Viết thư cho bố mẹ ở quê không cần văn hay hay chuyện lớn. Bố mẹ muốn biết những chuyện nhỏ của con: ăn gì, ở với ai, hôm nay có gì vui. Hãy kể chuyện nhỏ, hỏi chuyện nhỏ, viết chữ to cho dễ đọc, và gửi đều đều để bố mẹ có cái mà chờ.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình kể lại chuyện của một cậu thợ hồ hai mươi hai tuổi lên thành phố làm công trình. Tuần nào cậu cũng gọi về nhà, nhưng cuộc gọi lần nào cũng vậy: con ăn cơm chưa, con khoẻ không, thôi mẹ cúp máy kẻo tốn tiền. Một lần về quê, cậu thấy mẹ cất một cái hộp đựng mấy tờ giấy cũ, là mấy tấm thiệp cậu viết hồi đi học. Từ đó cậu bắt đầu viết thư.
Vì sao gọi điện vẫn không đủ
Cuộc gọi điện thì nhanh và tiện, nhưng thường ngắn và lặp lại. Bố mẹ lớn tuổi ngại tốn tiền con, ngại làm phiền con đang làm, nên hỏi vài câu quen rồi giục cúp máy. Con thì mệt sau giờ làm, cũng chỉ đáp vài câu.
Cuộc gọi cũng không giữ lại được. Cúp máy rồi, những gì nói qua bay đi. Bố mẹ muốn nhớ lại con kể gì, chỉ còn trông vào trí nhớ đã kém.
Một lá thư thì khác. Nó nằm đó, bố mẹ có thể đọc chậm, đọc cho hàng xóm nghe, đọc lại vào buổi tối. Mẹ của cậu thợ hồ đọc thư con tới mức tờ giấy mềm nhũn ở các nếp gấp.
Có những điều cũng khó nói qua điện thoại hơn là viết. Một câu con thương bố mẹ, nói ra miệng thì ngượng, nhất là với những ông bố ít lời. Viết vào thư thì dễ hơn, và bố mẹ đọc thì có thể lặng lẽ cảm động một mình mà không phải giấu.
Thư không thay được cuộc gọi, nhưng nó lấp vào chỗ mà cuộc gọi bỏ trống.
Kể chuyện nhỏ của mình
Lá thư đầu tiên cậu viết rất ngượng, chỉ ba câu: con khoẻ, công trình đang làm tầng năm, bố mẹ giữ sức khoẻ. Rồi cậu nghĩ lại, mẹ cậu không cần biết công trình làm tầng mấy. Mẹ muốn biết con ở đâu, ăn gì, có ai thương con không.
Thư sau cậu kể: con ở trong lán công trình với sáu anh em, có anh cả quê Thanh Hoá nấu canh rất ngon. Tối qua mưa to, mái lán dột, cả bọn thức dậy lấy xô hứng nước, cười suốt. Con mua được đôi ủng mới, chân hết bị ngứa.
Những chuyện nhỏ ấy làm bố mẹ hình dung được đời sống của con. Họ yên tâm hơn khi thấy con có bạn, có bữa ăn, có tiếng cười, thay vì chỉ một câu con khoẻ mà ai nói cũng được.
Đừng kể quá nhiều chuyện khó khăn làm bố mẹ lo mất ngủ. Nhưng cũng đừng giấu hết. Một chút thật, kèm theo việc mình đang xoay xở ra sao, thường làm bố mẹ tin con hơn.
Hỏi chuyện nhỏ ở nhà
Một lá thư hay không chỉ kể mà còn hỏi. Và hỏi chuyện nhỏ thì bố mẹ thích trả lời hơn chuyện lớn. Thay vì bố mẹ khoẻ không, hãy hỏi: con gà mái mơ đã ấp chưa, cây bưởi trước nhà năm nay sai quả không, bác hàng xóm đã đỡ đau lưng chưa.
Những câu hỏi ấy cho bố mẹ thấy con vẫn nhớ từng góc nhà, từng người trong xóm. Và nó cho bố mẹ cái để kể lại khi con gọi điện, thay vì chỉ hỏi con ăn cơm chưa.
Cậu thợ hồ kể, sau khi cậu hỏi trong thư về đàn vịt, lần gọi điện sau bố cậu kể hẳn mười phút về chuyện đàn vịt đi lạc sang ruộng nhà bên. Đó là cuộc gọi dài nhất của hai bố con trong cả năm.
Có khi mình hỏi chỉ để bố mẹ có cơ hội được kể. Người già cần người nghe hơn cần lời khuyên.
Viết cho mắt người già
Bố mẹ lớn tuổi thường mắt kém. Hãy viết chữ to, rõ, thưa dòng, mực đậm. Đừng viết chữ nghiêng quá hay chữ nhỏ li ti để tiết kiệm giấy.
Câu ngắn, từ ngữ quen thuộc. Tránh những từ mới, từ lóng mà bố mẹ không hiểu. Nếu nhắc tới người lạ, thêm một câu giới thiệu ngắn.
Nếu bố mẹ không đọc được, có thể nhờ em út hay cháu trong nhà đọc to. Khi đó, viết như đang nói, để người đọc hộ đọc lên nghe tự nhiên.
Ghi rõ ngày tháng ở đầu thư. Bố mẹ hay xếp thư theo thứ tự, và đọc lại sau này họ muốn biết con viết lúc nào, mùa nào, sau Tết hay trước Tết.
Có thể gửi kèm một tấm ảnh in ra: con đứng cạnh công trình, con với các anh trong lán. Ảnh in thì bố mẹ cầm được, khoe được, chứ ảnh trong điện thoại thì nhiều cụ không biết mở.
Đều đặn để bố mẹ có cái mà chờ
Không cần viết thường xuyên. Một tháng một lá là đủ. Điều quan trọng là đều. Khi thư tới đều, bố mẹ có cái để chờ, và cái chờ ấy cũng là một niềm vui.
Nếu không tiện gửi bưu điện, có thể gửi qua người quen về quê, hoặc viết rồi chụp ảnh gửi cho một người em có điện thoại, nhờ in ra hoặc đọc cho bố mẹ nghe. Lá thư vẫn mang giọng của mình.
Lần về quê gần nhất, cậu thợ hồ thấy cái hộp của mẹ đã có thêm mười một lá thư mới, xếp theo thứ tự ngày tháng. Mẹ bảo tối nào nhớ con thì mở ra đọc một lá.
Có lẽ bố mẹ bạn cũng có một cái hộp như thế, đang chờ được thêm vào. Viết một lá thư không tốn bao nhiêu, mà với người ở quê, đó có khi là thứ quý nhất trong tháng.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ không biết chữ thì viết thư có ích không?
Có, nếu trong nhà có người đọc giúp. Viết như đang nói để người đọc hộ đọc lên tự nhiên. Ghi âm giọng mình đọc lá thư gửi về cũng là một cách.
Nên viết thư cho bố mẹ bao lâu một lần?
Một tháng một lá là vừa. Đều đặn quan trọng hơn dày đặc, vì bố mẹ sẽ có cái để chờ.
Có nên kể chuyện khó khăn trong thư?
Có thể kể một chút kèm cách mình đang xoay xở, để bố mẹ thấy con thật lòng. Tránh kể những điều làm bố mẹ lo mà không giúp được gì.
Gửi ảnh in kèm thư có cần thiết không?
Không bắt buộc nhưng rất nên. Người lớn tuổi thường thích cầm ảnh trên tay, khoe với hàng xóm, hơn là xem trên điện thoại.
Viết thư rồi có cần gọi điện nữa không?
Có. Thư và điện thoại bổ sung cho nhau: điện thoại để nghe giọng, thư để giữ lại và đọc đi đọc lại.
