Dọn nhà đón Tết sẽ không làm bạn kiệt sức nếu bắt đầu sớm, từ khoảng một tháng trước Tết, chia nhà thành từng khu cho từng tuần, bớt đồ trước rồi mới lau chùi, chia việc cho mọi người trong nhà, và để dành những ngày cuối năm cho việc nhẹ như cắm hoa, bày mâm ngũ quả. Tết là để nghỉ, không phải để ngã bệnh vì dọn.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Dọn nhà cuối năm là nếp quen của nhiều gia đình Việt, như một cách tiễn những điều cũ và đón điều mới. Nhưng ở nhiều nhà, nó cũng thành hai ngày mệt nhất năm, ai cũng cáu, và tới mùng một thì chỉ muốn ngủ. Tập này mình nói cách giữ được nếp đẹp đó mà không mệt rã người.
Vì sao dọn Tết hay thành cuộc chạy nước rút?
Cuối năm là lúc ai cũng bận: công việc phải xong trước kỳ nghỉ, sổ sách phải khép, quà cáp phải chuẩn bị. Việc dọn nhà bị đẩy dần về cuối, tới hai mươi bảy, hai mươi tám Tết mới bắt đầu.
Lúc đó, cả căn nhà dồn vào hai ngày. Lau cửa, giặt rèm, dọn kho, chùi bàn thờ, rửa bát đĩa ngày Tết, đi chợ. Người làm nhiều nhất thường là người mẹ, người vợ, và họ đón năm mới với đôi tay mỏi nhừ.
Một gia đình ba người kể rằng năm nào họ cũng cãi nhau vào ngày hai mươi tám Tết, vì việc nhiều mà ai cũng mệt. Chồng trách vợ cầu toàn, vợ trách chồng không phụ. Năm đó họ quyết định làm khác, và lần đầu tiên đón giao thừa mà cả nhà còn sức ngồi trò chuyện.
Dọn Tết không cần phải là chạy nước rút. Nó có thể là một nhịp đi bộ đều trong cả tháng.
Cũng nên nói thật với nhau về chuẩn sạch. Có người muốn mọi ngóc ngách sáng bóng, có người thấy gọn gàng là đủ. Khi hai chuẩn khác nhau mà không ai nói ra, người chuẩn cao sẽ ôm hết việc và thấy uất ức, người chuẩn thấp thì không hiểu vì sao bị trách. Thống nhất trước một mức vừa phải cho cả nhà sẽ bớt được rất nhiều căng thẳng.
Bắt đầu sớm và chia khu theo tuần
Khoảng một tháng trước Tết, ngồi lại với cả nhà, liệt kê những khu cần dọn: phòng khách, bếp, phòng ngủ, nhà tắm, ban công, kho, bàn thờ. Rồi chia ra cho bốn tuần, mỗi tuần một hai khu.
Những việc nặng như dọn kho, giặt chăn rèm, lau trần, sơn sửa nên làm ở tuần đầu, khi còn thời gian và sức. Những việc nhẹ như lau bụi, xếp lại tủ để những tuần sau.
Mỗi tuần chỉ cần một buổi cuối tuần cho khu đã định. Xong khu nào là xong khu đó, giữ cho nó gọn tới Tết bằng mười phút mỗi tối.
Gia đình kể trên dán tờ lịch dọn nhà lên cửa tủ lạnh, gạch dần từng khu. Đứa con nhỏ được giao việc gạch, và bé rất thích thấy danh sách ngắn lại mỗi tuần.
Bớt đồ trước, lau chùi sau
Một sai lầm hay gặp là lau chùi những thứ lẽ ra nên bỏ. Lau một tủ đầy bát đĩa sứt, giặt rèm đã bạc màu, chùi từng món đồ trang trí không còn thích. Công sức đổ vào những thứ không đáng.
Trước khi lau một khu, hãy bớt đồ ở khu đó. Những gì không dùng, không thương, cho đi hoặc bỏ. Khu ít đồ thì lau nhanh hơn rất nhiều, và kết quả cũng đẹp hơn.
Tết cũng là dịp tốt để cho đi, vì nhiều người, nhiều nơi cần đồ dùng đón năm mới. Quần áo còn tốt, chăn màn, nồi niêu, có thể chuyền cho người cần trước Tết.
Ông bà mình có tục dọn nhà cuối năm để tiễn cái cũ đi. Bớt đồ chính là tinh thần sâu nhất của tục đó, không chỉ là lau bụi cho sạch.
Chia việc cho cả nhà
Dọn Tết không phải việc của một người. Chia việc theo sức và theo sở thích. Người khoẻ nhận việc nặng, leo cao. Người cẩn thận nhận việc lau bàn thờ, rửa đồ sứ. Trẻ con nhận việc vừa sức như lau bàn thấp, xếp dép, dọn đồ chơi của mình.
Viết rõ ai làm việc gì, khi nào xong. Mơ hồ là nguồn gốc của cãi nhau: ai cũng nghĩ mình làm nhiều hơn người kia. Khi việc được viết ra, mọi người nhìn thấy phần của nhau.
Nếu nhà có điều kiện, có thể thuê người dọn một số việc nặng như lau kính cao, giặt sofa. Đó không phải là lười, đó là chọn dành sức cho những việc mình muốn làm cùng gia đình.
Bật nhạc xuân, nấu một nồi chè, vừa dọn vừa trò chuyện. Dọn nhà có thể là một phần của niềm vui đón Tết, nếu không ai bị bỏ lại một mình với đống việc.
Để những ngày cuối năm cho việc nhẹ
Nếu đã dọn đều từ một tháng trước, những ngày cuối năm sẽ chỉ còn việc nhẹ: lau bụi lượt cuối, cắm hoa, bày mâm ngũ quả, chuẩn bị đồ cúng, đón người thân. Đó là những việc có không khí Tết nhất.
Đừng tự đặt thêm việc mới vào những ngày cuối. Nếu có góc nào chưa kịp dọn, cứ để đó, dọn sau Tết cũng được. Một góc kho chưa gọn không làm Tết kém vui, nhưng một người kiệt sức thì có.
Chừa ra ít nhất một buổi chiều cuối năm để nghỉ thật sự. Ngồi uống trà, nhìn lại căn nhà đã gọn, nghĩ về một năm đã qua.
Một căn nhà gọn đón Tết là món quà đẹp. Nhưng những người trong nhà còn đủ sức để cười với nhau đêm giao thừa mới là điều quý nhất.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu dọn nhà đón Tết từ khi nào?
Khoảng một tháng trước Tết là hợp lý, chia các khu ra từng tuần, việc nặng làm trước, việc nhẹ để sau.
Dọn nhà cuối năm nên bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu từ những việc nặng như dọn kho, giặt chăn rèm vào tuần đầu. Ở mỗi khu, bớt đồ trước rồi mới lau chùi.
Làm sao chia việc dọn Tết cho cả nhà?
Liệt kê việc, chia theo sức và sở thích, ghi rõ ai làm gì và khi nào xong. Trẻ con nhận việc vừa sức như lau bàn thấp, xếp dép.
Có cần dọn sạch mọi góc trước Tết không?
Không cần. Góc nào chưa kịp thì để sau Tết, những ngày cuối năm nên dành cho việc nhẹ và nghỉ ngơi.
Có nên thuê người dọn nhà dịp Tết?
Nếu có điều kiện, thuê người cho việc nặng như lau kính cao hay giặt sofa là hợp lý, giúp cả nhà còn sức cho những việc đón Tết khác.
