Một buổi phỏng vấn xin việc suôn sẻ thường nhờ ba việc làm từ trước: tìm hiểu kỹ nơi mình sắp tới, chuẩn bị sẵn ba bốn câu chuyện có thật về kết quả mình từng làm, và soạn vài câu hỏi để hỏi ngược lại. Phỏng vấn không phải buổi thi vấn đáp, mà là hai bên cùng xem có hợp nhau không.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Đêm trước buổi phỏng vấn, nhiều người nằm nhẩm đi nhẩm lại một bài giới thiệu học thuộc, để rồi tới nơi thì quên sạch. Tập này mình chuẩn bị theo cách khác, ít học thuộc hơn mà vững hơn.
Tìm hiểu nơi mình sắp tới
Câu hỏi bạn biết gì về công ty bên mình gần như lúc nào cũng xuất hiện, và trả lời ậm ừ là mất điểm ngay từ đầu. Hãy dành một buổi tối tìm hiểu: họ bán gì, cho ai, khách hàng nói gì về họ, gần đây họ mở thêm mảng nào hay có tin gì mới.
Đọc lại tin tuyển dụng thật chậm, lần này để đoán xem họ đang gặp khó ở đâu. Một vị trí tuyển gấp, nhắc nhiều tới chịu được áp lực, có khi là đội đang thiếu người. Một vị trí nhắc nhiều tới xây dựng quy trình, có khi là mọi thứ còn đang lộn xộn.
Nếu quen ai từng làm ở đó, hãy hỏi một cách nhẹ nhàng về không khí làm việc. Một câu chuyện thật của người trong cuộc đáng giá hơn nhiều trang giới thiệu trên mạng.
Những gì tìm được, đừng đem ra đọc như bài thuộc lòng. Hãy dùng chúng để nối câu trả lời của bạn với nhu cầu của họ, kiểu như mình thấy bên mình đang mở rộng sang bán hàng trực tuyến, việc này mình từng làm ở chỗ cũ.
Ba bốn câu chuyện dùng được cho nhiều câu hỏi
Thay vì học thuộc trả lời cho năm mươi câu hỏi, hãy chuẩn bị ba bốn câu chuyện có thật về những lần bạn làm việc tốt. Mỗi câu chuyện có bốn phần: tình huống lúc đó ra sao, việc của bạn là gì, bạn đã làm cụ thể những gì, và kết quả cuối cùng.
Một câu chuyện về lần xử lý khách khó tính có thể trả lời câu hỏi về áp lực, về làm việc với người khác, về giải quyết vấn đề. Một câu chuyện về lần làm sai rồi sửa có thể trả lời câu hỏi về điểm yếu và về bài học.
Với câu hỏi điểm yếu của bạn là gì, đừng trả lời kiểu mình quá cầu toàn. Người phỏng vấn nghe câu ấy nhiều tới mức chán. Hãy nói một điểm yếu thật nhưng không chí mạng với vị trí này, kèm việc bạn đang làm để khắc phục.
Tập kể những câu chuyện ấy thành tiếng vài lần, với một người bạn hoặc một mình trước gương. Mục tiêu không phải thuộc từng chữ, mà là nhớ được xương sống để kể tự nhiên.
Những câu hỏi khó: lương, lý do nghỉ, khoảng trống
Hỏi về mức lương mong muốn là chuyện bình thường, đừng để nó làm bạn lúng túng. Trước buổi phỏng vấn, hãy hỏi người quen trong nghề và xem các tin tuyển dụng tương tự để biết khoảng lương phổ biến, rồi đưa ra một khoảng hợp lý dựa trên đó.
Với câu vì sao bạn nghỉ chỗ cũ, hãy trả lời thật nhưng hướng về phía trước. Mình muốn được làm sâu hơn về mảng này, chỗ cũ không còn chỗ để phát triển theo hướng đó. Tránh kể tội sếp cũ hay đồng nghiệp cũ, dù có đúng đến mấy, vì người nghe sẽ hình dung bạn cũng sẽ nói về họ như vậy.
Nếu hồ sơ có một khoảng thời gian không đi làm, hãy nói ngắn và thẳng: mình nghỉ để chăm người nhà, để học thêm, để thử một dự án riêng. Rồi nói luôn khoảng thời gian ấy cho bạn điều gì.
Gặp câu hỏi chưa biết trả lời, đừng bịa. Nói thật là mình chưa từng gặp tình huống này, nếu gặp mình sẽ làm theo hướng như sau. Người phỏng vấn thường đánh giá cách nghĩ hơn là đáp án.
Hỏi ngược lại để biết chỗ đó có hợp với mình
Cuối buổi, gần như luôn có câu bạn có câu hỏi gì cho bên mình không. Trả lời không ạ là bỏ phí cơ hội. Đây là lúc bạn phỏng vấn lại họ.
Vài câu đáng hỏi: một ngày làm việc bình thường ở vị trí này trông như thế nào; trong ba tháng đầu, người làm vị trí này cần đạt được điều gì; đội mình đang có bao nhiêu người và ai là người mình làm việc gần nhất.
Nếu khéo, bạn có thể hỏi vì sao vị trí này đang tuyển, người trước chuyển đi hay đây là vị trí mới. Câu trả lời, và cả cách họ trả lời, cho bạn biết nhiều điều về nơi đó.
Hãy để ý cả những tín hiệu không nói ra: người phỏng vấn có lắng nghe không, có tôn trọng giờ hẹn không, có nói xấu nhân viên cũ không. Buổi phỏng vấn là bản xem trước của cách họ sẽ đối xử với bạn.
Ngày phỏng vấn và những gì làm sau đó
Đến sớm khoảng mười lăm phút, đủ để thở, uống ngụm nước và đọc lại ghi chú. Nếu phỏng vấn trực tuyến, thử trước đường mạng, âm thanh, chọn một góc yên tĩnh có ánh sáng chiếu vào mặt chứ không phải sau lưng.
Mang theo một cuốn sổ nhỏ để ghi tên người phỏng vấn và những điều họ nói. Ghi chép cũng giúp bạn bình tĩnh hơn, có chỗ đặt tay và đặt mắt.
Trong ngày, gửi một lời cảm ơn ngắn qua thư điện tử hoặc tin nhắn, nhắc lại một điều bạn thấy thú vị trong buổi nói chuyện. Việc nhỏ này ít người làm, nên ai làm thì được nhớ.
Nếu không được nhận, bạn có thể lịch sự xin vài lời góp ý. Không phải nơi nào cũng trả lời, nhưng nơi nào trả lời thì bạn có thêm một bài học thật. Và hãy ghi lại những câu hỏi đã gặp, lần sau bạn sẽ vững hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Nên giới thiệu bản thân khi phỏng vấn trong bao lâu?
Khoảng một tới hai phút là vừa: bạn đang làm gì, đã làm gì nổi bật, vì sao quan tâm tới vị trí này. Phần còn lại để dành cho các câu hỏi sau.
Có nên chủ động hỏi về lương trong buổi phỏng vấn đầu?
Nếu bên tuyển chưa nhắc, bạn có thể hỏi khéo về khoảng lương và chế độ ở cuối buổi. Nhiều nơi cũng sẽ tự nói ở vòng sau.
Phỏng vấn trực tuyến cần chú ý gì?
Kiểm tra mạng, micro và máy quay trước, ngồi nơi yên tĩnh, ánh sáng chiếu vào mặt, nhìn vào máy quay khi nói và tắt các thông báo trên máy.
Bị hỏi câu không biết trả lời thì làm sao?
Thành thật rằng mình chưa gặp tình huống đó, rồi nói cách mình sẽ suy nghĩ hoặc tìm hiểu để xử lý. Cách nghĩ rõ ràng thường được đánh giá cao hơn một câu trả lời bịa.
Sau phỏng vấn bao lâu thì có kết quả?
Mỗi nơi một khác, có nơi vài ngày, có nơi vài tuần. Bạn có thể hỏi luôn ở cuối buổi khi nào họ sẽ phản hồi để chủ động sắp xếp.
