Ở nhờ nhà người quen vài ngày, muốn làm khách cho khéo thì nói rõ ngày đến ngày đi từ trước, hỏi nếp sinh hoạt của nhà, giữ gọn chỗ mình ở, góp một tay vào việc nhà, và cảm ơn bằng một việc cụ thể trước khi về. Làm khách khéo là để chủ nhà thấy nhà mình có thêm người mà không thêm việc.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Một cậu học sinh lớp mười hai lên thành phố thi, ở nhờ nhà bác ruột năm ngày. Ở nhà cậu quen ngủ dậy muộn, tắm lâu, để quần áo đâu thì để. Tới ngày thứ ba, cậu để ý bác gái hay thở dài mỗi lần vào nhà tắm. Không ai nói gì, nhưng cậu biết có điều gì đó không ổn. Tập này dành cho cậu, và cho bất kỳ ai từng mang ba lô tới gõ cửa nhà người quen.
Trước khi đến: hỏi và nói rõ
Hỏi trước, không tự báo đến. Nhà bác có tiện cho cháu ở nhờ mấy hôm không ạ. Câu hỏi cho chủ nhà quyền nói không. Nhà nào cũng có lúc bận, có người ốm, có khách khác, và họ sẽ quý mình hơn khi được hỏi.
Nói rõ ngày đến, ngày đi, mục đích. Cháu lên thi từ thứ hai tới thứ sáu, sáng thứ bảy cháu về. Biết rõ, chủ nhà sắp xếp được chỗ ngủ, đồ ăn, lịch của họ.
Nếu có thay đổi, báo sớm. Đến muộn một ngày, ở thêm một ngày, đều nên hỏi lại. Đừng để chủ nhà phải đoán khi nào khách về.
Hỏi xem nhà có cần mình mang gì không. Có nhà thiếu chăn, có nhà chật cần mình mang túi ngủ. Chủ động hỏi những điều nhỏ này cho thấy mình chu đáo.
Nếu là bố mẹ nhờ giúp cho con ở nhờ, như cậu học sinh trong chuyện đầu tập, thì bố mẹ nên gọi điện trực tiếp cho chủ nhà, đừng để con tự hỏi. Người lớn nói với người lớn thì rõ ràng hơn, và chủ nhà cũng dễ nói thật nếu có gì bất tiện. Trước khi con đi, ngồi dặn con vài điều về nếp làm khách, vì ở tuổi đó, nhiều em chưa từng ngủ ở nhà ai ngoài nhà mình.
Hỏi nếp nhà và sống theo nếp đó
Mỗi nhà một nếp. Mấy giờ ăn cơm, mấy giờ đi ngủ, tắm giờ nào để không trùng người đi làm, khoá cửa thế nào, có được nấu riêng không. Hỏi ngay ngày đầu, nhẹ nhàng: ở nhà bác mọi người hay dậy mấy giờ ạ, để cháu khỏi làm ồn.
Sống theo nếp chủ nhà, kể cả khi khác thói quen của mình. Dậy sớm hơn một chút, tắm nhanh hơn một chút, nói nhỏ hơn một chút vào buổi tối.
Để ý những điều không ai nói. Nhà có người già thì giữ yên tĩnh buổi trưa. Nhà có bàn thờ thì không để đồ lên khu vực đó. Nhà có trẻ nhỏ thì cất đồ của mình cao, xa tầm tay trẻ.
Nếu đi về muộn, báo trước và hỏi cách mở cửa, đừng để chủ nhà phải thức chờ. Nếu ăn ngoài, báo để chủ nhà khỏi nấu phần mình.
Giữ gọn chỗ mình ở
Chỗ ngủ của khách thường là phòng khách, phòng của con cái được nhường, hay một góc nhà. Mỗi sáng, gấp chăn, xếp gối, dọn đồ của mình gọn vào một góc. Đừng để vali mở tung giữa lối đi.
Nhà tắm dùng xong lau qua, nhặt tóc, treo khăn của mình riêng. Đồ dùng cá nhân như bàn chải, khăn mặt, dầu gội nên tự mang theo.
Không tự ý dùng đồ riêng của chủ nhà: máy tính, quần áo, mỹ phẩm, đồ trong tủ lạnh. Muốn dùng gì thì hỏi.
Ngày về, dọn chỗ ngủ sạch sẽ như lúc đến, gấp chăn màn, hỏi xem có cần tháo vỏ gối mang đi giặt không. Rời đi mà chỗ mình ở gọn gàng là lời cảm ơn không cần nói.
Góp một tay vào việc nhà
Làm khách không có nghĩa là chỉ ngồi chờ ăn. Sau bữa cơm, đứng dậy dọn bát, xin rửa bát. Chủ nhà có thể từ chối, nhưng lời đề nghị luôn được ghi nhận.
Đi chợ cùng, xách đồ giúp, trông trẻ một lúc, phơi quần áo. Những việc nhỏ đó làm chủ nhà thấy có khách cũng là có thêm người giúp.
Nếu ở nhiều ngày, có thể góp một ít tiền chợ hoặc đi chợ mua thức ăn một buổi. Tuỳ mối quan hệ và nếp của từng nhà, có nhà nhận, có nhà không. Một bữa cơm mình nấu đãi cả nhà cũng là cách góp rất tình cảm.
Nhưng đừng giành việc quá mức đến mức chủ nhà thấy khó xử. Hỏi trước, làm theo cách nhà họ làm, đừng sắp xếp lại bếp nhà người ta theo ý mình.
Cảm ơn cho đúng trước khi về
Trước khi về, cảm ơn bằng lời, cụ thể: cháu cảm ơn hai bác mấy hôm nay đã lo cho cháu, cơm bác nấu ngon quá, cháu ngủ ngon nên thi cũng đỡ run.
Một món quà nhỏ cũng là cách cảm ơn: đặc sản quê mình mang lên, hoặc một món mua ở chợ gần nhà chủ. Không cần đắt, quan trọng là có lòng.
Về tới nhà, nhắn tin báo đã về an toàn. Một tin nhắn nhỏ cho chủ nhà yên tâm, và cho thấy mình còn nhớ tới họ.
Sau này, khi họ hoặc con cháu họ cần, hãy sẵn lòng đáp lại. Ở nhờ là một món nợ tình cảm đẹp, trả bằng sự quan tâm qua nhiều năm, không phải bằng tiền.
Câu hỏi thường gặp
Ở nhờ nhà người quen bao lâu là hợp lý?
Tuỳ mối quan hệ và hoàn cảnh nhà chủ. Vài ngày cho một việc cụ thể như đi thi, đi khám thường không sao. Nếu cần ở lâu hơn, hãy bàn rõ với chủ nhà và cân nhắc tìm chỗ ở riêng.
Có nên trả tiền khi ở nhờ nhà họ hàng?
Nhiều nhà họ hàng sẽ không nhận tiền. Bạn có thể góp bằng cách đi chợ, mua quà, nấu một bữa, hoặc giúp việc nhà. Nếu ở lâu, nên chủ động đề nghị chia sẻ chi phí.
Chủ nhà có nếp sống khác mình nhiều thì sao?
Hãy cố gắng thích nghi trong thời gian ngắn ở nhờ. Nếu có điều thật sự khó, như giờ giấc ảnh hưởng tới việc học thi, nói chuyện nhẹ nhàng để tìm cách cả hai cùng thoải mái.
Có nên dẫn bạn về nhà người mình đang ở nhờ?
Không nên, trừ khi đã hỏi và được chủ nhà đồng ý. Nhà người ta không phải chỗ mình tiếp khách.
Làm sao biết chủ nhà có thấy phiền không?
Để ý những dấu hiệu nhỏ như thở dài, im lặng hơn bình thường, hay nhắc khéo. Nếu không chắc, hỏi thẳng cháu có làm gì phiền bác không ạ, để bác nhắc cháu.
