văn, mà để đầu có một con đường rõ ràng.
Viết cũng giúp mình chọn lọc. Có bao nhiêu chuyện muốn kể về em gái, nhưng một bài phát biểu đám cưới chỉ nên dài chừng hai ba phút. Viết ra mới thấy cái gì giữ, cái gì bỏ.
Anh trai ngồi viết bản nháp đầu tiên dài gần hai trang. Đọc to thử thì mất gần mười phút. Anh bắt đầu cắt.
Ba ý là đủ
Ý thứ nhất: chào và giới thiệu mình. Kính thưa hai bên gia đình, quý quan khách. Em là anh trai cô dâu, xin thay mặt bố mẹ nói đôi lời. Chỉ vậy, không cần dài.
Ý thứ hai: một câu chuyện thật. Đây là trái tim của bài nói. Không phải kể cả tuổi thơ của em, mà chọn một chuyện nhỏ cho thấy em là người thế nào, hoặc hai người đã thương nhau ra sao.
Ý thứ ba: lời chúc và lời cảm ơn. Chúc hai em, cảm ơn gia đình nhà trai, cảm ơn khách đã tới. Rồi mời mọi người nâng ly.
Ba ý ấy vừa đủ hai ba phút. Khách dự tiệc cưới thường muốn nghe một bài ngắn, ấm áp, rồi tiếp tục bữa tiệc. Bài nói ngắn mà có hồn được nhớ lâu hơn bài dài.
Chọn một câu chuyện thật
Anh trai lục lọi trí nhớ, và chọn kể chuyện hồi nhỏ: em gái lên sáu, anh lên mười, hai anh em đi chợ cho mẹ, anh làm rơi mất tiền, em gái dốc hết con heo đất của mình ra đưa anh để mẹ khỏi mắng. Anh kết câu chuyện bằng: em gái em từ nhỏ đã như vậy, thương người hơn thương mình.
Câu chuyện ấy ngắn, ai nghe cũng hình dung được, và nói đúng một điều về cô dâu. Nhà trai nghe sẽ biết thêm về con dâu mới. Nhà gái nghe sẽ nhớ lại ngày xưa.
Khi chọn chuyện, tránh những chuyện gây ngượng cho cô dâu chú rể trước hai họ, như chuyện người yêu cũ, chuyện xấu hổ, chuyện chỉ vài người hiểu. Chuyện đùa nhẹ được, nhưng đừng để ai trong hai gia đình thấy bị chạm.
Nếu không nghĩ ra chuyện gì, thử hỏi bố mẹ, hỏi bạn thân của cô dâu. Thường mỗi người giữ một chuyện nhỏ mà mình đã quên, và chỉ cần một chuyện là đủ cho cả bài nói.
Một chuyện thật, cụ thể, có hình ảnh, làm bài nói chạm tới người nghe hơn mọi lời khen chung chung về cô dâu xinh đẹp, hiền thục.
Tập đọc to vài lần
Viết xong, đọc to lên. Lần đầu sẽ vấp. Sửa những câu khó nói, câu quá dài. Đọc tới khi thấy trôi.
Anh trai tập trước gương mỗi sáng, rồi tập cho vợ nghe, rồi tập cho bố mẹ nghe. Mỗi lần tập, anh bớt nhìn giấy một chút. Tới ngày cưới, anh chỉ cần một tấm thẻ nhỏ ghi ba dòng gợi ý.
Không cần thuộc lòng từng chữ. Thuộc lòng dễ thành đọc như cái máy, và quên một chữ là quên cả bài. Chỉ cần nhớ ba ý và câu chuyện, phần còn lại nói bằng lời của mình.
Nếu có thể, nhờ người nghe tập góp ý một câu: chỗ nào nghe chưa rõ, chỗ nào hơi dài. Người nghe thật bao giờ cũng phát hiện ra điều mà người tập một mình trước gương không thấy.
Tập luôn cả tốc độ. Người đang run thường nói nhanh. Hãy cố tình nói chậm hơn bình thường, ngừng sau mỗi ý, để khách kịp nghe và mình kịp thở.
Lúc đứng trên sân khấu
Ngày cưới, trước khi lên, hít thở sâu vài lần. Run là chuyện bình thường, cả hội trường biết anh không phải người nói chuyện chuyên nghiệp, và họ đứng về phía anh.
Cầm micro cách miệng một gang tay, nói đủ to. Nhìn về phía bố mẹ, về phía cô dâu chú rể, chứ không cần nhìn khắp hội trường. Nhìn người thân giúp bớt run.
Nếu lỡ quên, nhìn tấm thẻ, cười một cái, nói tiếp. Không ai để ý một chỗ ngắt nhỏ. Nếu xúc động nghẹn lời, cứ dừng lại một nhịp. Những lúc ấy khách thường vỗ tay động viên.
Anh trai kể khi anh kể tới chuyện con heo đất, cô em gái ngồi dưới khóc, bố anh cũng đỏ mắt. Bài nói chưa tới ba phút. Sau tiệc, mấy người họ nhà trai tới bắt tay anh, bảo nghe xong càng quý con dâu mới. Anh bảo đó là ba phút run nhất mà cũng đáng nhất đời anh.
Câu hỏi thường gặp
Bài phát biểu đám cưới nên dài bao lâu?
Khoảng hai tới ba phút là vừa. Ngắn, có một câu chuyện thật và một lời chúc thì khách nhớ lâu hơn bài dài.
Có nên đọc từ giấy khi phát biểu?
Có thể cầm một tấm thẻ nhỏ ghi các ý chính. Tập đủ để không phải đọc nguyên văn, chỉ liếc khi cần.
Kể chuyện gì trong bài phát biểu đám cưới?
Một chuyện thật, ngắn, cho thấy tính cách đẹp của cô dâu chú rể hoặc tình cảm của hai người. Tránh chuyện gây ngượng hoặc chỉ vài người hiểu.
Run quá khi cầm micro thì làm sao?
Hít thở sâu trước khi lên, nói chậm hơn bình thường, nhìn về phía người thân. Run là bình thường, khách thường rất thông cảm.
Thay mặt gia đình phát biểu cần chú ý gì?
Chào đúng thứ tự hai bên gia đình và khách, cảm ơn nhà trai hoặc nhà gái, giữ lời lẽ trang trọng mà ấm áp. Nếu không chắc nghi thức địa phương, hỏi người lớn trong nhà.
