Ở ghép êm nhất khi mọi người ngồi lại ngay tuần đầu và thoả thuận bốn chuyện: tiền chung chia thế nào, giờ ngủ và giờ ồn, khách tới chơi ra sao, ai dọn gì khi nào. Nói lúc còn vui thì dễ, đợi có chuyện mới nói thì khó gấp mấy lần.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Ba cô sinh viên năm nhất thuê chung một phòng. Tuần đầu ai cũng ngại, không ai muốn tỏ ra tính toán. Tới tháng thứ hai, hoá đơn điện về cao bất thường, một người hay thức khuya, một người hay dẫn bạn về, một người lặng lẽ dọn hết rồi ấm ức. Tình bạn suýt vỡ vì những chuyện nhỏ lẽ ra nói được từ đầu.
Vì sao nên nói rõ ngay từ đầu?
Khi mới ở chung, ai cũng muốn giữ hoà khí, nên ngại nói chuyện tiền, chuyện giờ giấc. Ta nghĩ cứ sống tự nhiên rồi sẽ ổn. Nhưng mỗi người lớn lên trong một gia đình có nếp khác nhau, và điều tự nhiên với người này lại khó chịu với người kia.
Khi chưa có thoả thuận, mỗi lần khó chịu là một lần phải lựa lời, phải đoán người kia nghĩ gì. Lâu dần, những khó chịu nhỏ tích lại, tới một ngày bùng ra vì một chuyện rất vặt, như cái bát chưa rửa.
Thoả thuận từ đầu không phải là thiếu tin nhau. Nó giống như luật chơi chung, giúp mọi người biết điều gì được mong đợi, và cho ai cũng một chỗ dựa để nhắc nhau mà không thành chuyện cá nhân.
Hãy chọn một buổi tối tuần đầu, khi ai cũng rảnh và vui, mua chút đồ ăn, ngồi lại và nói. Gọi là họp phòng cũng được, miễn không khí nhẹ nhàng.
Chuyện tiền chung: điện, nước, đồ dùng
Tiền phòng thường dễ chia, khó là những khoản thay đổi theo tháng như điện, nước, mạng, gas, đồ dùng chung. Hãy thống nhất cách chia: chia đều, hay ai dùng máy lạnh nhiều hơn thì góp nhiều hơn.
Có một người giữ sổ chi tiêu chung, hoặc dùng một ghi chú chung trên điện thoại mà ai cũng xem được. Mỗi lần ai mua đồ dùng chung như nước rửa bát, giấy vệ sinh, ghi vào. Cuối tháng cộng lại, chia đều.
Thống nhất luôn chuyện đồ ăn. Nấu chung hay nấu riêng. Nếu nấu riêng, đồ trong tủ lạnh của ai người nấy dùng, muốn dùng của bạn thì hỏi trước. Nghe có vẻ chi li, nhưng chính chuyện hộp sữa bị uống mất là ngòi nổ của nhiều cuộc cãi nhau.
Đặt một ngày cố định trong tháng để thanh toán, và mỗi người đóng đúng hạn. Chậm một hai ngày thì báo trước. Tiền bạc minh bạch là nền móng của cả việc ở chung.
Giờ giấc, tiếng ồn và chỗ riêng
Mỗi người một nhịp sống. Người đi làm ca sớm cần ngủ từ mười giờ, người học đêm muốn thức tới một giờ. Hãy nói rõ giờ ngủ của từng người và thống nhất một khung giờ yên lặng.
Trong khung giờ đó, ai còn thức thì dùng đèn bàn thay đèn trần, đeo tai nghe khi xem phim, nói chuyện điện thoại ở hành lang. Những việc nhỏ này giúp người ngủ không phải trằn trọc.
Mỗi người cần một chút chỗ riêng, dù phòng có chật. Một góc giường, một ngăn tủ, một khoảng bàn. Thống nhất rằng không ai tự ý dùng đồ hay đọc giấy tờ của người khác.
Nếu một người cần yên tĩnh một mình, như ôn thi hay có chuyện buồn, nên có cách báo mà không cần giải thích nhiều. Có phòng chọn treo một chiếc khăn ở đầu giường để báo hôm nay mình cần yên, nghe vui nhưng hiệu quả.
Khách tới chơi và lịch dọn dẹp
Khách là chuyện hay gây khó chịu nhất. Thống nhất xem có được dẫn bạn về không, tới mấy giờ, có được ngủ lại không, và có cần báo trước không. Nhiều khu trọ cũng có quy định riêng, hãy hỏi chủ nhà.
Nguyên tắc chung là báo trước cho cả phòng, và khách ở lâu thì hỏi ý mọi người. Phòng là nhà chung, một người vui nhưng hai người khó xử thì không còn là chuyện riêng.
Với dọn dẹp, chia việc cụ thể và xoay vòng. Tuần này người này đổ rác và lau sàn, người kia dọn nhà vệ sinh, tuần sau đổi. Ghi lịch lên một tờ giấy dán sau cửa.
Bát đĩa ai dùng người nấy rửa ngay sau khi ăn, không để qua đêm. Quy tắc nhỏ này giữ cho phòng đỡ mùi, đỡ kiến gián, và đỡ cả những lời than phiền.
Khi có chuyện không vui thì nói thế nào?
Dù thoả thuận kỹ, vẫn sẽ có lúc ai đó quên, ai đó làm phiền người khác. Điều quan trọng là nói sớm, nói riêng, và nói về việc chứ không nói về người.
Thay vì nói bạn lúc nào cũng bừa bộn, hãy nói hôm qua bát để trong bồn tới sáng, mình hơi khó chịu vì có kiến. Câu thứ hai nói về một việc cụ thể, người nghe dễ nhận và dễ sửa.
Nên có một buổi ngồi lại mỗi tháng, mười lăm phút, để xem thoả thuận nào còn hợp, chỗ nào cần sửa. Có buổi định kỳ, mọi người không phải chờ tới lúc bực mới mở miệng.
Nếu đã cố gắng mà vẫn không hợp, chuyển ra ở riêng hay đổi bạn cùng phòng cũng là lựa chọn bình thường. Không phải ai hợp làm bạn cũng hợp ở chung, và biết dừng đúng lúc có khi giữ được tình bạn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên viết thoả thuận ở chung ra giấy?
Viết vài dòng chính và dán ở chỗ ai cũng thấy là cách tốt để không ai quên. Không cần trang trọng như hợp đồng, chỉ cần rõ ràng và mọi người cùng đồng ý.
Ở ghép với bạn thân có dễ hơn với người lạ không?
Không hẳn. Bạn thân dễ nói chuyện nhưng cũng dễ ngại nhắc nhau vì sợ mất lòng. Dù ở với ai, thoả thuận từ đầu vẫn cần thiết.
Bạn cùng phòng không đóng tiền đúng hạn thì sao?
Hãy nhắc riêng, nhẹ nhàng và cụ thể. Nếu kéo dài, cả phòng nên nói chuyện thẳng thắn về cách giải quyết, kể cả việc thay đổi người ở chung.
Chủ trọ có quy định khác với thoả thuận của phòng thì sao?
Quy định của chủ nhà và hợp đồng thuê là điều phải theo trước. Thoả thuận trong phòng chỉ nên bổ sung cho những chuyện quy định không nhắc tới.
Làm sao khi bạn cùng phòng có vẻ đang buồn, thu mình?
Hãy hỏi thăm nhẹ nhàng và để bạn biết mình sẵn lòng nghe. Nếu bạn buồn kéo dài hoặc có dấu hiệu đáng lo, khuyến khích bạn tìm người thân hoặc chuyên gia tâm lý của trường để được hỗ trợ.
