Có con đầu lòng, vợ chồng dễ xa nhau vì thiếu ngủ, vì mệt, vì không còn thời gian cho nhau. Cách gần lại là chia ca đêm cho rõ, nói ra nhu cầu của mình thay vì trách móc, giữ vài phút riêng cho hai người mỗi ngày, và biết lúc nào cần nhờ người thân hay bác sĩ giúp.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình kể qua những trang nhật ký tưởng tượng của một người mẹ trẻ trong ba tháng đầu sau sinh. Có thể bạn sẽ thấy mình trong đó, dù bạn là mẹ hay là bố.
Trang tuần thứ hai, khi cả hai cùng kiệt sức
Tuần thứ hai, người mẹ viết: đêm qua con dậy bốn lần. Anh ngủ say, mình thức một mình. Sáng ra anh hỏi đêm qua con ngoan không, mình chỉ muốn khóc.
Đây là trang nhật ký của rất nhiều nhà. Người mẹ mệt vì thức đêm, vì cơ thể chưa hồi phục. Người bố cũng mệt, vì vẫn phải đi làm, vì lo, nhưng cách mệt khác nhau. Mỗi người chỉ thấy cái mệt của mình.
Thiếu ngủ làm ai cũng dễ cáu, dễ hiểu lầm, dễ nói lời khó nghe. Những trận cãi nhau ở giai đoạn này phần lớn không phải vì hai người hết thương nhau, mà vì cả hai đang cạn sức.
Biết điều đó giúp mình bớt nặng lòng. Không phải hôn nhân đang hỏng. Chỉ là cả hai đang đi qua một trong những đoạn đường khó nhất.
Trang tuần thứ ba, chia ca đêm
Tuần thứ ba, người mẹ viết: hôm nay mình nói với anh, không trách, chỉ nói mình cần ngủ. Anh bảo anh tưởng mình muốn tự làm, anh sợ làm sai.
Nhiều ông bố không phải không muốn giúp. Họ không biết giúp gì, sợ làm sai, hoặc thấy vợ làm khéo hơn nên lùi lại. Cần nói rõ và cụ thể.
Hai người có thể chia ca: nửa đêm đầu một người trực, nửa đêm sau người kia. Nếu con bú mẹ, bố có thể đảm nhận việc thay tã, bế con đi lại cho con ợ hơi, rồi đưa con về cho mẹ bú, để mẹ không phải dậy hẳn. Cuối tuần, người đi làm có thể trực trọn một đêm để người kia ngủ bù.
Đừng chấm điểm cách người kia làm. Anh quấn tã hơi lỏng, anh bế con khác cách mình. Không sao. Con vẫn ổn, và người bố cần được tự tin để tiếp tục.
Trang tháng thứ hai, đừng thành hai đồng nghiệp
Tháng thứ hai, người mẹ viết: cả ngày hôm nay mình với anh nói chuyện mười câu, câu nào cũng về sữa, về tã, về lịch tiêm. Mình nhớ anh.
Khi có con, hai vợ chồng rất dễ biến thành hai đồng nghiệp chung ca trực. Ăn ý thì có, nhưng tình cảm bị đẩy xuống cuối danh sách.
Hãy giữ một vài phút mỗi ngày không nói chuyện con. Lúc con ngủ trưa, lúc tối trước khi ngủ. Hỏi nhau một câu như hôm nay anh có mệt không, có chuyện gì vui ở chỗ làm không. Năm phút thôi cũng được.
Một cái nắm tay, một cái ôm khi đi ngang nhau trong bếp, cũng là cách nói rằng hai đứa vẫn là một đôi. Những cử chỉ nhỏ như vậy giữ sợi dây giữa hai người không bị đứt trong những tháng bận rộn nhất.
Trang tháng thứ ba, nói về nhu cầu thay vì trách
Tháng thứ ba, người mẹ viết: hôm nay mình suýt nói anh chẳng làm gì cả. Rồi mình dừng lại, nói em cần anh tắm cho con tối nay để em được nằm nửa tiếng. Anh làm ngay.
Câu trách thì đóng cửa. Câu nói về nhu cầu thì mở cửa. Anh chẳng bao giờ giúp làm người kia tự vệ. Em cần anh làm việc này cho người kia biết đúng chỗ để bước vào.
Người bố cũng cần nói nhu cầu của mình. Có những ông bố thấy mình bị gạt ra ngoài, thấy vợ chỉ còn quan tâm tới con. Nói ra nhẹ nhàng, như anh nhớ những lúc hai đứa ngồi nói chuyện, giúp người mẹ hiểu mà không thấy bị trách.
Hai người cũng nên hỏi nhau mỗi tuần một lần: tuần này em ổn không, anh ổn không, có gì mình cần đổi không. Buổi hỏi han ngắn như vậy giúp không ai phải ôm nỗi mệt một mình.
Khi cần nhờ đến người khác
Có những nỗi mệt không chỉ là mệt. Nếu người mẹ, hoặc cả người bố, buồn kéo dài nhiều ngày, mất hứng thú với mọi thứ, thấy mình không gắn được với con, hay có những ý nghĩ làm hại bản thân, đó là lúc cần gặp bác sĩ ngay. Đây là chuyện sức khoẻ, không phải chuyện yếu đuối.
Người thân cũng có thể đỡ một phần. Bà nội, bà ngoại nấu giúp vài bữa, một người bạn ghé trông con một buổi để mẹ đi ngủ. Nhận giúp đỡ không có nghĩa là mình làm bố mẹ kém.
Nhưng cũng cần giữ ranh giới. Nếu người thân góp ý quá nhiều làm vợ chồng căng thẳng hơn, hai người nên thống nhất với nhau trước, rồi mỗi người nói với gia đình mình.
Trang cuối của tháng thứ ba, người mẹ viết: đêm nay con ngủ được năm tiếng liền. Anh và mình ngồi ăn mì gói lúc mười một giờ đêm, cười như hồi sinh viên. Mình biết rồi mọi chuyện sẽ ổn.
Câu hỏi thường gặp
Vợ chồng hay cãi nhau sau sinh có bình thường không?
Rất thường gặp, vì cả hai thiếu ngủ và chịu nhiều áp lực mới. Điều quan trọng là sau mỗi lần cãi, hai người có làm lành và cùng tìm cách san sẻ việc tốt hơn không.
Chồng không biết giúp gì thì làm sao?
Hãy nói cụ thể việc cần làm, như tắm cho con, giặt đồ, dỗ con ngủ một cữ. Để anh ấy tự làm theo cách của mình, đừng sửa từng chi tiết, để anh tự tin hơn.
Dấu hiệu nào cần đi gặp bác sĩ sau sinh?
Buồn kéo dài, mất hứng thú, lo âu nặng, không ngủ được dù con đã ngủ, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân hay con. Khi thấy những dấu hiệu này, hãy gặp bác sĩ sớm và báo cho người thân.
Người bố có thể bị buồn sau khi có con không?
Có thể. Người bố cũng chịu thiếu ngủ, áp lực tiền bạc và cảm giác bị bỏ rơi. Nếu thấy buồn hay căng thẳng kéo dài, người bố cũng nên tìm người tâm sự hoặc gặp chuyên gia.
Bao lâu thì vợ chồng lấy lại nhịp sống?
Mỗi nhà một khác. Nhiều gia đình thấy dễ thở hơn khi con ngủ đêm dài hơn. Trong lúc chờ, những thói quen nhỏ giữ kết nối giúp hai người không trôi xa nhau.
