Rất nhiều đồ đi vào nhà mà mình không hề chọn: túi ni lông, hộp đựng đồ ăn mang về, hộp quà, tờ rơi, hàng tặng kèm, đồ mẫu thử, móc treo quần áo của tiệm. Cách bớt hiệu quả nhất là từ chối ngay ở cửa, mang theo túi và hộp riêng, và xử lý luôn trong ngày những thứ đã lỡ vào, trước khi chúng tìm được một góc để nằm lại.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Thử nhớ lại một ngày bình thường: đi chợ về với năm cái túi, gọi cơm trưa kèm hộp xốp và thìa nhựa, mua chai dầu gội được tặng thêm một túi đựng mỹ phẩm, về tới cửa thấy hai tờ rơi. Tập này mình nói về những vị khách không mời đó.
Những vị khách không mời của căn nhà
Khi nghĩ về đồ đạc trong nhà, mình thường nghĩ tới những thứ mình mua. Nhưng một phần không nhỏ là những thứ đi kèm: bao bì, quà tặng của cửa hàng, đồ mẫu, đồ khuyến mãi. Chúng vào nhà mà không cần mình quyết định gì cả.
Vì không phải tự chọn, mình cũng ít khi nghĩ tới chuyện bỏ chúng. Túi ni lông được gấp lại phòng khi dùng. Hộp nhựa rửa sạch để dành. Chiếc cốc in tên thương hiệu được cất vào tủ. Cứ như vậy, tủ đầy lên bằng những món mình chưa bao giờ muốn.
Một cô gái mới đi làm kể rằng khi dọn phòng trọ để chuyển chỗ, cô đếm được gần hai mươi cái túi vải tặng kèm, không cái nào cô mua, và cô chỉ dùng hai cái. Số còn lại cô giữ vì thấy bỏ thì phí, cho thì không biết cho ai.
Khó bỏ nhất là đồ miễn phí, vì mình không mất gì để có nó. Nhưng nó vẫn lấy của mình chỗ trong nhà và thời gian sắp xếp.
Từ chối ngay ở cửa là nhẹ nhất
Cách dễ nhất để không phải bỏ một món đồ là đừng để nó vào nhà. Khi người bán đưa túi, nói một câu nhẹ nhàng: em có túi rồi, cảm ơn chị. Khi được tặng mẫu thử mà mình không dùng, cứ cảm ơn và từ chối.
Khi gọi đồ ăn mang về, nhiều nơi cho phép ghi chú không lấy thìa đũa nhựa. Ở nhà đã có bát đũa thì không cần thêm. Một ghi chú nhỏ như vậy mỗi lần gọi sẽ bớt đi cả ngăn kéo thìa nhựa.
Với hàng tặng kèm khi mua sắm, nếu được chọn, hãy chọn không nhận hoặc nhận món mình thật sự dùng. Đừng nhận chỉ vì nó miễn phí. Nhận rồi để đó thì miễn phí cũng thành phí.
Lúc đầu từ chối có thể thấy ngại, sợ người bán nghĩ mình khó tính. Nhưng phần lớn người bán không bận tâm, có khi còn vui vì đỡ được một cái túi.
Mang theo túi và hộp của riêng mình
Từ chối sẽ dễ hơn nhiều khi mình có sẵn thứ thay thế. Một chiếc túi vải gấp gọn để trong cốp xe hay trong ba lô, một hai chiếc hộp có nắp khi đi mua đồ ăn ở hàng quen. Thói quen này có từ thời ông bà mình đi chợ bằng giỏ tre, giờ chỉ là làm lại.
Để túi và hộp ở chỗ mình chắc chắn sẽ cầm theo. Treo túi vải ngay cạnh chìa khoá xe, hoặc để một chiếc thường trực trong cốp. Nếu để trong tủ bếp, gần như chắc chắn sẽ quên.
Khi đi chợ ở hàng quen, mang theo hộp để đựng thịt, cá, đồ chín. Nhiều người bán ở chợ đã quen với việc này và sẵn lòng cho thẳng vào hộp. Vừa bớt túi, vừa đỡ phải rửa túi dính nước.
Không cần hoàn hảo. Có hôm quên túi thì nhận túi, rồi mang túi đó theo cho lần sau. Mỗi lần nhớ được là một lần bớt.
Xử lý trong ngày những gì đã lỡ vào
Dù cố gắng đến đâu, vẫn sẽ có đồ lọt vào nhà. Quy tắc quan trọng là xử lý chúng ngay trong ngày. Tờ rơi đọc lướt rồi bỏ vào thùng giấy tái chế. Hộp xốp rửa sạch, phân loại đúng. Đồ mẫu thử thì dùng ngay trong tuần hoặc cho người cần.
Chỗ nguy hiểm nhất là những góc tạm. Một cái ghế, một góc bàn, một chiếc túi treo sau cửa trở thành nơi chứa đồ chưa quyết định. Đồ để ở góc tạm thường thành đồ để luôn.
Với túi ni lông và túi vải tặng kèm, giữ một số lượng vừa đủ trong một chiếc giỏ, như đã nói ở những tập trước. Phần dư đem đến những nơi thu gom để dùng lại, hoặc cho các hàng quán trong xóm.
Móc treo quần áo của tiệm, hộp giấy đựng giày, túi giấy cứng có quai cũng thuộc nhóm này. Giữ vài cái dùng được, phần còn lại cho đi hoặc bỏ đúng loại.
Đồ miễn phí và lời mời gọi quay lại
Nhiều món tặng kèm có mục đích rõ: nhắc mình về thương hiệu, mời mình quay lại mua. Chiếc cốc in tên, cây bút có logo, túi vải in quảng cáo. Biết vậy, mình sẽ bớt thấy có lỗi khi không giữ chúng.
Với tờ rơi và thư quảng cáo nhét vào nhà, có thể dán một dòng nhỏ ở hộp thư hay cửa: xin không để tờ rơi. Không phải ai cũng tôn trọng, nhưng số lượng sẽ giảm.
Với các chương trình tích điểm đổi quà, hãy cân nhắc trước khi đổi. Món quà đổi được có thật sự cần không, hay chỉ là thêm một món vào nhà vì tiếc điểm.
Mỗi lần nói không với một món đồ miễn phí, bạn đang giữ cho căn nhà của mình một khoảng thoáng. Những khoảng thoáng nhỏ đó cộng lại thành một căn nhà dễ sống.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao từ chối túi ni lông mà không ngại?
Nói nhẹ nhàng em có túi rồi, cảm ơn chị, và cầm sẵn túi riêng trên tay. Phần lớn người bán không bận tâm, có người còn vui vì đỡ túi.
Túi ni lông đã lỡ mang về nên làm gì?
Giữ một số vừa đủ trong một giỏ cố định để dùng lại, phần dư mang đến nơi thu gom hoặc cho hàng quán trong xóm dùng tiếp.
Có nên nhận hàng tặng kèm khi mua sắm?
Chỉ nên nhận nếu đó là món bạn thật sự dùng. Đồ miễn phí nhưng không dùng vẫn chiếm chỗ và thời gian sắp xếp.
Đồ mẫu thử mỹ phẩm nên xử lý thế nào?
Dùng ngay trong tuần hoặc mang theo khi đi xa. Món không hợp thì cho người có nhu cầu thay vì giữ lại trong ngăn kéo.
Làm sao để nhớ mang túi riêng khi đi chợ?
Để túi ở chỗ chắc chắn cầm theo như cốp xe hoặc treo cạnh chìa khoá. Quên một lần thì mang túi nhận được theo cho lần sau.
