Sống tiếp với hối tiếc không có nghĩa là quên, mà là hiểu rằng hối tiếc đang chỉ cho mình thấy điều mình coi trọng. Từ đó rút ra bài học, sửa những gì còn sửa được, và tập tha cho mình những gì không sửa được nữa, vì con người của ngày hôm qua chỉ biết và chỉ có chừng đó.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Giá mà hồi đó mình học tiếp. Giá mà mình về thăm ông bà nhiều hơn. Giá mà mình không nói câu đó. Ai cũng mang vài chữ giá mà trong lòng. Tập này mình kể về cách mang chúng nhẹ hơn một chút.
Hối tiếc nói gì về mình?
Mình chỉ hối tiếc về những điều quan trọng với mình. Không ai tiếc vì đã không học đàn nếu chưa từng thích âm nhạc. Không ai day dứt vì đã nói nặng một người mà họ không thương. Vì vậy, mỗi nỗi hối tiếc là một tấm bản đồ chỉ ra giá trị của chính mình.
Một người tiếc vì ngày xưa không theo đuổi nghề vẽ có lẽ đang nói với mình rằng sự sáng tạo quan trọng với họ. Một người tiếc vì không ở bên bố lúc ông ốm có lẽ đang nói rằng gia đình là điều họ đặt lên trên hết.
Nhìn như vậy, hối tiếc không chỉ là nỗi đau mà còn là thông tin. Câu hỏi đáng đặt ra không phải là sao mình ngu thế, mà là điều này cho mình biết mình muốn sống thế nào từ giờ trở đi.
Câu hỏi thứ hai mở ra một con đường. Câu hỏi thứ nhất chỉ dẫn vào một vòng luẩn quẩn.
Tiếc việc đã làm và tiếc việc chưa làm
Có hai loại hối tiếc khác nhau. Loại thứ nhất là tiếc những việc mình đã làm: nói lời nặng, chọn sai người, tiêu tiền vào chỗ không đáng. Loại này thường nhói mạnh ngay sau đó, nhưng theo thời gian dịu dần, vì mình thường đã sửa hoặc đã học được gì đó.
Loại thứ hai là tiếc những việc mình đã không làm: không dám nói lời yêu, không thử một con đường mới, không về thăm người thân. Loại này lúc đầu nhẹ, nhưng lại kéo dài và lớn dần theo năm tháng, vì nó không có kết thúc, chỉ có một câu hỏi bỏ ngỏ.
Nhiều người lớn tuổi khi nhìn lại đời mình thường nói về những điều đã không làm nhiều hơn là những điều đã làm sai. Điều này gợi ra một bài học cho hiện tại: khi phân vân giữa làm và không làm một điều mình thật sự muốn, đôi khi nên nghiêng về phía làm.
Tất nhiên đó không phải là lời khuyên làm liều. Chỉ là một lời nhắc rằng nỗi sợ thất bại thường che khuất cái giá của việc không bao giờ thử.
Sửa được thì sửa
Có những hối tiếc vẫn còn đường sửa. Câu nói nặng với một người bạn thì còn lời xin lỗi. Việc học dang dở thì còn lớp học buổi tối. Mối quan hệ nhạt dần với anh chị em thì còn một cuộc gọi.
Nhiều người để hối tiếc kéo dài vì nghĩ đã quá muộn. Muộn để xin lỗi, muộn để học lại, muộn để làm hòa. Nhưng muộn còn hơn không bao giờ, và người kia có khi cũng đang chờ một bước từ phía mình.
Khi sửa, hãy làm một việc cụ thể và nhỏ thay vì một kế hoạch lớn. Gửi một tin nhắn hỏi thăm. Đăng ký một buổi học thử. Đặt lịch về quê vào tháng sau. Việc nhỏ làm được ngay giúp mình thoát khỏi cảm giác bất lực.
Có thể việc sửa không mang lại kết quả như mong muốn. Người kia chưa sẵn sàng làm hòa, việc học lại khó hơn mình nghĩ. Nhưng ít nhất mình đã làm phần của mình, và chính điều đó làm nỗi hối tiếc nhẹ đi.
Không sửa được thì tập tha cho mình
Có những điều không còn đường sửa. Người đã mất, cơ hội đã qua hẳn, thời gian không quay lại. Với những điều này, việc còn lại là tha thứ cho chính mình.
Một cách giúp tha thứ là nhìn lại hoàn cảnh lúc đó bằng con mắt công bằng. Ngày ấy mình bao nhiêu tuổi, biết những gì, đang chịu áp lực gì. Thường mình phán xét bản thân ngày xưa bằng hiểu biết của ngày hôm nay, và điều đó không công bằng.
Thử nói với chính mình như nói với một người bạn đang kể chuyện tương tự. Chắc bạn sẽ không mắng họ ngu ngốc. Bạn sẽ nói lúc đó bạn đã cố hết sức với những gì bạn có. Hãy dành câu nói đó cho chính mình.
Với nỗi tiếc về người đã mất, có người thấy nhẹ lòng khi viết một lá thư cho người ấy, hoặc làm một việc người ấy từng mong. Đó là cách nói lời còn dang dở. Nếu nỗi buồn kéo dài, khiến mình không sinh hoạt bình thường được, hãy tìm tới bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Đừng để hối tiếc chiếm cả hôm nay
Nghĩ về quá khứ để học là có ích. Nghĩ đi nghĩ lại cùng một chuyện cũ mỗi đêm thì không. Nếu thấy mình cứ quay lại một chuyện mà không rút ra thêm được gì, hãy nhẹ nhàng kéo đầu óc về việc đang làm.
Một cách là đặt cho nỗi hối tiếc một câu kết. Viết ra: chuyện đó đã xảy ra, mình đã học được điều này, từ giờ mình sẽ làm điều kia. Rồi khi chuyện cũ quay lại, đọc lại câu kết đó.
Hối tiếc còn có thể thành động lực. Người tiếc vì đã không ở bên bố mẹ lúc trẻ có thể dành thời gian nhiều hơn cho con cái bây giờ. Người tiếc vì không dám thử có thể dám thử ở một việc khác.
Đời ai cũng có những chỗ lỡ. Điều làm nên một cuộc sống đáng sống không phải là không có hối tiếc, mà là biết dùng hối tiếc để sống hôm nay tốt hơn hôm qua.
Câu hỏi thường gặp
Hối tiếc kéo dài nhiều năm có bình thường không?
Có những hối tiếc lớn ở lại rất lâu, nhất là liên quan tới người thân hay những bước ngoặt đời người. Nếu nó khiến mình buồn bã kéo dài, mất ngủ hoặc không thiết làm gì, nên tìm tới bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý.
Làm sao xin lỗi một người sau nhiều năm?
Hãy xin lỗi ngắn gọn, nói rõ điều mình đã làm sai và không kèm lời bào chữa. Chuẩn bị tinh thần rằng người kia có thể chưa đáp lại ngay. Điều quan trọng là mình đã nói ra được lời cần nói.
Có cách nào để sống ít hối tiếc hơn không?
Không có cách tránh hoàn toàn, nhưng sống theo giá trị của mình giúp giảm bớt. Khi quyết định, hãy hỏi điều gì thật sự quan trọng với mình, và dành thời gian cho người mình thương khi còn có thể.
Hối tiếc và tự trách khác nhau thế nào?
Hối tiếc là cảm giác tiếc về một việc, đi kèm mong muốn làm khác đi. Tự trách là quay mũi dùi vào con người mình, cho rằng mình tồi tệ. Hối tiếc có thể dẫn tới thay đổi, còn tự trách thường chỉ làm mình kiệt sức.
Có nên kể với người khác về điều mình hối tiếc?
Kể với một người tin cậy thường giúp nhẹ lòng và nhìn sự việc rõ hơn. Người nghe tốt có thể giúp mình thấy những điều mình đã bỏ qua, như hoàn cảnh lúc đó hay những gì mình đã làm được.
