Một khoảng trống trong nhà làm đầu óc nhẹ hơn vì mắt không bị kéo đi bởi quá nhiều thứ cùng một lúc. Khi bạn cố ý giữ vài khoảng trống, như một mặt bàn, một bức tường, một góc sàn, căn nhà có chỗ để mắt nghỉ, và đầu óc cũng dễ nghỉ theo. Khoảng trống không phải là thiếu, nó là một phần của sự đủ.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Nhiều người nói sau khi bớt đồ, họ thấy nhà thoáng và lòng nhẹ. Tập này mình thử giải thích vì sao lại như vậy, và cách giữ những khoảng trống đó, vì chúng có xu hướng bị lấp lại rất nhanh.
Mắt và sự chú ý
Mỗi khi nhìn vào một căn phòng, mắt mình không nhìn từng thứ một cách có chủ ý. Nó quét qua mọi thứ, và đầu óc tự động ghi nhận: đây là cái cốc, kia là chồng sách, đó là tờ giấy. Phần lớn quá trình này diễn ra mà mình không để ý.
Khi căn phòng có quá nhiều thứ, đầu óc phải xử lý nhiều hơn. Với nhiều người, cảm giác đó giống như một tiếng ồn nhỏ liên tục, không to tới mức làm phiền, nhưng đủ để mình khó thực sự thư giãn hay tập trung.
Một cô sinh viên ôn thi kể rằng cô học ở bàn đầy đồ thì cứ một lúc lại nhìn sang thứ khác, cầm cái này lên, đặt cái kia xuống. Khi dọn sạch mặt bàn, chỉ để một cuốn vở và một cây bút, cô ngồi được lâu hơn hẳn mà không biết vì sao.
Khoảng trống không làm mình thông minh hơn. Nó chỉ bớt đi những thứ kéo sự chú ý ra khỏi việc mình đang làm.
Ba khoảng trống nên giữ trong nhà
Khoảng trống thứ nhất là một mặt phẳng: mặt bàn ăn, bàn làm việc, hay mặt tủ ở phòng khách. Giữ nó trống, chỉ có một hai thứ cần thiết. Đó là chỗ để làm việc, ăn uống, hay đơn giản là đặt tay lên mà không chạm vào đồ.
Khoảng trống thứ hai là một bức tường. Không phải bức tường nào cũng cần treo ảnh, treo kệ. Một bức tường trống, sáng màu, cho mắt một chỗ dừng lại. Nhiều căn nhà truyền thống Việt cũng có những bức tường như vậy, chỉ một bức hoành phi hay một bức tranh.
Khoảng trống thứ ba là một góc sàn. Một khoảng sàn không đồ đạc, đủ để trải chiếu ngồi, để con chơi, để tập vài động tác giãn cơ. Trong nhà nhỏ, một góc sàn trống có khi là thứ xa xỉ nhất.
Không cần cả nhà trống trơn. Chỉ cần vài khoảng trống được giữ có chủ ý, và cả nhà biết đó là khoảng trống.
Vì sao khoảng trống hay bị lấp lại?
Khoảng trống có sức hút kỳ lạ. Một mặt bàn trống sẽ sớm có một chiếc túi đặt tạm, rồi một chồng thư, rồi chìa khoá. Một góc sàn trống sẽ có một chiếc ghế, một giỏ đồ. Đầu óc mình quen nghĩ chỗ trống là chỗ chưa dùng.
Người Việt mình lại hay có cảm giác nhà trống là nhà nghèo, nhà lạnh. Thấy góc nào trống là muốn kê thêm đồ, treo thêm tranh cho ấm. Cảm giác đó có lý do văn hoá của nó, và không cần chống lại hoàn toàn.
Điều cần là nhận ra khoảng trống cũng đang làm một việc: cho mắt nghỉ, cho mình thở, cho căn nhà có chỗ để thay đổi. Nó không phải là chỗ bị bỏ quên.
Khi đã thấy được giá trị đó, mình sẽ bớt muốn lấp nó đi. Có một cách thử đơn giản: dời hết đồ khỏi một góc phòng trong một tuần, chỉ để đó một tấm thảm hay một chậu cây. Nếu suốt tuần không ai cần tới những món đã dời đi, có lẽ góc đó vốn nên trống. Còn nếu thấy thiếu thật, đặt lại đúng món cần thiết, không hơn.
Giữ khoảng trống như giữ một thói quen
Cách giữ khoảng trống đơn giản nhất là đặt cho nó một luật nhỏ. Bàn ăn trống trước mỗi bữa. Mặt tủ phòng khách chỉ có một chậu cây. Góc sàn phòng ngủ không đặt gì.
Mỗi tối, trước khi đi ngủ, nhìn qua những khoảng trống đó và trả lại sự trống cho chúng. Chỉ mất một hai phút.
Nếu thấy một khoảng trống cứ bị lấp mãi bằng cùng một loại đồ, có thể đó là dấu hiệu loại đồ đó chưa có chỗ riêng. Cho nó một chỗ, khoảng trống sẽ tự giữ được.
Cô sinh viên kể trên đặt một luật cho mình: trên bàn học chỉ có đúng thứ cho môn đang học. Xong môn, cất hết. Cô bảo mỗi lần ngồi xuống trước mặt bàn trống, cô có cảm giác như bắt đầu lại từ đầu, nhẹ nhõm.
Khoảng trống bên trong
Khoảng trống trong nhà có họ hàng với khoảng trống trong ngày và trong đầu. Một buổi tối không lịch hẹn, một giờ không mở điện thoại, một buổi sáng ngồi uống trà không làm gì. Những khoảng đó, như những khoảng sàn trống, cho mình chỗ để nghỉ và nghĩ.
Nhiều người thấy rằng khi bắt đầu giữ được khoảng trống trong nhà, họ cũng dễ giữ khoảng trống trong lịch hơn. Có lẽ vì đã quen nhìn thấy giá trị của cái không có gì.
Không cần biến điều này thành một triết lý lớn. Chỉ là một quan sát nhỏ: thứ gì cũng cần chỗ để thở, kể cả mình.
Hôm nay, thử chọn một mặt phẳng trong nhà, dọn trống, và để nó như vậy trong một tuần. Rồi để ý xem mình cảm thấy thế nào mỗi lần đi ngang qua.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhà ít đồ lại thấy dễ chịu hơn?
Vì mắt không phải quét qua quá nhiều thứ, đầu óc bớt phải xử lý những lời nhắc nhỏ. Nhiều người thấy dễ thư giãn và tập trung hơn.
Nhà trống có làm mất cảm giác ấm cúng không?
Không nhất thiết. Chỉ cần giữ vài khoảng trống có chủ ý, phần còn lại vẫn có đồ thân thuộc, cây xanh, ảnh gia đình làm nhà ấm.
Nên giữ khoảng trống ở đâu trong nhà?
Một mặt phẳng như bàn ăn hay bàn làm việc, một bức tường, và một góc sàn đủ để ngồi, chơi hay tập giãn cơ.
Làm sao để khoảng trống không bị lấp lại?
Đặt luật nhỏ cho từng khoảng trống, mỗi tối trả lại sự trống cho chúng, và cho những đồ hay lấp vào đó một chỗ riêng.
Khoảng trống trong nhà có liên quan tới tâm trạng không?
Nhiều người cảm thấy nhẹ nhõm hơn khi nhà thoáng, nhưng nếu tâm trạng buồn hay lo âu kéo dài thì nên tìm bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
