Khi khách tới nhà bất ngờ, hãy chào đón trước, rồi mới lo chuyện nhà bừa. Mời khách ngồi chỗ thoáng nhất, đưa một ly nước hay chén trà, và nói chuyện thật lòng. Không cần xin lỗi mãi về nhà cửa, vì khách đến là để gặp mình, không phải để chấm điểm căn nhà.
Chào bạn, đây là Kho Sách Nói. Một chị nội trợ kể chiều chủ nhật đang ngồi bệt dưới sàn gấp đống quần áo, tóc rối, bát chưa rửa, thì cô em họ cùng chồng ghé chơi, không báo trước. Chị cuống cuồng, vừa dọn vừa xin lỗi suốt nửa tiếng, khách ngồi cũng không yên. Lúc khách về, chị tiếc vì cả buổi chỉ lo nhà mà chẳng hỏi han được gì. Tập này để lần sau chị đón khách thong thả hơn.
Chào đón trước, nhà bừa tính sau
Khoảnh khắc mở cửa là lúc quan trọng nhất. Một nụ cười, một câu ôi em tới chơi à, vào đi em, quý hơn mọi căn nhà ngăn nắp. Khách nhớ cảm giác được chào đón lâu hơn nhớ đống quần áo trên ghế.
Đừng mở đầu bằng xin lỗi nhà bừa quá. Một câu nhẹ nhàng nhà đang dở tay chút, em ngồi đây nhé là đủ. Xin lỗi liên tục làm khách thấy mình có lỗi vì đã đến.
Nếu đang mặc đồ ngủ, xin phép một phút thay áo. Việc này nhanh và làm mình tự tin hơn cả buổi.
Người Việt có nếp khách đến nhà không gà thì gỏi. Ngày nay không ai đòi mâm cao cỗ đầy, nhưng tinh thần đó vẫn còn: khách đến là quý, đón bằng sự niềm nở.
Gọn nhà trong năm phút
Chỉ cần gọn khu vực khách nhìn thấy: phòng khách và lối vào. Gom quần áo, đồ chơi, giấy tờ vào một cái giỏ, mang vào phòng trong. Khép cửa các phòng khác.
Lau nhanh mặt bàn nước, dọn cốc chén bẩn vào bếp. Mở cửa sổ cho thoáng. Bật quạt hay điều hoà nếu trời nóng.
Nhà vệ sinh là chỗ khách có thể dùng, nên liếc qua xem có giấy, có khăn sạch, bồn có sạch không. Mất một phút mà đỡ ngượng cả buổi.
Phần còn lại cứ để đó. Bếp có bát chưa rửa, phòng ngủ chưa dọn, không ai thấy. Đừng biến buổi khách tới thành buổi tổng vệ sinh.
Có sẵn trà và chút đồ ăn
Nhà nào cũng nên có sẵn vài thứ để tiếp khách: một gói trà, ít cà phê, nước lọc, một hộp bánh quy hay mứt, vài quả trái cây. Không cần nhiều, chỉ cần có.
Pha ấm trà mời khách là nét văn hoá quen thuộc của nhiều gia đình Việt. Trong lúc pha trà, mình có thời gian bình tĩnh lại, khách có thời gian ổn chỗ ngồi.
Nếu tới giờ cơm, mời khách ở lại ăn cùng bằng những gì nhà đang có. Thêm một quả trứng chiên, một đĩa rau luộc, thêm đôi đũa cái bát. Khách thường quý bữa cơm nhà bình thường hơn bữa cỗ.
Với trẻ con đi cùng khách, có sẵn ít kẹo, bánh, hay một vài món đồ chơi để bé ngồi chơi. Trẻ vui thì bố mẹ cũng thoải mái trò chuyện.
Hỏi khách trước khi mời đồ ăn uống, nhất là với người lớn tuổi. Có người kiêng ngọt, có người không uống được trà đặc buổi chiều vì mất ngủ, có người đang ăn chay. Một câu bác uống trà hay nước lọc ạ vừa lịch sự vừa tránh cho khách phải từ chối khó xử. Nước lọc mát trong ngày nóng nhiều khi là thứ khách cần nhất sau một đoạn đường.
Đang bận mà khách tới thì làm sao?
Có lúc khách tới đúng lúc mình đang có việc phải làm: chuẩn bị đi làm, đang nấu dở, đang có hẹn. Nói thật một cách khéo léo tốt hơn là ngồi tiếp với tâm trạng sốt ruột.
Vui quá em tới, mà chị có hẹn lúc năm giờ, mình ngồi uống chén nước nửa tiếng nhé. Câu này cho khách biết giới hạn thời gian từ đầu, không ai phải ngượng khi mình đứng dậy.
Nếu đang làm việc nhà, có thể mời khách vào bếp ngồi nói chuyện trong lúc mình nấu nốt. Với họ hàng thân, cách này còn tạo cảm giác gần gũi.
Nếu thật sự không tiện, hẹn lại một lần khác cụ thể. Hôm nay nhà chị đang có việc, cuối tuần sau em qua chơi nhé, chị nấu cơm. Lời hẹn cụ thể cho thấy mình thật lòng muốn gặp.
Trò chuyện và tiễn khách
Khi đã ngồi xuống, hãy dành sự chú ý cho khách. Cất điện thoại, tắt ti vi hoặc vặn nhỏ, hỏi han chuyện nhà họ, công việc, con cái. Khách đến vì mình, nên mình là phần quan trọng nhất của buổi tiếp đón.
Giới thiệu khách với người nhà nếu họ chưa quen, gọi các con ra chào. Nếp chào hỏi này giúp trẻ con học cách ứng xử, và làm khách thấy được trân trọng.
Khi khách về, tiễn ra tận cửa hoặc tận cổng, dặn đi đường cẩn thận. Có thể gửi theo ít trái cây, đặc sản nhà có. Lời tiễn ấm là dấu chấm đẹp của buổi gặp.
Sau buổi đó, nếu thấy cần, chuẩn bị thêm một góc tiếp khách gọn gàng thường xuyên hơn, một hộp bánh dự trữ. Không phải để làm hài lòng ai, mà để lần sau có khách, mình thong thả đón, không cuống.
Câu hỏi thường gặp
Có nên trách khéo khách vì không báo trước?
Không nên trách khi khách đã tới. Nếu muốn họ báo trước những lần sau, có thể nói nhẹ nhàng như lần sau em nhắn chị trước để chị nấu cơm đãi em nhé.
Nhà quá bừa có nên tiếp khách ở quán gần nhà không?
Có thể, nhất là với khách không thân. Rủ khách ra quán nước gần nhà ngồi cũng là một cách tiếp đón lịch sự và thoải mái.
Nên chuẩn bị đồ ăn gì dự trữ để tiếp khách?
Trà, cà phê, bánh quy hộp, mứt, hạt, và một ít trái cây theo mùa. Chọn đồ để được lâu và hợp khẩu vị đa số người.
Khách ngồi lâu mà mình có việc thì làm sao?
Nói thật một cách nhẹ nhàng, như chị xin lỗi, lát chị phải đón con, hay mình hẹn hôm khác ngồi lâu hơn nhé. Báo sớm trước giờ phải đi để khách chuẩn bị ra về.
Có cần bắt trẻ con ra chào khách không?
Nên khuyến khích con chào hỏi, nhưng đừng ép quá mức nếu con nhút nhát. Làm mẫu cho con và khen khi con chào là cách dạy hiệu quả hơn bắt buộc.
