Nếu được viết thư cho chính mình năm mười tám, nhiều người sẽ nói gần như cùng một ý: phần lớn những điều bạn đang lo sẽ không thành vấn đề gì lớn, còn những điều bạn đang coi nhẹ lại là thứ đáng giữ nhất. Lá thư hôm nay viết như vậy, và nó cũng dành cho bạn nếu bạn đang mười tám.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Tập này là một lá thư do một cô gái hai mươi tám tuổi viết cho chính mình mười năm trước, khi cô ngồi trên sàn phòng ngủ cũ đọc lại hộp thư từ thời đi học. Cô là nhân vật hư cấu, còn lá thư thì mình mong ai cũng có thể viết một lần.
Gửi mình năm mười tám
Gửi mình năm mười tám. Hôm nay mình về nhà bố mẹ, dọn lại góc phòng cũ và tìm thấy hộp thiếc đựng thư của bạn đọc thời cấp ba. Đọc lại, mình vừa buồn cười vừa thương bạn quá. Bạn lo nhiều thứ thật. Mình muốn viết cho bạn vài dòng, dù biết bạn sẽ không đọc được.
Mình nhớ năm ấy bạn đang ôn thi, đang thích thầm một bạn lớp bên, đang lo mình béo, đang sợ không đỗ trường mẹ mong. Mỗi tối bạn nằm nghĩ tới khuya, tim đập thình thịch vì những điều mà bây giờ mình phải cố lắm mới nhớ ra.
Mình không cười bạn đâu. Những nỗi lo ấy thật với bạn lúc đó. Mình chỉ muốn nói với bạn, từ chỗ đứng mười năm sau, vài điều mà bạn chưa thể biết.
Mình kể không theo thứ tự quan trọng, cứ nhớ gì kể nấy, như hai chị em ngồi nói chuyện.
Những điều bạn lo mà không đáng lo
Bạn lo chuyện không đỗ trường mẹ mong. Bạn đã không đỗ đâu. Bạn vào một trường khác, khóc mất một tuần. Nhưng ở trường ấy bạn gặp người bạn thân nhất đời, gặp cô giáo dẫn bạn vào nghề bạn đang làm. Nếu đỗ trường kia, có khi bạn đã không có những điều đó.
Bạn lo chuyện mình béo, chuyện mặt nổi mụn, chuyện không có quần áo đẹp như bạn bè. Mình nói thật, không ai nhớ những điều ấy cả. Mười năm sau, bạn bè cũ nhớ bạn vì bạn hay cười to, vì bạn từng chép bài hộ khi họ ốm. Không ai nhớ bạn mặc gì.
Bạn lo bị bạn lớp bên từ chối. Bạn đã không dám nói, và mình cũng không biết kết quả sẽ ra sao. Nhưng mình biết bạn đã sống qua chuyện ấy rất ổn, và đã yêu những người khác, đã được yêu.
Bạn lo mình không biết mình muốn làm gì. Bạn thân mến, tới hai mươi tám mình vẫn đang tìm. Hoá ra không ai bắt mình phải biết hết ở tuổi mười tám.
Những điều bạn coi nhẹ mà đáng giữ
Còn có những điều bạn coi nhẹ mà mình ước bạn đã giữ kỹ hơn. Bữa cơm với bà ngoại mỗi chủ nhật, bạn hay viện cớ học bài để về sớm. Bà mất năm bạn hai mươi hai. Mình ước bạn đã ngồi lại lâu hơn, hỏi bà kể chuyện hồi trẻ nhiều hơn.
Những buổi chiều đạp xe với đứa bạn thân dọc bờ sông, bạn coi là chuyện vặt. Giờ hai đứa ở hai thành phố, một năm gặp nhau một hai lần. Những buổi chiều ấy là thứ mình nhớ nhất của tuổi mười tám.
Cái thói quen viết nhật ký, bạn bỏ năm mười chín vì thấy trẻ con. Mình tiếc lắm. Những năm hai mươi trôi qua mà không có trang nào ghi lại, giờ mình chỉ còn những mảnh nhớ lộn xộn.
Và sức khoẻ, bạn thức khuya, bỏ bữa sáng, chẳng vận động gì vì nghĩ mình còn trẻ. Đến giờ mình mới phải tập lại từ đầu những thói quen ấy. Giá bạn bắt đầu sớm hơn.
Điều mình muốn bạn biết nhất
Nếu chỉ được nói một điều, mình sẽ nói: bạn sẽ ổn. Không phải mọi thứ sẽ suôn sẻ, vì sẽ có những năm khó, có những lần thất bại, có những lần buồn tới mức nghĩ không vượt qua được. Nhưng bạn sẽ vượt qua. Lần nào cũng vậy.
Mình muốn bạn tin vào bản thân hơn một chút. Bạn mười tám tuổi hay nghĩ mình kém cỏi, hay nghe theo người khác vì sợ mình sai. Nhưng những lúc bạn làm theo trực giác của mình, như lúc bạn chọn tham gia câu lạc bộ tình nguyện dù mẹ bảo mất thời gian, lại thường là những lúc đúng nhất.
Mình cũng muốn bạn tử tế với bản thân hơn. Bạn hay tự mắng mình những câu mà bạn sẽ không bao giờ nói với một người bạn. Nếu được sửa một thói quen của bạn, mình sẽ sửa thói quen ấy.
Và đừng sợ hỏi. Hỏi thầy cô khi không hiểu, hỏi bố mẹ khi lo lắng, hỏi bạn bè khi cần giúp. Bạn đã chịu đựng một mình quá nhiều điều không cần thiết.
Và gửi cả bạn đang mười tám
Viết tới đây mình nhận ra lá thư này không chỉ gửi cho mình năm ấy. Nó gửi cho bất kỳ ai đang mười tám, đang nằm nghĩ tới khuya về những điều tưởng như to bằng trời.
Nếu bạn đang mười tám, mình không bảo bạn đừng lo, vì lo là một phần của tuổi ấy. Mình chỉ mong bạn biết rằng phần lớn những điều bạn lo sẽ trôi qua, và những điều nhỏ bé hằng ngày mới là thứ ở lại với bạn lâu nhất.
Và nếu bạn đã qua tuổi mười tám rồi, hãy thử viết một lá thư như thế cho chính mình. Bạn sẽ ngạc nhiên vì mình đã đi được bao xa, và thương mình hơn một chút.
Mình gấp lá thư lại, bỏ vào hộp thiếc cùng những lá thư cũ. Mười năm nữa, có lẽ mình sẽ viết thêm một lá cho mình năm hai mươi tám. Thương bạn, cô bé mười tám tuổi. Bạn đã làm tốt hơn bạn nghĩ.
Câu hỏi thường gặp
Viết thư cho chính mình trong quá khứ có tác dụng gì?
Nó giúp bạn nhìn lại chặng đường đã đi, nhận ra mình đã trưởng thành ra sao, tha thứ cho những sai lầm cũ và rút ra điều đáng giữ cho hiện tại. Nhiều người thấy nhẹ lòng và thương bản thân hơn sau khi viết.
Tuổi mười tám nên lo điều gì và không nên lo điều gì?
Nên quan tâm tới sức khoẻ, các mối quan hệ gần gũi và việc học điều mình thật sự cần. Bớt lo về ngoại hình, về việc phải biết ngay mình muốn gì cả đời, hay về những lần thất bại nhỏ.
Làm sao bớt lo lắng ở tuổi mới lớn?
Chia sẻ với người bạn tin cậy, viết ra những điều mình lo để nhìn rõ hơn, giữ thói quen ngủ đủ và vận động. Nếu lo âu kéo dài và ảnh hưởng nhiều tới học tập, đời sống, hãy tìm gặp chuyên gia tâm lý.
Có nên viết thư cho chính mình trong tương lai?
Rất nên. Viết về mong muốn, nỗi lo và điều bạn đang trân trọng hôm nay, cất kỹ rồi đọc lại sau vài năm. Đó là cách hay để thấy mình thay đổi và nhớ những gì từng quan trọng.
Những điều nhỏ nào đáng giữ khi còn trẻ?
Thời gian với ông bà, bố mẹ, những người bạn thân, thói quen ghi chép, giấc ngủ đủ và vận động đều đặn. Những điều này dễ bị coi nhẹ nhưng lại là thứ nhiều người tiếc nhất khi nhìn lại.
