Thương lượng với chủ nhà sẽ suôn sẻ hơn khi bạn có ảnh chụp và ngày giờ cụ thể, đưa ra một đề xuất rõ ràng thay vì chỉ than phiền, giữ giọng lịch sự dù đang bực, và ghi lại điều đã thống nhất bằng tin nhắn. Chủ nhà cũng là người, phần lớn sẽ hợp tác khi thấy mình là người thuê đàng hoàng.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Một đôi vợ chồng trẻ thuê căn hộ nhỏ, vòi nước bếp rò suốt hai tháng. Lần nào nhắn chủ nhà cũng nhận về câu để anh xem. Rồi thôi. Cuối cùng họ tự sửa, tự trả tiền, và trong lòng ấm ức. Tập này mình nói cách để lần sau câu để anh xem thành một ngày hẹn cụ thể.
Hiểu chủ nhà đang nghĩ gì
Trước khi thương lượng, thử đặt mình vào chỗ chủ nhà. Họ thường lo mấy chuyện: tốn tiền sửa, người thuê làm hỏng đồ, người thuê trả tiền chậm, phòng bị bỏ trống. Có chủ nhà cho thuê nhiều căn, tin nhắn nhỏ của mình dễ bị chìm.
Khi hiểu những nỗi lo đó, mình biết nên nói gì để họ yên tâm. Mình là người thuê trả tiền đúng hạn, giữ nhà sạch sẽ, muốn ở lâu dài. Những điều này có giá trị với chủ nhà hơn mình nghĩ.
Mối quan hệ với chủ nhà là mối quan hệ lâu dài, ít nhất cũng vài tháng tới vài năm. Thắng một lần mà mất hoà khí thì những lần sau mọi chuyện đều khó.
Vì vậy mục tiêu của thương lượng không phải là thắng, mà là tìm cách cả hai cùng chấp nhận được, và giữ được mối quan hệ dễ chịu.
Chuẩn bị bằng chứng và đề xuất cụ thể
Khi có thứ cần sửa, chụp ảnh hoặc quay đoạn ngắn, ghi ngày phát hiện. Nếu là chỗ hỏng có sẵn từ lúc vào ở, càng cần có ảnh, tốt nhất là ảnh chụp ngày nhận nhà.
Đọc lại hợp đồng thuê để xem điều khoản về sửa chữa nói gì: hư hỏng nào chủ nhà lo, hư hỏng nào người thuê chịu. Nếu hợp đồng không ghi rõ, đó là chuyện cần thoả thuận.
Thay vì chỉ báo vòi nước bị rò, hãy kèm một đề xuất. Em gửi anh ảnh vòi bị rò từ tuần trước, nước chảy suốt đêm. Em đề xuất anh cho thợ qua sửa trong tuần này, sáng thứ bảy em ở nhà. Hoặc nếu anh đồng ý, em gọi thợ quen rồi gửi hoá đơn để trừ vào tiền nhà tháng sau.
Đề xuất cụ thể giúp chủ nhà dễ trả lời có hoặc không, thay vì phải tự nghĩ cách giải quyết, mà con người thường né những việc phải tự nghĩ.
Khi chủ nhà báo tăng giá thuê
Chủ nhà báo tăng giá là chuyện thường gặp. Đừng phản ứng ngay bằng cảm xúc. Cảm ơn họ đã báo trước, và xin vài ngày để suy nghĩ.
Trong vài ngày đó, tìm hiểu giá thuê những căn tương tự quanh khu. Xem lại mình đã giữ nhà thế nào, đã ở bao lâu, đã bao giờ chậm tiền chưa. Đó là những lý lẽ để thương lượng.
Khi nói chuyện lại, hãy nói thẳng mong muốn và lý do. Em rất muốn ở tiếp, em luôn trả đúng hạn và giữ nhà kỹ. Mức tăng này hơi vượt khả năng của em, anh xem có thể tăng ít hơn, hoặc em ký thêm một năm để anh yên tâm không phải tìm người mới.
Có khi chủ nhà đồng ý, có khi không. Nếu không, mình có quyền quyết định ở tiếp hay chuyển đi. Biết rõ phương án thay thế của mình giúp mình bình tĩnh hơn khi thương lượng.
Chọn lúc nói và giữ giọng lịch sự
Chuyện quan trọng nên nói trực tiếp hoặc gọi điện, rồi nhắn tin lại tóm tắt. Nhắn tin dài dòng dễ bị hiểu sai giọng, còn nói trực tiếp thì hai bên nghe được thái độ của nhau.
Chọn lúc chủ nhà thong thả, không phải lúc họ đang vội đi đâu hay đang có chuyện. Có thể hỏi trước: anh có rảnh mười phút để em nói chuyện về căn nhà không ạ.
Giữ giọng lịch sự, kể cả khi đã bực vì chờ lâu. Câu anh chẳng bao giờ sửa gì cả sẽ làm cuộc nói chuyện đi vào ngõ cụt. Câu em đã báo hai lần rồi, em lo nước rò lâu sẽ thấm tường hư nhà anh, thì đưa câu chuyện về lợi ích chung.
Nếu chủ nhà là người lớn tuổi, thêm một chút lễ phép và kiên nhẫn. Nếu chủ nhà là người trẻ, nói thẳng vào việc thường hiệu quả hơn. Mỗi người một kiểu, hãy quan sát để điều chỉnh.
Ghi lại điều đã thống nhất
Sau mỗi lần thoả thuận bằng lời, nhắn lại một tin tóm tắt. Em cảm ơn anh, vậy là sáng thứ bảy thợ qua sửa vòi, chi phí anh chịu nhé. Tin nhắn này giúp cả hai nhớ và là bằng chứng nếu sau này có hiểu lầm.
Với những thay đổi lớn như giá thuê, thời hạn hợp đồng, nên làm phụ lục bằng văn bản có chữ ký hai bên. Đừng chỉ dựa vào lời nói, vì trí nhớ của ai cũng có lúc sai.
Lưu tất cả tin nhắn, hoá đơn, biên lai trong một thư mục riêng. Khi trả nhà và nhận lại tiền cọc, những giấy tờ này rất có ích.
Nếu xảy ra tranh chấp nghiêm trọng mà không tự giải quyết được, hãy tìm tới tổ dân phố, chính quyền địa phương hoặc người có chuyên môn pháp lý để được hướng dẫn, thay vì để căng thẳng leo thang.
Câu hỏi thường gặp
Ai phải trả tiền sửa chữa trong nhà thuê?
Điều này tuỳ hợp đồng và loại hư hỏng. Thường hư hỏng do hao mòn tự nhiên hay có sẵn từ trước do chủ nhà lo, còn hư do người thuê dùng sai thì người thuê chịu. Nếu hợp đồng không rõ, hãy thoả thuận và ghi lại.
Có nên tự sửa rồi trừ tiền nhà không?
Chỉ nên làm khi đã được chủ nhà đồng ý rõ ràng, tốt nhất bằng tin nhắn. Tự ý sửa rồi trừ tiền dễ gây mâu thuẫn, dù mình có lý.
Chủ nhà vào nhà khi mình vắng thì sao?
Hãy nói chuyện thẳng thắn và đề nghị báo trước mỗi khi cần vào nhà. Quyền và nghĩa vụ cụ thể nên xem trong hợp đồng, có thắc mắc pháp lý thì hỏi người có chuyên môn.
Làm sao để lấy lại đủ tiền cọc khi trả nhà?
Chụp ảnh nhà lúc nhận và lúc trả, dọn dẹp sạch sẽ, sửa những hư hỏng do mình gây ra, và hẹn chủ nhà cùng kiểm tra trước ngày trả. Giữ lại các tin nhắn và biên lai liên quan.
Thương lượng mãi không được có nên chuyển nhà không?
Nếu chi phí, sự an toàn hay sức khoẻ bị ảnh hưởng mà chủ nhà không hợp tác, chuyển nhà là lựa chọn hợp lý. Hãy tính trước chi phí chuyển và đọc kỹ điều khoản chấm dứt hợp đồng sớm.
