Hay quên chìa khoá, hay ra tới đầu ngõ lại lo chưa tắt bếp, thường không phải vì trí nhớ kém, mà vì mình làm những việc ấy trong lúc đầu đang ở chỗ khác. Làm chúng có mặt, và dừng ba giây ở cửa trước khi đi, giúp mình nhớ chắc chắn mà không phải quay về kiểm tra.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Mình đoán bạn từng có khoảnh khắc này: đang chạy xe tới đầu hẻm thì giật mình, không biết đã khoá cửa chưa. Quay về, cửa đã khoá. Hôm sau lại thế. Tập này dành cho những người hay quên như vậy, kể cả chính mình.
Vì sao mình không nhớ việc vừa làm?
Hãy nghĩ tới lúc bạn khoá cửa sáng nay. Có lẽ tay bạn xoay chìa trong khi đầu đang nghĩ tới cuộc họp chín giờ, hoặc đang nghe điện thoại. Tay làm theo thói quen, đầu không có mặt.
Khi đầu không có mặt, việc ấy không được ghi lại rõ trong trí nhớ. Nó giống như một tấm ảnh chụp mờ. Lúc sau mình muốn nhớ lại xem đã khoá cửa chưa, chỉ thấy một vệt mờ, không chắc chắn.
Thêm vào đó, việc khoá cửa mình làm hàng nghìn lần. Mọi lần đều giống nhau. Đầu óc không phân biệt được lần sáng nay với lần sáng qua. Thế là sinh ra nghi ngờ.
Đây không phải là bệnh, phần lớn là chuyện rất bình thường của người bận rộn. Nhưng nếu tình trạng hay quên tăng nhanh hoặc ảnh hưởng nhiều tới cuộc sống, hãy đi khám để bác sĩ đánh giá.
Làm việc nhỏ với sự có mặt
Cách đơn giản nhất là làm những việc an toàn trong nhà với sự có mặt trọn vẹn. Khi tắt bếp ga, nhìn núm vặn xoay về vị trí tắt, nghe tiếng tách nhỏ, nhìn ngọn lửa tắt hẳn. Chỉ vài giây.
Khi khoá cửa, cảm nhận chìa trong tay, xoay chìa, nghe tiếng chốt cài. Có người còn nói thầm: đã khoá. Câu nói nhỏ ấy giúp tạo một dấu riêng cho lần khoá này.
Khi rút điện bàn là, nhìn phích cắm rời khỏi ổ. Khi cất chìa khoá vào túi, cảm nhận nó nằm trong túi.
Có người còn chạm tay vào cánh cửa sau khi khoá, như một cái chạm chào tạm biệt căn nhà. Cái chạm ấy là một dấu riêng, khác với hàng nghìn lần khoá cửa trước đó, nên trí nhớ dễ giữ lại hơn.
Chỉ cần vài giây có mặt cho mỗi việc, tấm ảnh trong trí nhớ sẽ rõ nét hơn nhiều. Lúc sau tự hỏi đã tắt bếp chưa, bạn sẽ nhớ ra ngọn lửa tắt và tiếng tách, không còn nghi ngờ.
Ba giây ở cửa
Một thói quen nữa là dừng ba giây ở cửa trước khi ra khỏi nhà. Đứng yên, thở một hơi, và hỏi mình: chìa khoá, ví, điện thoại, đủ chưa. Bếp tắt chưa. Cửa sổ đóng chưa.
Ba giây ấy không để kiểm tra từng thứ lại một lần nữa, vì như vậy thành nghi thức kiểm tra không dứt. Nó để đầu óc ghé qua một lượt, nhìn lại những gì vừa làm.
Một chị làm kế toán, nhân vật hư cấu mình hay kể, trước đây ngày nào cũng quay về nhà ít nhất một lần vì nghi chưa tắt bếp. Chị áp dụng tắt bếp có mặt và ba giây ở cửa. Sau hai tuần, chị bảo gần như không còn quay về nữa.
Chị bảo, điều làm chị ngạc nhiên nhất không phải là bớt quên, mà là bớt lo. Trước kia suốt quãng đường đi làm, trong đầu chị luôn có một góc lo lắng mơ hồ về căn nhà. Giờ góc ấy trống đi, chị có thêm chỗ để nghĩ chuyện khác, hoặc chẳng nghĩ gì, chỉ nhìn đường.
Chị kể vui rằng ba giây ở cửa tiết kiệm cho chị mười phút quay về mỗi ngày, chưa kể nỗi lo lửng lơ suốt quãng đường.
Một chỗ cố định cho đồ hay quên
Chánh niệm đi cùng với sắp xếp hợp lý. Đặt một cái khay hay một cái móc ngay cạnh cửa ra vào, chỉ để chìa khoá, ví, tai nghe. Về nhà, đồ đặt ngay vào đó. Ra khỏi nhà, lấy từ đó.
Khi đồ có chỗ cố định, mình không phải nhớ đã để ở đâu. Đầu óc được nhẹ đi một gánh.
Nhưng chỗ cố định chỉ có ích nếu mình đặt đồ vào đó có mặt. Nếu về nhà vội, ném chìa khoá đâu đó trong lúc nghe điện thoại, sáng mai vẫn sẽ tìm.
Vì thế thói quen đặt chìa khoá vào khay cũng cần vài giây có mặt. Đặt xuống, nhìn nó nằm đó, rồi mới làm việc khác.
Khi nghi ngờ thành nỗi lo
Có những người kiểm tra cửa, bếp nhiều lần mà vẫn không yên tâm, phải quay lại kiểm tra lần nữa, lần nữa. Nếu nỗi lo này làm bạn mất nhiều thời gian, căng thẳng, ảnh hưởng tới công việc và cuộc sống, đó có thể là dấu hiệu cần gặp chuyên gia tâm lý.
Chánh niệm có thể giúp phần nào, nhưng với những nỗi lo kiểu ấy, có những cách hỗ trợ chuyên môn hiệu quả hơn. Đừng ngại tìm tới họ.
Còn với phần lớn chúng ta, những người chỉ hay quên vì bận, vài giây có mặt là đủ.
Sáng mai, khi tắt bếp, thử nhìn ngọn lửa tắt hẳn. Khi khoá cửa, thử nghe tiếng chốt cài. Rồi ở cửa, dừng ba giây. Có thể đó là lần đầu tiên trong tuần bạn ra khỏi nhà mà không phải ngoái lại.
Câu hỏi thường gặp
Hay quên có phải là dấu hiệu bệnh không?
Phần lớn là do đầu óc bận và làm việc theo thói quen. Nhưng nếu hay quên tăng nhanh, quên cả những việc quan trọng hay quen thuộc, hãy đi khám để bác sĩ đánh giá.
Có nên chụp ảnh bếp đã tắt để yên tâm không?
Một số người dùng cách này và thấy có ích. Nhưng nếu bạn phải chụp ảnh mọi thứ mới yên tâm, đó có thể là dấu hiệu nỗi lo cần được quan tâm hơn.
Ba giây ở cửa có cần nói thành lời không?
Không bắt buộc, nói thầm hay chỉ nghĩ trong đầu cũng được. Một số người thấy nói thành tiếng giúp nhớ rõ hơn.
Làm sao để không quên đồ khi ra khỏi nhà?
Đặt một chỗ cố định cạnh cửa cho chìa khoá, ví, điện thoại, và đặt đồ vào đó có mặt mỗi khi về nhà. Dừng ba giây ở cửa để nhìn lại một lượt.
Kiểm tra đi kiểm tra lại nhiều lần thì sao?
Nếu việc kiểm tra lặp lại làm bạn mất nhiều thời gian và căng thẳng, hãy cân nhắc gặp chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ phù hợp.
