Nhiều khi người làm mình phiền nhất lại là người đang sợ nhất, chỉ là họ không biết nói ra. Câu chuyện hôm nay được kể dưới dạng mấy trang nhật ký của một cô điều dưỡng trẻ, về bà cụ phòng bốn đêm nào cũng bấm chuông gọi vì những chuyện không đâu. Đây là truyện do Kho Sách Nói viết, bệnh viện và nhân vật đều là hư cấu.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Mình sẽ đọc cho bạn nghe từng trang nhật ký, viết vội trong những phút nghỉ giữa ca đêm, có trang dài, có trang chỉ vài dòng.
Trang thứ nhất: phòng bốn lại bấm chuông
Đêm thứ hai của tuần trực. Khoa vắng, chỉ có mình với chị trưởng ca. Mười một giờ, đèn phòng bốn sáng. Mình chạy tới, bà cụ giường cạnh cửa sổ bảo cái chăn bị lệch. Mình kéo lại chăn, bà gật đầu, nhắm mắt.
Mười hai giờ kém mười lăm, đèn phòng bốn lại sáng. Bà bảo cốc nước để xa quá. Mình nhích cốc nước lại gần hai gang tay. Một giờ sáng, bà hỏi mấy giờ rồi. Hai giờ, bà bảo hình như có tiếng gì ngoài hành lang.
Mình mệt. Phòng bên có bệnh nhân cần theo dõi kỹ hơn, mà cứ phải chạy đi chạy lại vì một cái chăn, một cốc nước. Lúc ba giờ, mình trả lời bà hơi cộc: bà ơi, bà ngủ đi, có gì sáng mai con làm.
Bà không nói gì. Đèn phòng bốn không sáng nữa cho tới sáng. Mình tưởng thế là được yên, nhưng không hiểu sao cứ thấy áy náy.
Trang thứ hai: chị trưởng ca kể chuyện
Hôm nay giao ca, mình than với chị trưởng ca về phòng bốn. Chị cười, bảo hồi mới đi làm chị cũng hay bực như thế. Rồi chị hỏi: em có để ý bà bấm chuông vào giờ nào không.
Mình nghĩ một lúc. Hình như bà không bao giờ bấm buổi sáng, buổi chiều cũng ít. Chỉ khi người nhà về, đèn hành lang tắt bớt, khoa im lặng, thì chuông mới bắt đầu.
Chị bảo: người già nằm viện, ban ngày có con cháu, có bác sĩ đi buồng, có tiếng người. Đêm về, mọi thứ lặng đi, nhiều người sợ mà không dám nói là sợ. Họ tìm một lý do nhỏ để có người tới.
Mình đọc lại hồ sơ bà. Bà ở một mình, con trai làm ăn xa, chỉ có đứa cháu gái tới thăm mỗi chiều rồi về. Mình ghi vào sổ tay: đêm nay thử đến trước khi bà bấm chuông.
Trang thứ ba: đến trước khi chuông kêu
Mười giờ rưỡi, mình vào phòng bốn, chưa đợi chuông. Bà cụ còn thức, mắt nhìn lên trần nhà. Mình kéo ghế ngồi cạnh, hỏi bà ngủ có được không. Bà bảo đêm nằm đây lạ chỗ, cứ nghe tiếng máy kêu ở phòng bên là giật mình.
Mình hỏi thêm vài câu, bà kể. Ở nhà bà quen ngủ cạnh cái đài nhỏ, mở khe khẽ, có tiếng người nói thì mới yên tâm. Từ hôm vào viện, đêm nào cũng im phăng phắc, bà nằm nghe tim mình đập.
Mình nói với bà rằng con trực ở ngay đầu hành lang, cứ khoảng một tiếng con sẽ ghé qua cửa phòng, bà không cần bấm chuông con cũng tới. Bà nhìn mình, rồi gật đầu, nắm tay mình một lúc.
Đêm ấy, mình ghé qua bốn lần. Lần nào bà cũng nằm im, có lần đã ngủ, có lần mở mắt mỉm cười. Chuông phòng bốn không kêu lần nào.
Trang thứ tư: cái đài nhỏ
Chiều nay mình gặp cháu gái bà ở hành lang, kể chuyện cái đài. Cô bé ngạc nhiên lắm, bảo bà chưa bao giờ nói. Hôm sau, cô mang vào một chiếc đài nhỏ chạy pin, dặn bà mở thật nhỏ để không phiền giường bên.
Mình còn hỏi khoa xin đổi cho bà sang giường gần cửa hơn, chỗ nhìn ra được ánh đèn hành lang. Một việc nhỏ xíu, mất có mười phút.
Mấy đêm sau, phòng bốn yên. Thỉnh thoảng bà vẫn bấm chuông, nhưng là khi thật sự cần. Có một đêm mình đi ngang, nghe tiếng đài rì rầm một chương trình kể chuyện, bà ngủ ngon, tay vẫn đặt trên cái đài.
Ngày bà xuất viện, bà nắm tay mình, bảo: cái cô nhỏ này, đêm nào cũng ghé, bà nhớ lắm. Mình cười mà mắt cay. Mình nghĩ tới cái đêm mình nói cộc với bà, và mừng là mình đã kịp sửa.
Trang cuối: điều mình viết lại cho mình
Mình viết trang này để nhớ. Khi một người làm mình phiền đi phiền lại vì những chuyện nhỏ, có thể chuyện nhỏ chỉ là cái cớ. Đằng sau cái chăn lệch, cốc nước xa, là một nỗi sợ không biết gọi tên.
Không phải lúc nào mình cũng đủ sức để hiểu. Có những đêm rất bận, có những người thật sự khó tính. Nhưng nếu thấy một hành vi lặp lại, mình sẽ thử hỏi: người này đang cần gì mà không nói ra được.
Điều này chắc đúng cả ngoài bệnh viện. Đứa con nhỏ cứ đòi mẹ ngồi cạnh lúc đi ngủ, cha mẹ già gọi điện hỏi những chuyện không đâu, người đồng nghiệp mới hỏi đi hỏi lại một việc. Có khi họ chỉ cần biết rằng có người ở gần.
Và cách trả lời nỗi sợ đôi khi không phải là bảo người ta đừng sợ, mà là tới trước khi họ phải gọi. Đêm nay lại trực. Mình sẽ ghé qua từng phòng, sớm hơn một chút.
Câu hỏi thường gặp
Câu chuyện nhật ký đêm trực muốn nói điều gì?
Câu chuyện nói rằng đằng sau những hành vi gây phiền phức lặp lại thường là một nỗi sợ hay một nhu cầu chưa nói ra. Hiểu được nhu cầu ấy thì cách giúp đơn giản hơn mình nghĩ.
Truyện có phải nhật ký thật của một điều dưỡng không?
Không. Đây là truyện ngắn hư cấu do Kho Sách Nói viết dưới dạng nhật ký. Cô điều dưỡng, bà cụ và bệnh viện đều là nhân vật được dựng lên.
Người nhà nên làm gì khi người già nằm viện hay sợ về đêm?
Có thể hỏi điều gì giúp ông bà yên tâm khi ở nhà, như một chiếc đài nhỏ, một chiếc chăn quen, rồi trao đổi với điều dưỡng xem có làm được không. Mọi vấn đề về sức khoẻ và giấc ngủ nên hỏi trực tiếp bác sĩ điều trị.
Làm sao kiên nhẫn với người cứ làm phiền mình nhiều lần?
Thử để ý hành vi đó lặp lại vào lúc nào và trong hoàn cảnh nào, rồi hỏi họ một câu nhẹ nhàng. Khi biết lý do thật, mình thường bớt bực và tìm được cách giúp gọn hơn.
Câu chuyện này hợp với ai?
Hợp với người làm nghề chăm sóc, người đang chăm cha mẹ già, cha mẹ có con nhỏ hay quấy và bất kỳ ai hay mất kiên nhẫn với người thân. Nó nhắc mình nhìn thêm một lớp phía sau hành vi.
