Phơi quần áo buổi sáng có thể trở thành vài phút chánh niệm trọn vẹn, nếu mình để ý nắng đang đậu trên vai, gió lùa qua tay, mùi vải sạch và nhịp giũ từng chiếc áo, thay vì phơi vội rồi chạy xuống nhà. Đó là một trong những việc nhỏ hiếm hoi trong ngày mà có cả trời lẫn gió.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này không có bài học nào cụ thể. Mình chỉ muốn kể bằng giọng một người mẹ ở nhà ống, sáng nào cũng ôm chậu quần áo lên sân thượng. Bạn cứ nghe như nghe một người hàng xóm kể chuyện qua bức tường thấp.
Chậu quần áo và chiếc cầu thang hẹp
Nhà mình là một căn nhà ống bốn tầng, cầu thang hẹp, đi lên phải nghiêng người. Mỗi sáng, sau khi đưa hai đứa nhỏ đi học, mình ôm chậu quần áo vừa giặt xong lên sân thượng. Chậu nặng, tay mỏi, mấy năm đầu mình ghét cái cầu thang ấy vô cùng.
Hồi đó mình phơi đồ như chạy giặc. Giũ đại vài cái, kẹp đại vài cái, rồi chạy xuống vì còn nồi cháo, còn bát chưa rửa, còn đống giấy tờ công việc làm ở nhà. Có hôm phơi xong mới thấy chiếc áo sơ mi của chồng bị nhăn nhúm cả, gió thổi không phẳng nổi.
Rồi một buổi sáng, chẳng nhớ vì sao, mình ngồi xuống bậc cuối cầu thang sân thượng, thở một hơi trước khi bước ra. Nắng đã lên ngang mái nhà bên cạnh. Mình chợt nghĩ: đây là lần duy nhất trong ngày mình được đứng dưới trời.
Từ hôm ấy, việc phơi đồ đổi khác. Chậu vẫn nặng, cầu thang vẫn hẹp, nhưng mình leo lên với một tâm thế khác, như đi gặp một người bạn.
Nắng, gió và những chiếc kẹp
Bây giờ mỗi sáng, việc đầu tiên mình làm khi lên sân thượng là đặt chậu xuống và đứng yên một chút. Cảm nhận nắng trên vai, ấm hay gắt. Cảm nhận gió, từ phía nào thổi lại, mạnh hay nhẹ. Gió nhiều thì phơi đồ mỏng phía ngoài, đồ dày phía trong.
Rồi mình lấy từng chiếc áo ra, giũ một cái. Tiếng phạch của vải ướt nghe vui tai lạ lùng. Mình vuốt phẳng cổ áo, kéo thẳng hai vai, rồi mới mắc lên dây. Mỗi chiếc áo được đối xử như một chiếc áo, không phải một món trong đống.
Những chiếc kẹp nhựa đủ màu, có cái đã giòn vì nắng, có cái gãy một bên. Mình để ý tay bóp kẹp, nghe tiếng tách khi nó ngoạm vào vải. Những âm thanh nhỏ xíu như vậy, nếu không có mặt, mình sẽ không bao giờ nghe thấy.
Phơi hết một chậu mất chừng mười phút, lâu hơn trước được một hai phút thôi. Nhưng mười phút ấy mình không nghĩ tới hoá đơn, không nghĩ tới việc chưa làm. Mình chỉ phơi đồ.
Những chiếc áo kể chuyện nhà
Có một điều mình không ngờ: khi phơi chậm, mình bắt đầu thấy quần áo kể chuyện. Chiếc áo đồng phục của đứa lớn sờn ở khuỷu tay, chắc con hay chống tay lên bàn. Chiếc quần của đứa nhỏ có vết cỏ ở đầu gối, hôm qua con lại chơi ở bãi đất trống.
Chiếc áo sơ mi của chồng đã bạc màu ở cổ. Mình chợt nhớ anh mặc chiếc áo này từ hồi mới cưới, và tự nhủ cuối tháng sẽ mua cho anh một chiếc mới.
Còn quần áo của mình thì ít nhất trong chậu, toàn đồ mặc nhà cũ. Mình nhận ra lâu rồi mình không mua gì cho mình. Không buồn, chỉ là nhận ra, và nghĩ có lẽ nên chăm mình hơn một chút.
Những điều ấy, mình chưa bao giờ thấy khi phơi vội. Chậu quần áo hoá ra là một cuốn nhật ký của cả nhà, chỉ cần mình chịu đọc.
Sân thượng của những người hàng xóm
Đứng trên sân thượng, mình nhìn sang những mái nhà khác. Bà cụ nhà bên đang tưới mấy chậu ớt. Anh thanh niên nhà đối diện đang tập thể dục. Một chị khác cũng đang phơi đồ, hai đứa nhìn nhau gật đầu cười.
Thành phố chật chội, nhà nào cũng đóng cửa kín, nhưng sân thượng buổi sáng lại là chỗ người ta gặp nhau mà không cần nói. Mỗi người một việc nhỏ dưới cùng một bầu trời.
Có hôm trời chuyển mưa, bà cụ nhà bên gọi với sang: cất đồ đi con ơi, mưa tới rồi. Mình chạy vội ra rút đồ, cười với bà. Cái vội ấy khác với cái vội lúc trước, vì nó có người gọi, có trời đổi gió.
Mình nghĩ ông bà mình ngày xưa phơi lúa, phơi rơm ngoài sân cũng có những khoảnh khắc như vậy, chỉ là bây giờ sân đã lên tận tầng thượng.
Mang nắng xuống cầu thang
Phơi xong, mình đứng thêm vài hơi thở nhìn hàng quần áo bay trong gió. Rồi ôm chậu không đi xuống. Cái chậu nhẹ tênh, và lạ thay lòng mình cũng nhẹ hơn lúc đi lên.
Mình không biết gọi việc này là chánh niệm hay là gì. Mình chỉ biết mười phút trên sân thượng mỗi sáng giờ là mười phút mình thương nhất trong ngày.
Có thể nhà bạn không có sân thượng. Có thể bạn phơi đồ ở ban công nhỏ, ở hành lang phòng trọ, hay dùng máy sấy. Nhưng chắc hẳn ngày nào bạn cũng có một việc nhỏ lặp đi lặp lại nào đó.
Thử làm việc ấy một lần thật chậm, để ý mọi thứ quanh nó. Biết đâu bạn cũng tìm được một khoảng trời của riêng mình.
Câu hỏi thường gặp
Chánh niệm khi làm việc nhà có cần làm chậm không?
Không cần chậm hẳn, chỉ cần chú ý hơn. Nhiều người thấy làm có mặt chỉ tốn thêm vài phút, mà việc lại gọn gàng hơn.
Nhà không có chỗ phơi nắng thì tập thế nào?
Bạn có thể chọn bất kỳ việc nhỏ lặp lại nào trong ngày, như gấp quần áo, tưới cây hay quét nhà. Điều cốt lõi là có mặt với việc đó, không phải là có nắng.
Làm việc nhà mà cứ thấy bực vì một mình làm hết thì sao?
Cảm giác bực ấy là tín hiệu đáng nghe. Chánh niệm giúp lúc làm bớt nặng, nhưng chuyện chia việc trong nhà cần được nói ra với người thân vào lúc bình tĩnh.
Có nên rủ con cùng phơi đồ không?
Nên, nếu chỗ phơi an toàn cho trẻ. Phơi đồ là việc đơn giản mà trẻ rất thích, và là dịp để cả nhà cùng ở ngoài trời một lúc.
Vì sao việc nhỏ lại giúp lòng dịu lại?
Việc nhỏ có nhịp đều và kết quả rõ ràng, giúp đầu óc có chỗ bám mà không phải lo nghĩ phức tạp. Khi có mặt với nó, mình tạm rời những mối lo lớn hơn trong vài phút.
