Lời chia buồn tốt thường ngắn và thật: mình rất buồn khi nghe tin, mình nhớ một điều cụ thể về người đã mất nếu có, và mình muốn giúp một việc cụ thể. Không cần câu văn hay, càng không cần giải thích nỗi đau của người khác.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Một sáng đầu tuần, cả phòng nhận tin chị trưởng nhóm vừa mất bố. Mọi người nhắn vào nhóm chat những câu giống hệt nhau. Một anh trong phòng cầm tấm thiệp, ngồi nhìn mãi không viết được chữ nào, vì sợ viết sai. Tập này dành cho những lúc như thế.
Vì sao viết lời chia buồn khó đến vậy
Đứng trước mất mát của người khác, ta thường sợ hai điều: sợ nói sai làm người ta đau thêm, và sợ lời mình nhạt nhẽo, vô nghĩa. Vì sợ, nhiều người chọn im lặng, hoặc chép lại một câu phân ưu có sẵn.
Im lặng thì người có tang dễ thấy mình bị bỏ rơi. Câu phân ưu chép sẵn thì đúng phép nhưng lạnh. Ở giữa hai cái đó là một lời ngắn, thật, của riêng mình.
Hãy nhớ rằng không có lời nào làm vơi được nỗi đau mất người thân. Lời chia buồn không có nhiệm vụ ấy. Nó chỉ cần cho người kia biết rằng mình đang nghĩ tới họ, rằng họ không một mình.
Cũng đừng quá lo về việc viết đúng nghi thức. Những câu trang trọng như thành kính phân ưu có chỗ của nó trên vòng hoa, trong sổ tang. Còn lời nhắn riêng thì cứ dùng cách xưng hô quen ngày thường giữa hai người, như vậy mới ra lời của mình.
Biết vậy, áp lực sẽ nhẹ đi. Bạn không cần nói điều hay nhất, chỉ cần nói điều thật nhất.
Ba điều nên có
Điều thứ nhất: nói thẳng là mình rất buồn khi nghe tin. Em rất buồn khi biết tin bác mất. Câu đơn giản ấy đủ để mở lời.
Điều thứ hai, nếu có thể: một kỷ niệm cụ thể. Có khi bạn từng gặp người đã mất, nhớ một câu bác nói, một lần bác ra đón chị ở cổng công ty. Có khi bạn không quen người mất, thì nhắc tới điều chị từng kể: em nhớ chị hay kể bác dạy chị đi xe đạp. Một kỷ niệm thật cho người có tang thấy người thân của họ được nhớ tới.
Điều thứ ba: một đề nghị giúp cụ thể. Đừng chỉ viết có gì cần chị cứ nói, vì người đang rối bời hiếm khi biết cần gì để nói. Hãy viết: tuần này em lo phần việc báo cáo của chị, chị yên tâm ở nhà. Hoặc: tối mai em mang cơm qua cho cả nhà.
Ba điều ấy gói gọn trong vài câu. Người có tang đọc nhanh được, và cảm được sự chân thành.
Những câu nên tránh
Có những câu nói ra với ý tốt nhưng làm người nghe đau thêm. Những câu giải thích như bác đi vậy là nhẹ nhàng rồi, bác thọ vậy là có phúc. Người có tang có thể tự nói câu ấy, nhưng nghe người khác nói thì như bị bảo rằng nỗi buồn của mình là không đáng.
Những câu so sánh như mình hiểu, bố mình mất cũng y vậy. Mỗi mất mát là riêng. Kể chuyện của mình lúc này dễ kéo sự chú ý về phía mình.
Những câu thúc giục như cố gắng vượt qua nhé, đừng buồn nữa. Người có tang được quyền buồn, và cần thời gian, không cần lời khuyên.
Cũng tránh hỏi kỹ về nguyên nhân mất, bệnh tình, những chi tiết đau lòng. Nếu người có tang muốn kể, họ sẽ kể.
Nhắn tin, thiệp hay đến tận nơi
Với đồng nghiệp, bạn bè không quá thân, một tin nhắn riêng hoặc một tấm thiệp là phù hợp. Nhắn riêng thay vì chỉ viết vào nhóm chung, vì tin riêng cho người nhận cảm giác được nghĩ tới riêng.
Thiệp viết tay có trọng lượng hơn tin nhắn, có thể gửi kèm vòng hoa của cơ quan hoặc trao khi tới viếng. Người có tang thường giữ lại những tấm thiệp này, đọc lại sau đám tang khi mọi người đã về hết.
Với người thân thiết, đến tận nơi là quý nhất, kể cả chỉ ngồi im bên cạnh một lúc. Ở mỗi vùng, phong tục tang lễ có khác nhau, nếu không chắc nên hỏi người trong nhà hoặc người lớn tuổi để làm cho đúng.
Khi đến viếng, không cần nói nhiều. Một cái nắm tay, một câu em rất tiếc, rồi ngồi lại một lúc là đủ. Người có tang lúc ấy thường mệt và rối, họ cần sự có mặt hơn lời nói.
Nếu ở xa không về được, một cuộc gọi ngắn hoặc lá thư tay cũng đủ ấm lòng.
Sau đám tang, đừng quên
Phần lớn lời chia buồn dồn vào mấy ngày đầu. Sau đám tang, mọi người trở lại nhịp sống, còn người có tang thì mới bắt đầu thấy rõ khoảng trống. Đó là lúc họ cô đơn nhất.
Một tin nhắn sau vài tuần, chị dạo này ngủ được không, cuối tuần đi ăn với em nhé, có khi quý hơn mọi lời chia buồn ngày đầu. Nhớ ngày giỗ đầu và nhắn một câu cũng là cách cho người ta thấy người thân của họ vẫn được nhớ.
Anh đồng nghiệp ngồi nhìn tấm thiệp mãi, cuối cùng viết: em rất buồn khi biết tin bác mất. Em nhớ có lần bác mang cả túi ổi ra công ty cho cả phòng. Tuần này chị cứ ở nhà, phần báo cáo em lo. Hai tháng sau chị trưởng nhóm kể chị vẫn giữ tấm thiệp ấy.
Lời chia buồn không cần hoàn hảo. Nó chỉ cần đến từ một người thật sự nghĩ tới người kia.
Câu hỏi thường gặp
Chia buồn qua tin nhắn có được không?
Được, nhất là với đồng nghiệp hay bạn ở xa. Nên nhắn riêng thay vì chỉ viết trong nhóm chung, và viết bằng lời của mình thay vì chép câu có sẵn.
Không quen người đã mất thì viết gì?
Nói mình rất buồn khi biết tin, nhắc điều người có tang từng kể về người thân của họ nếu có, và đề nghị giúp một việc cụ thể.
Có nên nói hãy cố gắng vượt qua không?
Nên tránh, vì nghe như thúc giục người ta thôi buồn. Thay vào đó, cho họ biết bạn ở đây và sẵn sàng giúp.
Bao lâu sau đám tang thì nên hỏi thăm lại?
Vài tuần sau là thời điểm tốt, khi mọi người đã trở lại nhịp sống và người có tang bắt đầu thấy trống trải. Nhớ cả ngày giỗ đầu.
Phong tục viếng tang mỗi nơi khác nhau thì làm sao?
Hỏi người trong gia đình hoặc người lớn tuổi ở địa phương. Khi không chắc, giữ thái độ trang nghiêm, giản dị và làm theo hướng dẫn của gia chủ.
