Sống tối giản bắt đầu từ một câu hỏi rất nhỏ: món đồ này mình có dùng, có thương không. Nó không bắt đầu bằng việc vứt hết, cũng không cần nhà phải trắng trơn như ảnh trên mạng. Bạn chỉ cần bớt dần những thứ đang chiếm chỗ mà không cho lại mình điều gì.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập hôm nay mở đầu cho cả một chuỗi về sống gọn và ngăn nắp. Mình muốn nói chuyện với người đang đứng giữa căn nhà đầy đồ, thấy mệt mà không biết cầm món nào lên trước, và có lẽ đã từng xem vài video dọn nhà rồi thấy mình chẳng giống ai trong đó.
Tối giản không phải là căn phòng trắng trống trơn
Nhiều người ngại chữ tối giản vì nghĩ tới những căn phòng chỉ có một tấm nệm, một cái bàn gỗ và bức tường trắng. Nhìn thì đẹp, nhưng nhà mình có con nhỏ, có mẹ già, có cái máy khâu của bà ngoại, có bộ ấm chén để đãi khách ngày Tết. Bắt chước y hệt thì vừa khó vừa không thật.
Tối giản theo cách mình hiểu là giữ lại những thứ đang phục vụ đời sống của mình, và bớt những thứ chỉ nằm đó chiếm chỗ, chiếm thời gian lau chùi, chiếm cả một góc trong đầu. Nhà có nhiều đồ vẫn có thể là nhà tối giản, nếu mỗi món đều được dùng và có chỗ của nó.
Có một chị làm văn phòng thuê căn hộ nhỏ ở thành phố kể rằng chị từng định bỏ hết để sống thật tối giản. Được hai tuần, chị phải đi mua lại cái chảo, cái quạt và cả chồng hộp đựng đồ khô. Chị cười bảo mình đã tối giản nhầm, bớt cái mình cần chứ không bớt cái mình thừa.
Vậy nên đừng đo tối giản bằng số món đồ. Hãy đo bằng cảm giác khi bước vào nhà: có thở được không, có tìm được thứ mình cần trong vài phút không, có thấy nhẹ hay thấy nặng.
Câu hỏi đầu tiên nên tự hỏi là gì?
Trước khi cầm món đồ đầu tiên lên, bạn thử ngồi xuống vài phút và hỏi mình: mình muốn ngôi nhà này cho mình điều gì. Có người muốn buổi sáng không phải lục tìm chìa khoá. Có người muốn phòng khách đủ chỗ cho con bò chơi. Có người chỉ muốn cuối tuần không mất trọn một buổi để dọn.
Câu trả lời đó sẽ là cái la bàn. Khi đứng trước chiếc váy chưa mặc lần nào hay cái máy xay sinh tố bám bụi, bạn không còn hỏi có nên bỏ không, mà hỏi món này có giúp mình tới được điều mình muốn không. Câu hỏi thứ hai dễ trả lời hơn nhiều.
Bạn cũng nên viết điều đó ra một tờ giấy, dán ở cánh tủ hay để trong ví. Nghe có vẻ trịnh trọng, nhưng giữa chừng dọn dẹp ai cũng sẽ có lúc mỏi, lúc tiếc, lúc muốn xếp hết vào thùng rồi đẩy xuống gầm giường. Một dòng chữ nhắc lại lý do sẽ kéo mình về.
Đừng lấy lý do của người khác. Nhà bạn không cần đẹp như nhà ai. Nó chỉ cần hợp với nhịp sống của chính những người đang ở trong đó.
Bớt theo nhịp nào để không bỏ cuộc giữa chừng?
Sai lầm phổ biến nhất là dọn cả nhà trong một ngày cuối tuần. Đồ được lôi hết ra sàn, tới chiều thì kiệt sức, tối phải nhét lại vào tủ cho có chỗ ngủ, và cảm giác thất bại đó làm mình ngại bắt đầu lại suốt mấy tháng.
Cách bền hơn là chọn nhịp nhỏ mà đều. Mỗi ngày một ngăn kéo, hoặc mỗi cuối tuần một góc. Bạn làm xong trọn vẹn một chỗ nhỏ, nhìn thấy kết quả, rồi dừng khi còn sức. Cảm giác làm xong một việc nhỏ sẽ là động lực cho lần sau.
Nên bắt đầu ở chỗ ít cảm xúc nhất, như kệ giày, tủ đồ khô, ngăn kéo bàn làm việc. Đồ kỷ niệm, ảnh cũ, đồ của người thân thì để sau cùng, khi tay đã quen việc quyết định giữ hay bỏ. Bắt đầu bằng thùng thư cũ là con đường ngắn nhất dẫn tới bỏ cuộc.
Nếu sống cùng người khác, hãy bắt đầu từ đồ của chính mình. Không gì làm người thân phản đối nhanh bằng việc thấy đồ của họ bị đem đi trong lúc họ vắng nhà.
Giữ lại những gì là hợp lý?
Một cách đơn giản là chia đồ thành ba nhóm. Nhóm thứ nhất là thứ dùng thường xuyên, mỗi tuần hay mỗi tháng. Nhóm thứ hai là thứ dùng theo mùa hay theo dịp, như áo ấm, đồ cúng ngày rằm, vali. Nhóm thứ ba là thứ mình thương, dù không dùng tới, như lá thư tay hay chiếc đồng hồ của ông.
Hai nhóm đầu nên giữ, chỉ cần bớt những món trùng lặp. Ba cái kéo, bảy cái muôi, mười hai cái áo phông in chữ của các sự kiện thì giữ lại phần mình thật sự dùng. Nhóm thứ ba nên giữ, nhưng có giới hạn chỗ, ví dụ một chiếc hộp đẹp.
Phần còn lại là những thứ không dùng, không thương, chỉ giữ vì tiếc hay vì ngại. Đó là phần nên ra đi. Không cần vội, nhưng cũng đừng tự dối mình rằng một ngày nào đó sẽ dùng tới, khi món đó đã nằm im ba năm.
Có một mẹo nhỏ: với món còn phân vân, bạn bỏ vào một thùng, ghi ngày lên nắp, đặt ở góc kho. Sau vài tháng mà không phải mở thùng ra lần nào, bạn đã có câu trả lời.
Dọn nhà rồi lòng có nhẹ hơn thật không?
Nhiều người kể rằng sau khi bớt được một phần đồ, họ thấy nhẹ đầu hơn hẳn. Lý do không có gì huyền bí. Mỗi món đồ đều đòi một chút chú ý: lau chùi, sắp xếp, nhớ nó ở đâu, áy náy vì chưa dùng. Bớt đồ là bớt những lời nhắc nhỏ đó.
Nhưng cũng nên thật lòng: dọn nhà không chữa được mọi nỗi buồn. Nếu bạn đang rất mệt hay buồn kéo dài, căn nhà bừa có khi chỉ là dấu hiệu, không phải nguyên nhân. Lúc đó nghỉ ngơi và tìm người nói chuyện, kể cả chuyên gia tâm lý, quan trọng hơn chuyện giữ hay bỏ cái gì.
Điều dọn nhà làm được là cho bạn một góc nhỏ mình kiểm soát được. Một mặt bàn sạch, một ngăn tủ gọn, sáng ra mở là thấy ngay chiếc áo cần mặc. Chuyện nhỏ thôi, nhưng cộng lại thành một ngày dễ thở hơn.
Hôm nay bạn thử chọn một chỗ nhỏ nhất trong nhà, làm trong mười lăm phút, rồi dừng. Đó đã là bước đầu tiên của sống tối giản rồi.
Câu hỏi thường gặp
Sống tối giản có phải bỏ hết đồ đạc không?
Không. Sống tối giản là giữ những thứ mình dùng và thương, bớt những thứ chỉ chiếm chỗ. Mỗi nhà có một mức đủ khác nhau, tuỳ số người, tuổi tác và nếp sống.
Nhà có con nhỏ có sống tối giản được không?
Được, chỉ là mức gọn sẽ khác. Bạn có thể giới hạn chỗ chứa đồ chơi, xoay vòng đồ chơi theo tuần và giữ phòng khách có một khoảng sàn trống cho con chơi.
Mất bao lâu để dọn xong cả nhà theo lối tối giản?
Tuỳ nhà, thường là vài tháng nếu làm đều mỗi tuần một góc. Đừng đặt mục tiêu xong trong một ngày, vì kiệt sức dễ làm bạn bỏ cuộc giữa chừng.
Người thân không ủng hộ thì làm sao?
Bắt đầu từ đồ của mình, không động vào đồ của người khác. Khi họ thấy góc của bạn gọn và dễ sống hơn, nhiều người sẽ tự hỏi cách làm.
Tối giản có giúp tiết kiệm tiền không?
Thường là có, vì khi đã biết mình có gì và cần gì, bạn ít mua trùng và ít mua theo cảm hứng. Nhưng mục đích chính vẫn là sống nhẹ hơn, tiền chỉ là phần thưởng đi kèm.
