Trước khi ký bất cứ giấy tờ nào, hãy đọc chậm những phần quan trọng, hỏi lại chỗ chưa hiểu, kiểm tra con số và ngày tháng, không ký vào chỗ còn để trống, và giữ một bản cho mình. Vài phút chậm lại hôm nay có thể tránh được nhiều tháng, nhiều năm rắc rối sau này.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Một anh mua chiếc điện thoại trả góp, nhân viên đưa xấp giấy, chỉ từng chỗ: anh ký đây, ký đây, ký đây nữa. Phía sau còn mấy người đang chờ, anh ký nhanh cho xong. Vài tháng sau, anh mới biết mình đã đồng ý mua kèm một gói bảo hiểm và một mức phí mà anh không hề hỏi tới. Chữ ký đó là của anh. Tập này về những phút trước khi đặt bút.
Vì sao mình hay ký vội?
Áp lực thời gian là lý do lớn nhất. Người khác đang chờ, nhân viên đang giục, mình thấy ngại khi bắt mọi người đợi để đọc từng dòng.
Giấy tờ thường dài, chữ nhỏ, câu chữ khô và khó hiểu. Đọc vài dòng là mỏi, mình tự nhủ chắc cũng như mọi hợp đồng khác.
Mình cũng tin người đưa giấy. Họ nói đây chỉ là thủ tục, ai cũng ký thế. Phần lớn họ nói thật, nhưng thủ tục đó vẫn ràng buộc mình bằng chữ ký của mình.
Nhận ra những áp lực này giúp mình cho phép bản thân chậm lại. Đọc kỹ không phải là thiếu tin tưởng hay làm khó người khác, mà là trách nhiệm với chính chữ ký của mình.
Đọc những phần quan trọng nhất
Không phải lúc nào cũng đọc hết được từng chữ, nhưng có những phần nhất định phải đọc. Tên các bên và thông tin của mình có đúng không. Mình đồng ý làm gì, bên kia đồng ý làm gì.
Con số: giá tiền, phí, lãi, tiền phạt, tiền cọc, tổng số tiền phải trả. Ngày tháng: bắt đầu khi nào, kết thúc khi nào, hạn thanh toán, thời hạn thông báo nếu muốn chấm dứt.
Những phần về trường hợp xấu: nếu mình trả chậm thì sao, nếu muốn huỷ thì sao, nếu có tranh chấp thì giải quyết thế nào. Đây là những phần ít người đọc nhất mà lại quan trọng nhất.
Những chỗ đánh dấu, ô đã tích sẵn, dòng chữ nhỏ ở cuối trang. Rất nhiều điều mình không mong muốn nằm ở những ô tích sẵn mà mình không để ý.
Hỏi lại chỗ chưa hiểu, xin mang về đọc
Gặp chỗ không hiểu, hỏi ngay. Điều này nghĩa là gì, trường hợp này thì mình phải trả bao nhiêu. Người đưa giấy có trách nhiệm giải thích. Nếu họ né tránh, nói mơ hồ, đó là tín hiệu nên cẩn thận.
Với giấy tờ quan trọng như hợp đồng thuê nhà, vay tiền, mua bán tài sản, hợp đồng lao động, hãy xin mang về đọc trước một hai ngày. Bên làm ăn đàng hoàng thường đồng ý. Ai ép ký ngay tại chỗ với lý do ưu đãi chỉ hôm nay, càng nên chậm lại.
Nhờ một người tin cậy đọc cùng, nhất là người đã có kinh nghiệm với loại giấy tờ đó. Hai người đọc thì ít sót hơn một người.
Với hợp đồng giá trị lớn hoặc phức tạp, nên hỏi ý kiến người có chuyên môn pháp lý như luật sư hoặc công chứng viên. Một khoản phí tư vấn nhỏ có thể tránh được thiệt hại lớn.
Không ký chỗ trống, không ký khi chưa đủ
Không bao giờ ký vào giấy tờ còn để trống những chỗ quan trọng như số tiền, ngày tháng, tên người nhận. Chỗ trống đó có thể được điền sau bằng bất cứ thứ gì.
Nếu có chỗ không áp dụng, gạch chéo để không ai điền thêm được. Nếu có sửa chữa trên giấy, cả hai bên nên ký xác nhận bên cạnh chỗ sửa.
Với hợp đồng nhiều trang, có nơi yêu cầu ký nháy từng trang. Ký nháy giúp đảm bảo không ai thay trang giữa chừng.
Không ký những giấy tờ mình không biết nội dung, kể cả khi người nhờ là người quen, kể cả khi họ nói chỉ là ký giúp. Ký bảo lãnh cho người khác vay tiền, chẳng hạn, có thể khiến mình phải trả nợ thay.
Giữ một bản cho mình
Sau khi ký, luôn giữ một bản cho mình: bản gốc nếu có nhiều bản, bản sao hoặc ảnh chụp nếu không. Nhiều người ký xong rồi để bên kia giữ hết, tới khi có chuyện mới thấy mình không có gì trong tay.
Cất bản đó ở chỗ giữ giấy tờ quan trọng trong nhà, ghi chú vào danh mục. Chụp ảnh lưu thêm một bản an toàn.
Ghi vào lịch những mốc quan trọng trong hợp đồng: ngày gia hạn, ngày phải báo trước nếu muốn chấm dứt, ngày thanh toán. Nhiều hợp đồng tự gia hạn nếu mình không báo đúng hạn.
Và nếu đã lỡ ký vội rồi mới thấy bất lợi, đừng im lặng. Hỏi lại bên kia, tìm hiểu quyền của mình, nhờ tư vấn nếu cần. Có những trường hợp vẫn có cách giải quyết, nếu mình hành động sớm.
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên giục ký nhanh thì nên làm gì?
Bình tĩnh nói mình cần đọc một chút, hoặc xin mang về đọc. Nếu bị ép ký ngay với lý do ưu đãi sắp hết, càng nên cẩn thận, vì quyết định vội thường là quyết định tốn kém.
Ký hợp đồng điện tử có cần đọc kỹ như giấy không?
Có, thậm chí càng cần, vì bấm đồng ý trên màn hình rất nhanh. Hãy mở đọc các điều khoản chính, đặc biệt là phí, thời hạn và cách huỷ.
Ký bảo lãnh cho người thân vay tiền có rủi ro gì?
Người bảo lãnh có thể phải chịu trách nhiệm trả nợ nếu người vay không trả. Trước khi ký, hãy hiểu rõ nghĩa vụ của mình và hỏi người có chuyên môn pháp lý.
Người lớn tuổi trong nhà hay bị nhờ ký giấy thì nên dặn gì?
Dặn ông bà không ký bất cứ giấy gì khi chưa hỏi con cháu, kể cả khi người nhờ có vẻ đáng tin. Nhiều vụ lừa đảo nhắm vào người lớn tuổi qua những tờ giấy được nói là chỉ để xác nhận.
Có cần công chứng mọi hợp đồng không?
Không phải hợp đồng nào cũng bắt buộc công chứng. Một số loại giao dịch theo quy định phải công chứng hoặc chứng thực. Hãy hỏi tổ chức công chứng hoặc người có chuyên môn để biết với trường hợp của mình.
