Một lá thư cảm ơn thầy cô cũ không cần dài hay văn hay. Nó chỉ cần ba điều: kể lại một việc cụ thể thầy cô đã làm cho mình, nói việc ấy đã đổi gì trong đời mình, và kể cho thầy cô biết bây giờ mình ra sao. Với người làm nghề dạy, biết một học trò cũ còn nhớ là món quà lớn.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình viết như một lá thư mẫu, của một anh thợ điện gửi người thầy dạy nghề ở trường trung cấp hơn hai mươi năm trước. Anh nhờ mình giúp sắp ý, nhưng những gì trong thư là của anh. Mình kể lại để bạn thấy một lá thư cảm ơn có thể giản dị đến mức nào.
Lá thư của anh thợ điện
Thầy kính mến, chắc thầy không còn nhớ em. Em là học trò lớp điện dân dụng khoá đó, hay ngồi bàn cuối, hay đi học muộn vì nhà xa. Hơn hai mươi năm rồi, em mới viết cho thầy lá thư này.
Em nhớ một buổi chiều em làm hỏng bài thực hành, đấu dây sai, cầu dao nhảy cả xưởng. Mấy bạn cười. Em tưởng thầy sẽ mắng. Thầy không mắng, thầy bảo em ở lại sau giờ học, thầy ngồi đấu lại cùng em từng sợi dây, vừa làm vừa giải thích vì sao. Lúc về thầy nói: thợ giỏi là thợ biết mình sai ở đâu.
Câu ấy em nhớ tới bây giờ. Mỗi lần nhận việc khó, em lại nghĩ tới câu ấy. Em giờ có một cửa hàng nhỏ sửa chữa điện, có hai em thợ học việc. Em dạy các em đúng như thầy đã dạy em, ngồi lại sau giờ làm khi các em sai.
Em cảm ơn thầy. Em chúc thầy nhiều sức khoẻ. Nếu thầy cho phép, dịp nào em xin tới thăm thầy.
Vì sao một việc cụ thể đáng giá hơn lời khen chung
Lá thư của anh thợ điện không có câu nào như công ơn thầy như biển trời, thầy là người lái đò tận tuỵ. Những câu ấy đẹp nhưng chung, ai cũng viết được cho ai.
Thay vào đó, anh kể một buổi chiều, một cầu dao, một câu nói. Người thầy đọc sẽ nhớ lại được, hoặc ít ra hình dung được chính mình trong cảnh ấy. Đó là lúc lá thư chạm tới.
Người làm nghề dạy học hiếm khi biết được việc mình làm đã đi xa tới đâu. Họ dạy hàng trăm học trò, rồi học trò ra trường, đi mất. Một lá thư kể rằng một câu nói của thầy đã theo mình hai mươi năm là bằng chứng hiếm hoi rằng công việc ấy có ý nghĩa.
Khi viết, hãy hỏi mình: thầy cô ấy đã làm gì, cụ thể, mà mình còn nhớ. Có khi là một lời khen đúng lúc, một lần cho mượn tiền đóng học phí, một lần gọi riêng hỏi chuyện nhà.
Kể cho thầy cô biết mình bây giờ
Phần thứ hai của lá thư, ít người nghĩ tới, là kể cho thầy cô biết hiện tại của mình. Không cần khoe thành tích. Chỉ cần nói mình đang làm gì, sống ra sao, và điều thầy cô dạy đang có mặt ở đâu trong đời mình.
Anh thợ điện kể về cửa hàng nhỏ và hai em học việc. Chi tiết ấy làm lá thư khép lại một vòng tròn: điều thầy dạy đã được truyền tiếp.
Nếu đời mình không như mong đợi, cũng không sao. Thầy cô không cần học trò thành đạt mới vui. Một câu như em vẫn đang cố gắng, và mỗi lần nản em nhớ tới lời cô, cũng đủ làm người đọc ấm lòng.
Hãy viết bằng giọng của mình, xưng hô như hồi đi học. Thầy cô sẽ nhận ra học trò cũ qua giọng ấy.
Tìm thầy cô và gửi thư
Sau nhiều năm, tìm lại thầy cô có khi không dễ. Bạn có thể hỏi trường cũ, hỏi bạn cùng lớp, hỏi nhóm cựu học sinh. Khi hỏi, nói rõ mình là ai và muốn gửi thư cảm ơn để người ta yên tâm cho địa chỉ.
Nếu được, trao tận tay là tốt nhất. Anh thợ điện tìm được nhà thầy qua một bạn cùng khoá, và mang thư tới tận cổng. Thầy đã già, mắt kém, nhờ con gái đọc giúp. Anh kể thầy nghe xong cười mà mắt đỏ hoe.
Nếu ở xa, gửi qua bưu điện hoặc nhờ người quen mang tới. Nếu thầy cô dùng điện thoại, có thể chụp ảnh lá thư tay gửi kèm, nhưng đừng thay hẳn thư tay bằng tin nhắn nếu có thể.
Có những thầy cô đã mất. Khi ấy, lá thư vẫn có thể gửi tới gia đình thầy cô. Với người thân, biết được người mình thương đã để lại dấu ấn tốt cũng là một niềm an ủi.
Đừng đợi tới dịp đặc biệt
Nhiều người đợi ngày nhà giáo mới viết, rồi năm nào cũng lỡ. Thư cảm ơn không cần dịp. Một ngày bình thường nhận được thư có khi còn bất ngờ và quý hơn.
Cũng đừng đợi tới khi mình thành công hơn, tới khi có quà xứng đáng. Lá thư không cần kèm gì. Chữ của bạn là đủ.
Nếu không phải thầy cô ở trường, hãy nghĩ tới những người thầy khác trong đời: bác thợ cả dạy nghề, chị đồng nghiệp đầu tiên chỉ việc, người hàng xóm dạy mình đi xe đạp. Họ cũng xứng đáng nhận một lá thư.
Người được cảm ơn sẽ vui, và người viết thư cũng nhận lại một điều: nhìn lại, mình thấy mình được nâng đỡ bởi biết bao nhiêu người.
Câu hỏi thường gặp
Thư cảm ơn thầy cô nên viết dài bao nhiêu?
Một trang là vừa. Kể một việc cụ thể, nói điều đó đã thay đổi gì và kể mình hiện tại ra sao là đủ ý.
Không nhớ kỷ niệm cụ thể thì viết sao?
Nhớ lại môn học, giọng nói, một câu thầy cô hay nói, hoặc cảm giác khi học với họ. Hỏi bạn cũ cũng có thể gợi lại kỷ niệm. Một chi tiết nhỏ cũng đủ.
Có nên gửi quà kèm thư cảm ơn không?
Không cần. Nếu muốn, một món nhỏ như bó hoa, ít trà là đủ. Lá thư mới là phần thầy cô nhớ lâu nhất.
Thầy cô đã mất thì có nên viết?
Có thể viết và gửi tới gia đình thầy cô. Người thân sẽ trân trọng khi biết người họ thương đã giúp đỡ học trò như thế nào.
Viết qua tin nhắn được không?
Được, nếu đó là cách duy nhất. Nhưng thư tay hoặc ảnh chụp thư tay thường làm người lớn tuổi xúc động hơn và có thể giữ lại lâu.
