Một cuốn sổ chung đặt ở chỗ cả hai cùng thấy là cách giản dị giúp vợ chồng viết cho nhau những điều khó nói bằng miệng: lời cảm ơn, lời nhắn nhủ, nỗi lo chưa kịp kể. Nó đặc biệt có ích khi hai người làm khác ca, ít khi thức cùng lúc. Luật duy nhất cần giữ: không dùng sổ để kể tội nhau.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình viết như một lá thư gửi một đôi vợ chồng. Vợ làm ca đêm ở bệnh viện, chồng làm giờ hành chính. Có tuần hai người chỉ gặp nhau vài phút lúc giao nhau ở cửa, người về người đi. Họ kể với mình rằng không cãi nhau, nhưng thấy xa dần, như hai người ở trọ chung một nhà.
Thư gửi hai bạn lúc giao ca
Hai bạn thân mến, mình đọc tin nhắn và hình dung cảnh người này cởi áo khoác thì người kia mặc vào, hỏi nhau được một hai câu rồi cánh cửa đóng lại. Không có cãi vã, nhưng cũng không có trò chuyện. Mình hiểu vì sao hai bạn thấy xa.
Mình không có cách nào đổi ca làm cho hai bạn. Nhưng mình muốn gợi ý một cuốn sổ. Một cuốn sổ bình thường, đặt trên bàn bếp hay đầu giường, chỗ cả hai đều đi qua mỗi ngày.
Ai về nhà trước, hay ai đi trước, viết vào đó vài dòng cho người kia. Người kia đọc, rồi viết lại. Như một cuộc trò chuyện chậm, đi qua những giờ hai người không gặp nhau.
Nghe có vẻ cũ kỹ trong thời ai cũng có điện thoại. Nhưng mình nghĩ hai bạn sẽ thấy nó khác tin nhắn nhiều.
Vì sao sổ khác tin nhắn
Tin nhắn giữa vợ chồng thường là việc: nhớ mua sữa, con hết bỉm, chiều nay đón con giúp. Chúng cần và tiện, nhưng lâu dần cuộc trò chuyện chỉ còn là danh sách việc.
Cuốn sổ thì khác. Nó nằm ở nhà, không bị lẫn với tin nhắn công việc, tin quảng cáo. Viết tay thì chậm, nên người ta thường viết điều gì đó hơn là danh sách việc.
Mình biết một đôi vợ chồng khác cũng làm vậy. Trang đầu tiên người vợ viết: hôm qua anh để phần cơm cho em, có cả quả trứng ốp la. Em về lúc sáu giờ sáng, ăn mà thấy được thương. Người chồng đọc, viết lại đúng một câu: tối nay anh làm hai quả.
Cuốn sổ còn có một điều mà tin nhắn không có: nó chờ. Tin nhắn đến lúc người kia đang ngủ hay đang làm thì bị trôi đi giữa hàng chục tin khác. Còn trang sổ thì nằm yên trên bàn, chờ đúng lúc người kia về, ngồi xuống, có thời gian đọc.
Những câu như vậy rất khó nói bằng miệng với người bạn đời đã sống chung nhiều năm. Ngượng. Nhưng viết thì được.
Viết gì trong cuốn sổ
Không có luật nào về nội dung. Nhưng có vài thứ hay được viết. Lời cảm ơn cho những việc nhỏ người kia đã làm. Chuyện trong ngày mà người kia bỏ lỡ: con hôm nay tự buộc dây giày, sếp khen anh trong buổi họp. Nỗi lo chưa kịp kể. Lời nhắn nhủ trước một ngày bận.
Cũng có thể viết những điều khó nói hơn: em thấy mệt mấy hôm nay, anh có thể đỡ em việc này không. Viết ra cho người kia có thời gian đọc, nghĩ, rồi trả lời, thay vì bị nói vào lúc cả hai đang mệt.
Có khi chỉ là một bức vẽ nguệch ngoạc, một bài hát nghe được hôm nay, một câu đùa. Cuốn sổ không cần lúc nào cũng nghiêm túc.
Nếu có con, thỉnh thoảng con cũng có thể vẽ một trang tặng bố mẹ. Cuốn sổ thành sổ của cả nhà.
Luật duy nhất: không kể tội
Cuốn sổ có thể hỏng rất nhanh nếu một người bắt đầu dùng nó để trách: anh lại để quần áo bừa bộn, em lại quên đóng cửa. Khi ấy người kia sẽ sợ mở sổ, và cuốn sổ thành một bản cáo trạng.
Vì thế, hai bạn nên thoả thuận từ đầu: sổ là chỗ để thương, để nói điều mình cần, không phải chỗ để kể tội. Có chuyện bực thì nói trực tiếp, vào lúc cả hai bình tĩnh.
Nói điều mình cần thì khác với trách. Em cần anh giúp phơi đồ vào sáng thứ ba là một lời đề nghị. Anh chẳng bao giờ giúp em phơi đồ là một lời trách. Cùng một việc, hai cách viết, hai kết quả khác hẳn.
Nếu những bất đồng lớn trong hôn nhân không gỡ được qua trò chuyện, sổ cũng không gỡ được. Khi ấy có thể nhờ một chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đình giúp.
Một năm sau mở lại
Sau một thời gian, cuốn sổ sẽ dày lên. Một năm sau, hai bạn ngồi lại đọc từ đầu. Mình đoán hai bạn sẽ cười, sẽ có lúc lặng đi, và sẽ thấy rằng trong những tháng tưởng như xa nhau ấy, hai người vẫn nghĩ tới nhau mỗi ngày.
Có thể hai bạn sẽ thấy những trang cùng một nỗi lo được viết đi viết lại nhiều tháng. Đó là dấu hiệu tốt để ngồi lại nói với nhau về chuyện ấy một cách nghiêm túc, vì cuốn sổ đã chỉ ra điều cả hai đang mang mà chưa giải quyết.
Cuốn sổ cũng là một kỷ vật. Nhiều năm sau, khi con cái lớn, có khi chúng sẽ đọc và hiểu bố mẹ đã thương nhau theo cách lặng lẽ như thế nào.
Không cần viết mỗi ngày. Có tuần viết nhiều, có tuần chỉ một dòng. Miễn là cuốn sổ còn nằm đó, còn là chỗ hai người gặp nhau khi không gặp được nhau.
Mình chúc hai bạn những lần giao ca có thêm một trang sổ chờ sẵn. Và mong một ngày ca làm của hai bạn trùng nhau, hai người ngồi cùng đọc lại cuốn sổ ấy.
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng viết sổ chung có sến quá không?
Không, nếu viết tự nhiên bằng giọng của mình. Nhiều cặp thấy viết giúp nói được những lời cảm ơn, quan tâm mà nói miệng thì ngượng.
Nên viết những gì trong sổ chung?
Lời cảm ơn việc nhỏ, chuyện trong ngày người kia bỏ lỡ, điều mình cần, nỗi lo, lời nhắn. Tránh dùng sổ để trách móc.
Nếu chỉ một người viết thì sao?
Cho người kia thời gian, đừng ép. Có người cần quen dần mới viết. Một câu trả lời ngắn cũng đáng quý.
Sổ chung có thay được nói chuyện trực tiếp không?
Không thay được, nhưng bổ sung khi hai người ít gặp nhau. Chuyện quan trọng và bất đồng vẫn nên nói trực tiếp khi cả hai bình tĩnh.
Vợ chồng bất hoà lớn thì sổ có giúp được không?
Sổ giúp được những khoảng xa cách nhỏ. Với bất hoà lớn, kéo dài, nên tìm tới chuyên gia tư vấn hôn nhân gia đình.
