Khi một việc quá lớn làm bạn chùn chân, hãy đặt bước đầu thật nhỏ, nhỏ tới mức không thể thất bại, rồi đi đều mỗi ngày. Con đường ngàn dặm không đi bằng một bước dài, mà bằng rất nhiều bước ngắn lặp lại. Điều khó nhất thường không phải đoạn giữa, mà là bước đầu tiên.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Câu hành trình ngàn dặm bắt đầu từ một bước chân có gốc trong sách Đạo Đức Kinh, ở đó còn có những hình ảnh như cây lớn một người ôm mọc lên từ cái mầm nhỏ, đài cao chín tầng dựng từ một sọt đất. Tập này mình kể về một người mẹ muốn học lại tiếng Anh ở tuổi bốn mươi.
Cuốn sách mua về để trên kệ
Một chị làm nội trợ, con đã lớn, quyết tâm học lại tiếng Anh để có thể đi làm hướng dẫn cho khách nước ngoài ở quê mình. Chị mua một bộ sách dày, đăng ký một khoá học trên mạng, lập kế hoạch mỗi ngày học hai tiếng.
Tuần đầu chị học được ba buổi. Tuần thứ hai một buổi. Tuần thứ ba không buổi nào. Cuốn sách nằm trên kệ, mỗi lần đi qua chị lại thấy nặng lòng. Chị nghĩ mình già rồi, đầu óc không còn nhớ được nữa.
Thật ra chị không thất bại vì tuổi. Chị thất bại vì bước đầu tiên quá dài. Hai tiếng mỗi ngày với một người đang lo cơm nước cả nhà là một con dốc, không phải một bậc thềm.
Rất nhiều dự định lớn của chúng ta chết theo cách ấy. Không phải vì mình không đủ giỏi, mà vì mình bắt đầu bằng một bước mà chính mình cũng không bước nổi.
Vì sao việc lớn làm mình chùn
Khi nhìn một việc lớn, đầu óc mình nhìn thấy cả chặng đường cùng lúc: hàng trăm bài học, hàng nghìn từ mới, hàng năm trời. Nhìn như thế, ai cũng thấy ngợp. Cái ngợp ấy khiến mình tìm lý do để để mai.
Mình cũng hay so mình với điểm đích. Mới học được mười từ mà nghĩ tới người nói trôi chảy, khoảng cách ấy làm mình nản. Trong khi điều nên so là mình hôm nay với mình hôm qua.
Người xưa thấy điều này rất rõ, nên mới nói cây lớn một người ôm cũng mọc từ một cái mầm. Không ai đứng nhìn cái mầm mà sốt ruột vì nó chưa thành cây cổ thụ. Người ta chỉ tưới nó hôm nay.
Bí quyết không nằm ở việc nhìn xa hơn, mà ở việc nhìn gần lại. Hôm nay, bước nào là bước mình làm được.
Chọn bước đầu đủ nhỏ
Bước đầu tốt là bước nhỏ tới mức bạn hơi ngượng khi nói ra. Mười phút thay vì hai tiếng. Năm từ mới thay vì một bài. Một trang thay vì một chương. Nhỏ tới mức kể cả ngày tệ nhất bạn vẫn làm được.
Chị nội trợ kia bắt đầu lại bằng mười phút mỗi tối, sau khi rửa bát. Chị nghe một đoạn hội thoại ngắn, nhắc lại theo. Chỉ vậy thôi. Chị bảo lúc đầu thấy buồn cười, mười phút thì được gì.
Nhưng mười phút đều đặn trong ba tháng thì nhiều hơn rất nhiều so với hai tiếng làm được ba lần rồi bỏ. Và quan trọng hơn, mười phút làm chị không còn sợ bắt đầu. Có hôm chị học tới nửa tiếng mà không để ý.
Bước nhỏ không phải để mãi nhỏ. Nó là cái móc để mình bám vào con đường. Khi đã đi đều, mình tự khắc muốn bước dài hơn.
Đi đều quan trọng hơn đi nhanh
Ông bà mình có câu chậm mà chắc. Trên một con đường dài, người đi đều thường tới đích trước người chạy rồi nghỉ, chạy rồi nghỉ.
Đi đều cần một chỗ cố định trong ngày. Chị nội trợ gắn mười phút học vào ngay sau việc rửa bát, một việc đằng nào cũng làm mỗi tối. Rửa bát xong là học, không cần nghĩ có học hay không.
Đi đều cũng cần thấy được dấu chân mình đã đi. Chị đánh dấu mỗi tối học lên một tờ lịch dán cửa tủ lạnh. Một dãy dấu liền nhau là thứ khiến người ta không muốn làm gãy.
Và đi đều không có nghĩa là không bao giờ nghỉ. Có những ngày ốm, ngày bận, ngày buồn. Nghỉ một hôm không sao. Điều quan trọng là đừng nghỉ hai hôm liền, vì hai hôm rất dễ thành hai tuần.
Khi đã bỏ dở thì quay lại thế nào
Ai cũng có những con đường bỏ dở. Một cây đàn, một cuốn sổ, một kế hoạch tập thể dục. Mỗi lần nhìn lại, mình thấy xấu hổ, và chính cái xấu hổ ấy làm mình không dám bắt đầu lại.
Hãy coi lần quay lại như một lần bắt đầu mới, với bước nhỏ hơn lần trước. Nếu lần trước bạn bỏ khi đang học một tiếng mỗi ngày, lần này hãy học năm phút. Đừng cố bù những ngày đã mất, chỉ cần đi tiếp từ hôm nay.
Cũng nên nghĩ lại vì sao lần trước dừng. Có phải bước quá dài, thời điểm không hợp, hay mình không thật sự muốn việc ấy. Câu trả lời giúp lần này đi được xa hơn.
Con đường ngàn dặm không đòi hỏi bạn đi liền một mạch. Nó chỉ đòi hỏi bạn đừng ngừng đặt bước. Tối nay, bạn thử chọn một việc mình đang để dành, và làm bước đầu tiên nhỏ nhất có thể.
Câu hỏi thường gặp
Hành trình ngàn dặm bắt đầu từ một bước chân là câu của ai?
Ý này có trong sách Đạo Đức Kinh tương truyền của Lão Tử. Câu muốn nói rằng việc lớn nào cũng bắt đầu từ việc nhỏ, và phải bắt đầu thì mới có thể đi tới.
Làm sao bắt đầu một việc lớn khi thấy quá sức?
Hãy chọn bước đầu nhỏ tới mức chắc chắn làm được, như mười phút mỗi ngày, và gắn nó vào một việc quen thuộc trong ngày. Khi đã đi đều, hãy tăng dần.
Lớn tuổi rồi học lại có muộn không?
Không có tuổi nào quá muộn để học điều mình cần. Người lớn tuổi có thể học chậm hơn ở vài khía cạnh nhưng có kinh nghiệm sống giúp hiểu sâu. Học đều đặn quan trọng hơn học nhiều.
Bỏ dở nhiều lần thì có nên thử lại?
Nên, với bước nhỏ hơn lần trước và nghĩ lại lý do lần trước dừng. Mỗi lần quay lại là một lần bắt đầu mới, không cần bù những ngày đã mất.
Vì sao chia nhỏ mục tiêu lại hiệu quả?
Vì bước nhỏ ít gây ngợp, dễ làm đều đặn và cho mình cảm giác tiến bộ sớm. Cảm giác làm được ấy là động lực để tiếp tục.
