Biến sở thích thành nghề có thể rất đẹp, nhưng khi đã thành nghề, sở thích thường đổi vị: có hạn chót, có khách khó tính, có chuyện tiền nong mỗi tháng. Trước khi quyết, hãy bán thử ở quy mô nhỏ để xem mình còn yêu nó khi nó thành việc, và dù đi tới đâu, hãy luôn giữ lại một góc của sở thích cho riêng mình.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này mình kể về một cô gái hai mươi lăm tuổi mê đan móc len từ hồi cấp hai, và năm cô thử biến sở thích ấy thành nghề. Cô là nhân vật hư cấu, gian hàng của cô cũng vậy.
Những cuộn len trong ngăn tủ
Cô học đan móc từ bà ngoại năm mười ba tuổi. Từ đó, ngăn tủ của cô lúc nào cũng có len. Cô móc túi, móc mũ, móc thú bông tặng bạn bè. Những buổi tối mệt mỏi sau giờ làm văn phòng, cầm kim móc lên là cô thấy dịu lại.
Bạn bè khen đẹp, bảo cô sao không bán đi. Rồi có người hỏi mua thật, rồi người quen giới thiệu người quen. Cô bắt đầu nghĩ: hay mình nghỉ việc, làm hẳn đồ len thủ công.
Ý nghĩ ấy hấp dẫn lắm. Được làm điều mình thích cả ngày, được trả tiền cho nó. Còn gì bằng. Nhưng cô cũng sợ. Cô nghe nói nhiều người biến sở thích thành nghề rồi chán luôn sở thích.
Câu hỏi của cô là câu hỏi của rất nhiều người trẻ có một sở thích đủ giỏi: có nên biến nó thành nghề không.
Khi sở thích đổi vị
Điều đầu tiên cần hiểu là sở thích và nghề có một khác biệt lớn: sở thích thì mình làm khi mình muốn, theo cách mình muốn. Nghề thì mình làm khi khách cần, theo cách khách muốn, trong thời hạn khách đặt.
Khi còn là sở thích, cô móc một chiếc túi trong ba tuần cũng được, chọn màu theo ý mình. Khi thành nghề, khách đặt mười chiếc túi cùng màu trong một tuần, có người chê đường móc không đều, có người đòi đổi trả. Cái kim móc từng là thứ giúp cô thư giãn có thể thành thứ khiến cô căng thẳng.
Còn có cả những việc không liên quan tới đan móc: chụp ảnh sản phẩm, trả lời tin nhắn, đóng gói, gửi hàng, tính giá vốn, mua len, giữ sổ sách. Có khi những việc ấy chiếm nhiều thời gian hơn chính việc móc.
Không phải ai cũng chán khi sở thích thành nghề. Có người lại càng yêu hơn vì được giỏi lên mỗi ngày. Nhưng bạn chỉ biết mình thuộc kiểu nào sau khi đã thử.
Bán thử nhỏ trước khi bỏ việc
Mình gợi ý cô không nghỉ việc ngay, mà thử bán ở quy mô nhỏ trong vài tháng. Cô mở một trang bán hàng nhỏ, nhận đơn giới hạn mỗi tuần, và thuê một gian hàng ở hội chợ thủ công cuối tuần.
Ba tháng ấy cho cô nhiều thông tin quý. Cô biết sản phẩm nào khách thích, giá nào khách chịu trả, mất bao lâu để làm xong một món. Cô tính ra rằng nếu làm toàn thời gian, thu nhập ban đầu sẽ thấp hơn lương văn phòng khá nhiều, và cần thời gian để có khách quen.
Quan trọng hơn, cô quan sát cảm xúc của mình. Có những tối phải móc cho kịp đơn, cô thấy mệt. Nhưng những buổi ngồi ở hội chợ, nhìn khách cầm món đồ mình làm mà mắt sáng lên, cô thấy vui theo một cách mà văn phòng chưa từng cho cô.
Bán thử không tốn nhiều, mà trả lời được câu hỏi lớn nhất: mình có còn yêu việc này khi nó có hạn chót và có khách khó tính không.
Những câu hỏi trước khi quyết
Sau ba tháng thử, mình gợi ý cô tự hỏi vài câu. Mình có còn muốn cầm kim móc vào những tối không có đơn nào không. Nếu câu trả lời là không, có lẽ sở thích đang bị ăn mòn, và cần cân nhắc kỹ.
Mình có chịu được những phần không phải đan móc của nghề không: bán hàng, chăm sóc khách, sổ sách. Hay mình có thể học, hoặc nhờ ai làm những phần ấy.
Thu nhập từ nghề này có đủ để sống không, hoặc sau bao lâu thì đủ. Mình có khoản dự phòng cho quãng chưa đủ không. Nếu không chắc về tiền, hãy hỏi người có chuyên môn về tài chính cá nhân, đừng đoán.
Và có cách nào ở giữa không: làm bán thời gian, giảm giờ ở văn phòng, chỉ nhận một số đơn nhất định. Không phải lúc nào cũng phải chọn giữa giữ nguyên và bỏ hẳn.
Giữ một góc cho riêng mình
Cuối cùng, cô chuyển sang làm văn phòng bán thời gian và dành phần còn lại cho đồ len. Một năm sau, cô có khách quen, có vài cửa hàng nhận hàng ký gửi. Cô vẫn chưa giàu, nhưng sống được, và thấy hài lòng.
Nhưng điều cô giữ kỹ nhất là một góc nhỏ cho riêng mình. Mỗi tuần, cô dành một buổi tối móc một thứ gì đó không phải để bán. Một chiếc khăn cho mẹ, một con thú bông cho đứa cháu, hay một mẫu mới chỉ vì tò mò. Buổi tối ấy không có hạn chót, không có khách.
Cô bảo đó là cách cô giữ cho sở thích còn là sở thích, dù phần lớn thời gian nó đã thành nghề. Nhờ góc nhỏ ấy, cô chưa từng chán len.
Nếu bạn đang có một sở thích và muốn biến nó thành nghề, hãy thử nhỏ, hỏi kỹ, và nhớ chừa lại một góc. Nghề có thể nuôi bạn, nhưng góc nhỏ ấy mới là thứ giữ cho bạn còn yêu nghề.
Câu hỏi thường gặp
Biến sở thích thành nghề có làm mất niềm vui không?
Có thể, vì khi thành nghề, bạn phải làm theo yêu cầu của khách, có hạn chót và nhiều việc phụ như bán hàng, sổ sách. Nhưng cũng có người càng yêu hơn khi được giỏi lên. Bán thử nhỏ sẽ cho bạn biết mình thuộc kiểu nào.
Làm sao thử kinh doanh từ sở thích mà ít rủi ro?
Giữ công việc chính, bán thử với số lượng nhỏ qua trang bán hàng hoặc hội chợ, giới hạn đơn mỗi tuần. Ghi chép thời gian làm, chi phí và cảm xúc của mình trong vài tháng trước khi quyết định.
Cần chuẩn bị gì trước khi làm sở thích toàn thời gian?
Hiểu rõ thu nhập thực tế, có khoản dự phòng cho những tháng đầu, có kế hoạch bán hàng và chăm sóc khách, và sẵn sàng làm cả những việc không phải sở thích. Nên tìm hiểu cả các thủ tục kinh doanh liên quan.
Có cách nào ở giữa giữa giữ việc và bỏ việc?
Có, như chuyển sang làm bán thời gian, giảm giờ làm, hoặc chỉ nhận một số lượng đơn nhất định. Cách ở giữa giúp bạn phát triển nghề mới mà vẫn có thu nhập ổn định.
Làm sao giữ niềm vui khi sở thích đã thành nghề?
Dành riêng một khoảng thời gian đều đặn để làm sở thích không vì tiền, không có khách, không có hạn chót. Góc nhỏ ấy giúp bạn nhớ vì sao mình yêu việc này từ đầu.
