Mình mua đồ giảm giá rồi để đó không dùng vì lúc bấm mua, thứ mình thật sự mua là cảm giác được hời và cảm giác không bỏ lỡ, chứ không phải món đồ. Hai cảm giác này mạnh tới mức lấn át câu hỏi quan trọng nhất là mình có cần không. Chờ một ngày, và tự hỏi nếu không giảm giá mình có mua không, là hai cách đơn giản để khỏi mua nhầm.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Thử mở tủ quần áo, ngăn bếp hay góc kho nhà mình ra xem. Rất có thể có vài món còn nguyên nhãn, mua trong một đợt giảm giá nào đó, lúc ấy thấy hời lắm. Tập này không trách ai cả, mình chỉ thử hiểu vì sao chuyện đó xảy ra với gần như tất cả chúng ta.
Cảm giác hời là một phần thưởng
Khi thấy một món giảm sâu, trong đầu mình bật lên niềm vui nho nhỏ, giống như vừa thắng một ván cờ. Cảm giác này đến ngay khi bấm nút mua, trước cả khi món đồ về tới tay. Nhiều người nhận ra niềm vui đó tan rất nhanh, và món đồ thì ở lại.
Điều đáng để ý là cái hời được đo bằng con số tiết kiệm, không phải bằng giá trị sử dụng. Mua cái áo giảm một nửa, mình nghĩ mình vừa tiết kiệm được nửa tiền. Thật ra nếu không mặc, mình đã tiêu trọn số tiền còn lại cho một thứ vô dụng.
Người bán hiểu rất rõ điều này, nên họ thiết kế để mình cảm thấy thắng. Mua hai tặng một, mua đủ số tiền được miễn phí giao hàng, thêm món nữa để được giảm thêm. Mỗi lời mời là một cơ hội thắng nhỏ, và mình dễ quên mất mình cần gì.
Hiểu rằng cảm giác hời là một phần thưởng của não, mình sẽ nhìn nó khác đi. Niềm vui đó có thật, nhưng nó không chứng minh món đồ đáng mua.
Giá gốc gạch ngang và chiếc đồng hồ đếm ngược
Một con số bị gạch ngang bên cạnh giá bán là công cụ rất mạnh. Nó cho não mình một cái mốc để so sánh. Có mốc cao đặt bên cạnh, giá hiện tại trông rẻ hẳn, dù nếu đứng một mình mình chưa chắc đã thấy nó rẻ.
Mình thường không có cách nào biết cái giá gốc ấy có từng là giá thật hay không. Vì vậy nên coi giá gạch ngang chỉ là một con số tham khảo, không phải bằng chứng là mình đang được lợi.
Tiếp theo là thời gian. Chỉ còn hôm nay, còn hai tiếng, chỉ còn vài sản phẩm. Những dòng chữ này đánh vào nỗi sợ bỏ lỡ, khiến mình quyết định nhanh hơn, và quyết định nhanh thì thường ít suy nghĩ.
Một câu tự nhắc rất có ích: đợt giảm giá nào rồi cũng sẽ có đợt sau. Ít có món đồ thông thường nào chỉ xuất hiện một lần trong đời. Nếu bỏ lỡ hôm nay, gần như chắc chắn vài tuần nữa nó sẽ lại giảm.
Mua rồi không dùng, mà cũng không nỡ bỏ
Món đồ mua về không dùng thường không bị bỏ đi ngay. Mình giữ nó lại vì đã bỏ tiền ra, bỏ thì phí. Thế là món đó nằm trong tủ, mỗi lần nhìn thấy lại thấy hơi áy náy.
Đây là cái bẫy của tiền đã tiêu. Số tiền đó đã đi rồi, dù mình giữ hay bỏ món đồ thì cũng không lấy lại được. Giữ một thứ không dùng chỉ thêm tốn chỗ và thêm cảm giác tội lỗi mỗi ngày.
Cách nhẹ nhàng hơn là tìm cho nó một chủ mới: tặng người cần, bán lại, góp vào chỗ quyên góp đồ cũ. Món đồ được dùng, và mình thôi phải mang nó trong lòng.
Lần tới, khi định mua một món giảm giá, hãy nhớ lại cảm giác áy náy khi nhìn những món cũ trong tủ. Ký ức đó là một lời nhắc tốt hơn mọi lời khuyên.
Hai câu hỏi trước khi bấm mua
Câu thứ nhất: nếu món này không giảm giá, mình có mua không. Nếu câu trả lời là không, thì thứ mình đang muốn là cái hời, không phải món đồ. Câu hỏi này lọc được rất nhiều lần mua nhầm.
Câu thứ hai: mình sẽ dùng nó vào lúc nào, ở đâu, trong tuần này hay tháng này. Nếu không hình dung được một tình huống cụ thể, có lẽ mình chưa cần nó. Cái áo đẹp nhưng không hợp với chỗ làm, cái nồi xịn nhưng nhà đã có hai cái.
Sau hai câu hỏi đó, nếu vẫn muốn mua, hãy chờ một ngày. Để món đồ trong giỏ, đi ngủ, sáng mai xem lại. Nhiều người kể rằng sáng hôm sau họ không còn muốn món đó nữa, cái hứng mua đã nguội.
Chờ một ngày có thể làm bạn lỡ vài lần giảm giá thật sự tốt. Không sao cả. Lỡ một món hời nhỏ vẫn rẻ hơn nhiều so với một ngăn tủ đầy đồ không dùng.
Khi nào mua giảm giá là hợp lý?
Giảm giá không phải là kẻ thù. Mua giảm giá rất hợp lý với những thứ mình chắc chắn sẽ dùng: đồ dùng hằng ngày như kem đánh răng, bột giặt, gạo, hay những món đã lên kế hoạch mua từ trước.
Một thói quen tốt là có sẵn danh sách những thứ cần mua trong vài tháng tới. Khi đợt giảm giá đến, chỉ mua những món có trong danh sách. Như vậy mình dùng đợt giảm giá, thay vì bị đợt giảm giá dùng mình.
Cũng nên cẩn thận với việc tích trữ quá nhiều chỉ vì đang rẻ. Đồ ăn có hạn dùng, mỹ phẩm có hạn dùng, và chỗ trong nhà cũng có giới hạn. Mua dư mười chai dầu gội có khi chưa dùng hết đã hết hạn.
Cuối cùng, hãy để ý cảm xúc của mình lúc mua. Nếu đang mua vì vui vẻ, đầy đủ thông tin, có kế hoạch, đó thường là một lần mua tốt. Nếu đang mua vì hồi hộp, vội vã, sợ hết, hãy dừng lại vài phút.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao các đợt giảm giá lớn làm mình mua nhiều hơn dự định?
Vì không khí chung, đồng hồ đếm ngược và việc thấy người khác cũng đang mua khiến mình quyết định nhanh hơn và ít cân nhắc hơn. Lên danh sách trước đợt giảm giá giúp giữ mình đúng kế hoạch.
Làm sao biết một món giảm giá có thật sự rẻ?
Cách đơn giản là theo dõi giá món mình định mua trong một thời gian trước khi có đợt giảm. Nếu không có thông tin đó, hãy coi giá gốc gạch ngang chỉ là tham khảo và tự hỏi giá hiện tại có hợp với túi tiền mình không.
Có nên xoá ứng dụng mua sắm khỏi điện thoại không?
Với người hay mua bốc đồng, tắt thông báo hoặc xoá ứng dụng khỏi màn hình chính thường giúp mua ít hơn. Khi cần mua, vẫn có thể vào lại, nhưng mình sẽ vào có chủ đích.
Đồ mua rồi không dùng nên xử lý thế nào?
Nếu còn trong thời hạn đổi trả, hãy trả lại. Nếu không, tặng người cần, bán lại hoặc quyên góp. Giữ lại chỉ vì đã tốn tiền thường làm mình thêm áy náy mà không lấy lại được gì.
Tâm lý sợ bỏ lỡ có ảnh hưởng gì khác ngoài mua sắm không?
Có, nó còn khiến mình nhận lời quá nhiều cuộc hẹn, lướt mạng xã hội liên tục hay vội tham gia những trào lưu. Nhận ra cảm giác vội vã đó là bước đầu để dừng lại và tự hỏi điều mình thật sự muốn.
