Tặng sách mà người nhận thật sự đọc là chọn cuốn hợp với người ấy chứ không phải cuốn mình thích nhất, ưu tiên những cuốn dễ vào, và viết vài dòng đề tặng ở trang đầu nói vì sao mình nghĩ tới họ khi chọn cuốn này. Vài dòng ấy biến một cuốn sách in hàng nghìn bản thành một món quà chỉ của riêng một người.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Một cô sinh viên kể rằng sinh nhật cô bạn thân, cô tặng một cuốn sách dày mà cô rất thích. Nửa năm sau tới nhà bạn chơi, cô thấy cuốn sách vẫn nằm trên kệ, còn nguyên giấy bọc. Cô hơi buồn, và tự hỏi mình đã chọn sai ở đâu.
Chọn sách cho người nhận, không cho mình
Cái bẫy thường gặp nhất khi tặng sách là tặng cuốn mình yêu. Mình thấy hay, mình muốn người khác cũng thấy hay. Nhưng cuốn sách làm mình say mê có khi chạm vào một câu hỏi rất riêng của mình, chưa chắc là câu hỏi của người kia.
Trước khi chọn, hỏi mình: người này thích gì, đang trải qua chuyện gì, hay nói về điều gì khi ngồi với mình. Cô bạn thân của cô sinh viên mê nấu ăn và sắp đi du học. Một cuốn sách về món ăn các nước, hay một tập tản văn về những người sống xa nhà, có lẽ sẽ hợp hơn cuốn tiểu thuyết dày.
Nếu không chắc người nhận thích gì, có thể hỏi khéo người thân của họ, hoặc để ý những gì họ hay chia sẻ.
Một cách khác là tặng theo dịp. Người vừa chuyển nhà mới có thể thích một cuốn về trồng cây ban công. Người vừa nghỉ hưu có thể thích một tập hồi ức nhẹ nhàng. Người vừa có em bé có thể cần một cuốn truyện tranh để đọc cho con. Dịp sống của người nhận là gợi ý rất tốt.
Cũng có thể tặng kèm một tấm phiếu nhỏ cho đổi cuốn khác nếu người nhận đã có hoặc không hợp, nếu hiệu sách cho phép.
Ưu tiên sách dễ vào
Với người ít đọc, một cuốn sách dày, chữ nhỏ, đề tài khó dễ làm họ ngại. Cuốn sách nằm trên kệ không phải vì họ không quý mình, mà vì nó quá nặng để mở ra.
Hãy ưu tiên những cuốn mỏng, chương ngắn, chữ thoáng, có thể đọc từng phần. Một tập truyện ngắn, một tập tản văn, một cuốn sách ảnh có lời. Những cuốn ấy người nhận có thể mở ra đọc vài trang ngay tối hôm nhận quà.
Với trẻ em, chọn sách đúng tuổi, nhiều hình, và tốt nhất là đọc cùng con lần đầu tiên.
Với người lớn tuổi, chọn sách chữ to, nội dung gần với đời sống họ, như chuyện quê, chuyện xưa, cây cối. Một cuốn sách hợp với mắt và với lòng người già là món quà rất chu đáo.
Còn với người hay đọc, mình có thể mạnh dạn hơn, nhưng vẫn nên chọn theo gu của họ.
Vài dòng đề tặng ở trang đầu
Đây là phần làm một cuốn sách thành món quà thật sự. Mở trang đầu, viết vài dòng bằng tay: tặng ai, nhân dịp gì, vì sao mình chọn cuốn này cho họ.
Ví dụ: tặng Mai nhân sinh nhật hai mươi mốt. Đọc cuốn này mình nghĩ ngay tới cậu, vì nhân vật chính cũng hay nấu ăn cho bạn bè lúc buồn như cậu. Mong cậu sang bên đó vẫn nấu được những bữa ăn làm người ta thấy ấm lòng.
Vài dòng như thế khiến người nhận muốn mở sách ra ngay để xem nhân vật kia giống mình thế nào. Nó cũng là lời nhắc rằng có người hiểu mình.
Nếu chữ mình không đẹp, đừng ngại. Chữ tay vụng vẫn ấm hơn một tấm thiệp in sẵn kẹp vào. Nếu ngại viết thẳng lên sách, có thể viết vào một mảnh giấy rời kẹp ở trang đầu, nhưng nhiều người nhận lại thích được viết thẳng vào sách hơn.
Nhiều năm sau, người nhận có thể quên nội dung cuốn sách, nhưng vẫn giữ nó vì những dòng đề tặng ở trang đầu.
Tặng sách cũ, sách đã đọc
Không phải sách tặng nào cũng phải mới. Một cuốn sách mình đã đọc, có vài chỗ mình gạch chân, kèm ghi chú ở lề, tặng cho một người bạn thân, đôi khi quý hơn sách mới.
Người nhận vừa đọc sách, vừa đọc được dấu vết suy nghĩ của mình trên trang giấy. Đó là một cuộc trò chuyện chậm qua cuốn sách.
Có những gia đình có thói quen chuyền sách qua nhiều người, mỗi người đọc xong viết một dòng ở trang cuối rồi tặng người tiếp theo. Cuốn sách đi một vòng quay về với chủ cũ, mang theo cả chục dòng chữ của những người đã đọc nó.
Chỉ cần sách còn sạch, không rách nát, và nói rõ đây là cuốn mình đã đọc và muốn chuyền cho bạn.
Với những người chuộng sách mới, đó là chuyện tuỳ người. Biết người nhận là ai thì sẽ biết nên tặng sách mới hay sách đã qua tay mình.
Đừng đòi người nhận phải đọc
Tặng sách rồi thì để cuốn sách tự làm việc của nó. Đừng hỏi bạn đọc chưa, đọc tới đâu rồi, thấy hay không. Câu hỏi ấy biến món quà thành bài tập.
Có người đọc ngay, có người vài năm sau mới mở ra, đúng lúc họ cần. Cuốn sách tặng không có hạn chót.
Tặng sách cũng là chấp nhận rằng người nhận có thể không thích. Đó không phải lỗi của ai. Thích hay không là quyền của người đọc, còn tình cảm thì vẫn được nhận trọn qua món quà.
Nếu người nhận chủ động kể về cuốn sách, đó là niềm vui. Nếu không, cũng không sao.
Sinh nhật năm sau, cô sinh viên tặng bạn một cuốn mỏng về những món ăn của người đi xa, kèm ba dòng đề tặng. Một tuần sau, bạn cô gửi ảnh một nồi canh nấu theo sách, kèm dòng chữ: nhớ cậu. Cô bảo đó là lần tặng sách thành công nhất của cô.
Câu hỏi thường gặp
Tặng sách cho người không hay đọc có nên không?
Có thể, nếu chọn cuốn mỏng, dễ đọc và gần với sở thích của họ. Kèm lời đề tặng cá nhân sẽ khiến họ muốn mở sách hơn.
Nên viết gì khi đề tặng sách?
Tặng ai, nhân dịp gì, và vì sao bạn nghĩ tới họ khi chọn cuốn này. Vài dòng thật lòng là đủ.
Tặng sách cũ có bất lịch sự không?
Với người thân thiết, một cuốn sách mình đã đọc kèm ghi chú có thể rất ý nghĩa. Sách cần còn sạch đẹp và nên nói rõ là sách mình đã đọc.
Không biết người nhận thích gì thì chọn sách thế nào?
Để ý những gì họ hay nói và chia sẻ, hỏi khéo người thân của họ, hoặc chọn sách nhẹ nhàng dễ hợp nhiều người như tản văn, truyện ngắn.
Có nên hỏi người nhận đã đọc sách chưa?
Không nên hỏi dồn. Để người nhận đọc vào lúc họ muốn. Nếu họ kể, hãy vui cùng; nếu không, cuốn sách vẫn đang chờ đúng lúc của nó.
